Работа с текстом

Бөлтірік шешен мен баласы

Бөлтіріктің баласы ел ішінің ісіне жаңадан араласа бастаған шағы екен. Бір жиын үстінде қызу әңгіме - дүкен болады. Кісілер сұлу сөйлеп, тапқыр сөйлеп, алға озғысы келіп сөз жарыстырып отырады. Жиналғандардың ішінде бір байдың мырзасы да бар екен. Өзі малға бай болғанымен, сөзге кедей екен, мінезі де жайсыз болса керек. Сол реті келген жерде де, реті келмеген жерде де сөзге жармасып, елдің алдын орай береді. Сөздің мәні кеткен соң, Бөлтіріктің баласы сөз кезегінде:

- Аузы қисық болса да, байдың ұлы сөйлесін - деп өзінің сөзге қатысқысы жоқ екенін тұспалдап білдіреді. Бай баласының аузы шынында да, аздап қисық екен. Әлгі сөзге намыстанып, бай баласы ашу шақырады. Жиынның шырқы бұзылады.

Болған жай Бөлтірікке жетеді. Баласының бір ауыз сөзі біреудің жиынының шырқын бұзуға себепші болғанына шешен қатты қапа болады. Баласын оңаша шақырып алып, Бөлтірік:

- Сөзден тәтті нәрсе жоқ. Сөзден ащы нәрсе тағы жоқ. Сөзден жеңіл нәрсе жоқ. Сөзіңді тіліңе билетпе, ақылыңа билет. Ақылды сөзіңді ақылсызға қор етпе, ақылдыға айт. Не сөйлейтініңді біл. Кімге сөйлейтініңді біл. Қай жерде сөйлейтініңді біл. Қай кезде сөйлейтініңді біл. Калай сөйлейтініңді біл. Оны білмесең, сара сөзің шала болады, арты жала болады, әкең қапа болады, – деп ақыл беріпті.

Сұрақ. Бөлтірік шешен сөзіне байланысты мақал

• Тіл – достықтың алтын көпірі

• Тілі өлген ел - тірі өлген ел

• Басқа пәле тілден

• Ана тілің алпыс тілге татиды

Бөлтірік шешен мен баласы

Бөлтіріктің баласы ел ішінің ісіне жаңадан араласа бастаған шағы екен. Бір жиын үстінде қызу әңгіме - дүкен болады. Кісілер сұлу сөйлеп, тапқыр сөйлеп, алға озғысы келіп сөз жарыстырып отырады. Жиналғандардың ішінде бір байдың мырзасы да бар екен. Өзі малға бай болғанымен, сөзге кедей екен, мінезі де жайсыз болса керек. Сол реті келген жерде де, реті келмеген жерде де сөзге жармасып, елдің алдын орай береді. Сөздің мәні кеткен соң, Бөлтіріктің баласы сөз кезегінде:

- Аузы қисық болса да, байдың ұлы сөйлесін - деп өзінің сөзге қатысқысы жоқ екенін тұспалдап білдіреді. Бай баласының аузы шынында да, аздап қисық екен. Әлгі сөзге намыстанып, бай баласы ашу шақырады. Жиынның шырқы бұзылады.

Болған жай Бөлтірікке жетеді. Баласының бір ауыз сөзі біреудің жиынының шырқын бұзуға себепші болғанына шешен қатты қапа болады. Баласын оңаша шақырып алып, Бөлтірік:

- Сөзден тәтті нәрсе жоқ. Сөзден ащы нәрсе тағы жоқ. Сөзден жеңіл нәрсе жоқ. Сөзіңді тіліңе билетпе, ақылыңа билет. Ақылды сөзіңді ақылсызға қор етпе, ақылдыға айт. Не сөйлейтініңді біл. Кімге сөйлейтініңді біл. Қай жерде сөйлейтініңді біл. Қай кезде сөйлейтініңді біл. Калай сөйлейтініңді біл. Оны білмесең, сара сөзің шала болады, арты жала болады, әкең қапа болады, – деп ақыл беріпті.

Сұрақ. Мәтіннің негізгі идеясы

• Сөзіңді ақылыңа билет

• 
  Сөзден тәтті нәрсе жок

• 
  Өнер алды – қызыл тіл

• 
  Сөзден ащы нәрсе жоқ

Бөлтірік шешен мен баласы

Бөлтіріктің баласы ел ішінің ісіне жаңадан араласа бастаған шағы екен. Бір жиын үстінде қызу әңгіме - дүкен болады. Кісілер сұлу сөйлеп, тапқыр сөйлеп, алға озғысы келіп сөз жарыстырып отырады. Жиналғандардың ішінде бір байдың мырзасы да бар екен. Өзі малға бай болғанымен, сөзге кедей екен, мінезі де жайсыз болса керек. Сол реті келген жерде де, реті келмеген жерде де сөзге жармасып, елдің алдын орай береді. Сөздің мәні кеткен соң, Бөлтіріктің баласы сөз кезегінде:

- Аузы қисық болса да, байдың ұлы сөйлесін - деп өзінің сөзге қатысқысы жоқ екенін тұспалдап білдіреді. Бай баласының аузы шынында да, аздап қисық екен. Әлгі сөзге намыстанып, бай баласы ашу шақырады. Жиынның шырқы бұзылады.

Болған жай Бөлтірікке жетеді. Баласының бір ауыз сөзі біреудің жиынының шырқын бұзуға себепші болғанына шешен қатты қапа болады. Баласын оңаша шақырып алып, Бөлтірік:

- Сөзден тәтті нәрсе жоқ. Сөзден ащы нәрсе тағы жоқ. Сөзден жеңіл нәрсе жоқ. Сөзіңді тіліңе билетпе, ақылыңа билет. Ақылды сөзіңді ақылсызға қор етпе, ақылдыға айт. Не сөйлейтініңді біл. Кімге сөйлейтініңді біл. Қай жерде сөйлейтініңді біл. Қай кезде сөйлейтініңді біл. Калай сөйлейтініңді біл. Оны білмесең, сара сөзің шала болады, арты жала болады, әкең қапа болады, – деп ақыл беріпті.

Сұрақ. Жиын шырқының бұзылу себебі

• Елдің бай баласын жақтырмауы

• Бөлтірік баласының аңдамай сөйлеуі

• 
  Жиналғандардың сөз жарыстыруы

• Бөлтірік баласының бойындағы кінәраты

Бөлтірік шешен мен баласы

Бөлтіріктің баласы ел ішінің ісіне жаңадан араласа бастаған шағы екен. Бір жиын үстінде қызу әңгіме - дүкен болады. Кісілер сұлу сөйлеп, тапқыр сөйлеп, алға озғысы келіп сөз жарыстырып отырады. Жиналғандардың ішінде бір байдың мырзасы да бар екен. Өзі малға бай болғанымен, сөзге кедей екен, мінезі де жайсыз болса керек. Сол реті келген жерде де, реті келмеген жерде де сөзге жармасып, елдің алдын орай береді. Сөздің мәні кеткен соң, Бөлтіріктің баласы сөз кезегінде:

- Аузы қисық болса да, байдың ұлы сөйлесін - деп өзінің сөзге қатысқысы жоқ екенін тұспалдап білдіреді. Бай баласының аузы шынында да, аздап қисық екен. Әлгі сөзге намыстанып, бай баласы ашу шақырады. Жиынның шырқы бұзылады.

Болған жай Бөлтірікке жетеді. Баласының бір ауыз сөзі біреудің жиынының шырқын бұзуға себепші болғанына шешен қатты қапа болады. Баласын оңаша шақырып алып, Бөлтірік:

- Сөзден тәтті нәрсе жоқ. Сөзден ащы нәрсе тағы жоқ. Сөзден жеңіл нәрсе жоқ. Сөзіңді тіліңе билетпе, ақылыңа билет. Ақылды сөзіңді ақылсызға қор етпе, ақылдыға айт. Не сөйлейтініңді біл. Кімге сөйлейтініңді біл. Қай жерде сөйлейтініңді біл. Қай кезде сөйлейтініңді біл. Калай сөйлейтініңді біл. Оны білмесең, сара сөзің шала болады, арты жала болады, әкең қапа болады, – деп ақыл беріпті.

Сұрақ. Мәтін мазмұнына сай дұрыс ақпарат

1. Бөлтірік баласы ат - шапан айыбын төлейді .

2. Бөлтірік баласына риза болып батасын береді .

3. Бөлтірік баласына ренішін білдіріп , ақылын айтады .

• Бірінші , үшінші

• 
  Бірінші

• 
   Үшінші

• 
  Бірінші , екінші

Бөлтірік шешен мен баласы

Бөлтіріктің баласы ел ішінің ісіне жаңадан араласа бастаған шағы екен. Бір жиын үстінде қызу әңгіме - дүкен болады. Кісілер сұлу сөйлеп, тапқыр сөйлеп, алға озғысы келіп сөз жарыстырып отырады. Жиналғандардың ішінде бір байдың мырзасы да бар екен. Өзі малға бай болғанымен, сөзге кедей екен, мінезі де жайсыз болса керек. Сол реті келген жерде де, реті келмеген жерде де сөзге жармасып, елдің алдын орай береді. Сөздің мәні кеткен соң, Бөлтіріктің баласы сөз кезегінде:

- Аузы қисық болса да, байдың ұлы сөйлесін - деп өзінің сөзге қатысқысы жоқ екенін тұспалдап білдіреді. Бай баласының аузы шынында да, аздап қисық екен. Әлгі сөзге намыстанып, бай баласы ашу шақырады. Жиынның шырқы бұзылады.

Болған жай Бөлтірікке жетеді. Баласының бір ауыз сөзі біреудің жиынының шырқын бұзуға себепші болғанына шешен қатты қапа болады. Баласын оңаша шақырып алып, Бөлтірік:

- Сөзден тәтті нәрсе жоқ. Сөзден ащы нәрсе тағы жоқ. Сөзден жеңіл нәрсе жоқ. Сөзіңді тіліңе билетпе, ақылыңа билет. Ақылды сөзіңді ақылсызға қор етпе, ақылдыға айт. Не сөйлейтініңді біл. Кімге сөйлейтініңді біл. Қай жерде сөйлейтініңді біл. Қай кезде сөйлейтініңді біл. Калай сөйлейтініңді біл. Оны білмесең, сара сөзің шала болады, арты жала болады, әкең қапа болады, – деп ақыл беріпті.

Сұрақ. Бай баласының ашулану себебі

• Оған сөз бермеді

• Аузы қисық екенін тұспалдап айтты

• 
  Өзгелердің шешендігі

• 
  Әңгімесі жараспады

Сұрақ. Синонимдік жұпты көрсетіңіз.

• Сара сөзің шала болады, арты жала болады

• 
  Сөзге кедей , мінезі де жайсыз

• 
  Сөзден тәтті нәрсе жоқ, сөзден ащы нәрсе тағы жоқ

• 
  

  Сұлу сөйлеп, тапқыр сөйлеп, алға озғысы келіп

Сұрақ. Тек жуан буынды сөз тіркесін анықтаңыз.

• 
  Бөлтіріктің баласы

• 
  Сөзге жармасып

• Жиын үстінде

• 
  Ашу шақырады

Сұрақ. Мағыналары қарама-қарсы сөздерді табыңыз

• 
  Сұлу-әдемі

• 
  Алыс-шалғай

• 
  

  Тәтті-ащы

• 
  

  Тапқыр-шешен

Сұрақ. Көптік  жалғаулы сөзді табыңыз

• Шешен

• Кісілер

• Әкесі

• 
  

  Баласы

Сұрақ. Қай сөйлемдерде сызықша дұрыс қойылғанын табыңыз.

1. Оны білмесең, сара сөзің шала болады, арты жала болады, әкең қапа болады, – деп ақыл беріпті.

2. Оны білмесең -сара сөзің шала болады, арты жала болады, әкең қапа болады деп ақыл беріпті.

3. Оны білмесең, сара сөзің шала болады, арты жала болады, әкең қапа болады, деп - ақыл беріпті.

• Бірінші , үшінші

• 
  Бірінші

• 
  

  Екінші

• 
  Бірінші , екінші