Жанр типологиясы

Ода деген не

• Қайғылы өлеңдер қатары

• Мадақтау, дәріптеу түріндегі шығарма. Аса қуанышты, тым көтеріңкі рухта жазылады

• Тек толғау түрінде келетін өлең

• Қатаң поэтикалық түрде жазылған өлең. Пішінде нақты сипаттамалар бар.

жанры әлемдік поэзияда 18 – 19 ғасырларда ерекше дамыды. С.Геснер (Швейцария), И.Г. Фосс (Германия), Н.М. Карамзин, В.А. Жуковский (Ресей), т.б. осы жанрда өлеңдер жазды. Кейін ол тек табиғат көріністерін суреттейтін жанр ғана болып қалды.

Әділбек Ыбырайымұлының тариха романын көрсетіңіз

• Кеңесары-Наурызбай

• «Жошы – шақырылмаған қонақ»

• «Семсер жүзіндегі серт»

• Жайыл қырғыны

М. Мағауиннің әңгімесі

• «Аласапыран»

• «Бір атаның балалары»

• «Шақан-Шері»

• "Қобыз сарыны"

"Естіген нәрсені ұмытпастыққа төрт түрлі себеп бар: әуелі - көкірегі байлаулы берік болмақ керек; екінші — сол нәрсені естігенде я көргенде ғибрәтлану керек, көңілденіп, тұшынып, ынтамен ұғу керек; үшінші — сол нәрсені ішінен бірнеше уақыт қайтарып ойланып, көңілге бекіту керек; төртінші - ой кеселі нәрселерден қашық болу керек,"-деп басталатын Абайдың нешінші қара сөзі?

• Он жетінші

• Жиырма бірінші

• Отыз бесінші

• Отыз бірінші

Өнердің барлық түрлерінде тарихи қалыптасқан іштей жіктелім жүйесі.

Махабат лирикасын табыңыз?

• Қақтаған ақ күмістей кең маңдайлы,

  Аласы аз қара көзі нұр жайнайды.

  Жеңешке қара қасы сызып қойған,

  Бір жаңа ұқсатамын туған айды.

  Маңдайдан тура түскен қырлы мұрын,

  Ақша жүз, ал-қызыл бет тіл байлайды.

• Артып ап адамзаттың бар үмітін

  Талай көш өтпеді ме, талай дүркін,

  Қаратау салмайтын ба еді ойлы көзін

  Кімдерден дәметпеген көңіл шіркін!

• Дала. Дала. Сар дала!
  Жапан түзде бір қара.
  Келем жалғыз, жаяумын.
  Жаныма ерген жолдас жоқ.
  Төрт жағым дала – жер де көк

• Бір өксік шірітеді қу жанымды,
  Үсті-үстіне үдетті ғой уайым мұңы.
  Айта алмай ешкімге әлі келемін мен,
  Сыртым бүтін, ал ішім тым жаралы

Көңіл-күй лирикасын табыңыз

• 
  Шілде. Оттай ыстық күн.
  Дала -өлік. Жоқ бір үн.
  Жер де жатыр тұншығып. Жол жыландай иірілед,

  Шаң ерініп, үйірілед.

  Ешбір леп жоқ, тып-тыныш.

•  

  Бір өксік шірітеді қу жанымды,
  Үсті-үстіне үдетті ғой уайым мұңы.
  Айта алмай ешкімге әлі келемін мен,
  Сыртым бүтін, ал ішім тым жаралы

• Жігітті жұрт жақтаған қыз мақтаған,

  Кей жігіт мақтан үшін қылық қылмай

  Бойында майдалық пен сыр сақтаған,

  Кей жігіт арсыздық пен ұят сынбай,

  Қолы жетпес нәрсеге тыртақтаған.

• Мен – қазақпын,
  Зарығымда қан жылап,
  Суқанымда сүт күлген!…
  Мен – қазақпын,
  Делебемнен селебем,
  Кезенемнен кебенегім бар!
  Мен – қазақпын,
  Дәтім кәлимадан да ауыр

Саяси-азаматтық лирика

• Көкте жалғыз бұлт жоқ.
  Көктің түсі қызғылт көк.
  Дүниені тылсым билеген. Ыңыранғандай әлдекім,
  Жылай ма екен әлде жын?

• Шын көңілмен сүйсе екен, кімді сүйсе

  Бір сөзімен тұрса екен, жанса-күйсе

  Қырмызы қызыл жібек бозбалалар

  Оңғақ бұлдай былғайды, бір дым тисе

• Көкте жалғыз бұлт жоқ.
  Көктің түсі қызғылт көк.
  Дүниені тылсым билеген. Ыңыранғандай әлдекім,
  Жылай ма екен әлде жын?
  Перілер ме екен күйлеген? Жел жыландай иірілед, Шаң ерініп үйірілед.
  Ешбір леп жоқ, тып-тымық,

• Менің дана бабамның басар ма еді көзі шел?!
  Сұры қашқан қайсысы
  заман ба, әлде адам ба?
  Арзандаса анттай сөз,
  Азған екен бағаң да…

Табиғат лирикасын табыңыз?

• Ызғарлы жел долданып,
  Екі иінінен дем алып,
  Ішін тартып осқырып,
  Кейде қатты ысқырып, Аңдай ұлып бір мезгіл, Екі санын шапақтап,
  Біресе сақ-сақ күледі.
  

• Тәңірі көкке қараған
  Жүрегі түкті ұл едім.
  Тегіме тартпай кеттім бе,
  Көңілінен шықпай көптің де?

• Анамның ұрлап алып бір тал шашын

  Орап ем Қаратаудың малта тасын,

  Майданнан қайта ап келдім екеуін де

  Жат жерге қалдыруға қимаған сын...

• Біреуді көркі бар деп жақсы көрме,

  Лапылдақ көрсе қызар нәпсіге ерме!

  Әйел жақсы болмайды көркіменен,

  Мінезіне көз жетпей, көңіл берме!