Nargiz Aliyeva

Asosial amillər :

•     ailədə zorakılıq, aqressivlik, hədsiz qısqanclıq, ərin və arvadın sədaqətsizliyi, xəsislik, xarakter müazinətsizliyi (çılğınlıq), tələbat və maraqların toqquşması, hökmranlıq iddiası, fərdiyyətçilik, şübhəlilik, ailədə mənfi emosional mühit və s.

•    ailənin və ya onun bir üzvünün qeyri-sağlam həyat tərzi sürməsi

•    işsizlik, həyat səviyyəsinin yoxsulluq həddindən aşağı olması, əmək haqqının azlığı, ailənin maddi durumu ilə bağlı problemlər

• mənəvi dəyərlərdə, dünyagörüşü məsələlərində, uşaqların tərbiyəsinə münasibətdə əks mövqelər, ər və arvadın bir-birini yenidən tərbiyə etmək və xasiyyətini dəyişdirmək cəhdi və s.

•    xroniki zöhrəvi və infeksiyalı xəstəliklər, psixi pozuntular və s.

  Boşanmanın uşaqlar üçün yaratdığı nəticələr arasında deyil :

•     Boşanmadan dərhal sonra onları uşaq evlərinə yerləşdirirlər

•      Uşaqlar boşanmanı ürək ağrısı ilə qarşılayırlar.

•     Həyatda onlara əziz olan adamlardan birini itirmək onlar üçün faciədir.

•    Ailədəki münaqişələrin iştirakçısı olan uşaq mənəvi-psixoloji sarsıntı keçirir, onun həyata, insanlara və özünə qarşı təsəvvürləri və münasibəti dəyişir, sosial fəallığı zəifləyir, çox vaxt həyatdan küskün olur, hər şeyə biganə yanaşır.

•      Boşanma zamanı valideynlərin hər biri uşağı öz tərəfinə çəkməyə, digər valideyni gözdən salmağa və alçaltmağa çalışırlar.

         Melanxolik tip -  :

•     qaradinməz, təmkinli, ədalətli, sakit, ağır davranışlı, az ünsiyyətli

•    qüvvətli, ünsiyyətli, coşğun, çılğın, emosional, inadkar, bəzən aqressiv, müvazinətsiz, hövsələ

•     sakit, zəif, qapalı, səbrli, kədərli, düşüncəli, həssas, pessimist, yüksək yaddaş

•      qüvvətli və müvazinətli, canlı, zirək, diribaş, fəal və təşəbbüskar işgüzar, tələskən, şəraitə tez alışan, emosional, yaddaşları bir qədər zəif

•     təvazökar,utancaq,duyğusal, amma bir az da səbirsiz və inadkar

  Ailə tərbiyəsinin prinsiplərindən deyildir :

•    Hörmət və tələbkarlıq prinsipi

•     Uşaqların yaş, cinsi və psixoloji xüsusiyyətlərinin nəzərə alınması prinsipi.

•     Ailə münasibətlərində nikbinlik prinsipi.

•     Uşaqların hamısını bərabərhüquqlu görmək və ailənin həyat fəaliyyətinə onları cəlb etmək prinsipi.

•      Kütləvi yanaşma prinsipi

  Ailə münasibətlərində nikbinlik prinsipi  :

•    Valideynlər öv övladlarına həmişə yaxşı nəzərlərlə baxmalı, övladlarının işlərinə şübhə ilə baxmamalıdır. Valideynlər uşaqlarını ruhlandırmalı, həvəsləndirməli, onlara inam göstərməlidirlər.

•      Valideynlər uşaqlara verilən tələblərdə ardıcıl olmalı, onların yerinə yetirilməsinə nəzarət etməlidirlər.

•     Ailədə tərbiyə vasitələri seçərkən uşağın fərdi xüsusiyyətlərini nəzərə almaq lazım gəlir. Fərdi tərbiyə təklikdə tərbiyə etməyi nəzərdə tutur, fərdi yanaşma isə uşağın fərdi xüsusiyyətlərini nəzərə almağı tələb edir.

•    Valideynlər övladları arasında ayrıseçkilik etməməli, birini, o birindən üstün görməməli, birini tərif edib, o birini məzəmmət etməməli, hamısına eyni münasibət, eyni rəftar göstərməlidir.

•    Ailədə tərbiyə işləri müəyyən sistem və ardıcıllıqla aparılmalıdır.

    Psixoloji amillər :

•      ailədə zorakılıq, aqressivlik, hədsiz qısqanclıq, ərin və arvadın sədaqətsizliyi, xəsislik, xarakter müazinətsizliyi (çılğınlıq), tələbat və maraqların toqquşması, hökmranlıq iddiası, fərdiyyətçilik, şübhəlilik, ailədə mənfi emosional mühit və s.

•   xroniki zöhrəvi və infeksiyalı xəstəliklər, psixi pozuntular və s.

•     mənəvi dəyərlərdə, dünyagörüşü məsələlərində, uşaqların tərbiyəsinə münasibətdə əks mövqelər, ər və arvadın bir-birini yenidən tərbiyə etmək və xasiyyətini dəyişdirmək cəhdi və s.

•     ailənin və ya onun bir üzvünün qeyri-sağlam həyat tərzi sürməsi

•      işsizlik, həyat səviyyəsinin yoxsulluq həddindən aşağı olması, əmək haqqının azlığı, ailənin maddi durumu ilə bağlı problemlər və s.

   Ailə münaqişələrinin növlərindən biri olan “Gərginlik”yə xas deyildir :

•    münaqişələr tənzimlənmədikdə ailədəki gərginliklər artmağa başlayır.

•     səbəblər ailədə hamıya bəlli-aşkar olur, lakin müəyyən vaxta qədər ört-basdır edilir.

•    tənzimlənməyən münaqişələri doğuran səbəblər yığıldıqca neqativ emosiyalara, əsəb gərginliklərinı səbəb olur.

•   aqressivliyə dəhliz açılır və nəticədə ailə üzvləri arasında əlaqə-kontakt itir.

•      ailədəki böhranlı vəziyyət əksər hallarda ailənin dağılmasına səbəb olan kriteriyalardandır

     “ Ər və arvaıdn qanunvericiliklə müəyyən edilən qarşılıqlı məsuliyyətin anlaşılmaması, ailənin müqəddəsliyinin qorunmaması (ər-arvad) borcu və yaxud valideynlərin uşaqları qarşısında vəzifəsi lazımi qaydada yerinə yetirilmir, bu öz növbəsində ailənin dağılmasına aparan bir səbəbdir.”ifadəsi aşagıdakılardan hansına aiddir :

•    Sosial izolyasiya

•     Gərginlik

•      Xüsusi münaqişələr

•      Böhran

•    Əlaqələrin yoxluğu

        “ Bəzən tərəflər-qohumlar arasında söhbət etməyə və təmasda olmağa mövzu tapılmır, bir-birilərinə şübhə ilə yanaşırlar, qarşılıqlı etibar və inam tədricən yox olur. Yumor hissinə heç bir ehtiyac qalmır.” İfadəsi aşağıdakılardan hansına aiddir :

•    Bir-birlərinə qarşı neqativ münasibət

• Nifrətin yaranması və büruzə verilməsi

•    Sosial izolyasiya

•      “Şəxsi ərazinin” qeyri-dəqiq sərhədi:

•    Əlaqələrin yoxluğu