Сабақ бойымен қоректік заттардың қозғалуы

Органикалық заттар қозғалатын тін талшықтары немесе сүзгілі түтіктер қайда орналасқан?

• Қабықта

• Өзекте

• Камбийде

• Тамырда

Answer explanation

Органикалық заттар қабықтағы тін талшықтары арқылы қозғалады. Суда еріген қоректік заттар осы сүзгілі түтіктер арқылы өсімдіктің барлық мүшелеріне барады.

Су мен минералды заттар сабақтың  қай бөлімімен қозғалады?

• Қабықша қабатымен қозғалады

• Тамырымен қозғалады

• Сүрек қабатымен қозғалады

• Жапырағымен қозғалады

Answer explanation

Боялған суға салынған өркеннің жапырағы мен гүлін ұстарамен көлденеңінен және ұзынынан теңдей екіге қақ жарып қараса (ұлғайтқыш әйнекті пайдаланып). Қабық пен өзек қабаты боялмай, тек сүрек қабатының боялғаны байқалады. Бұл тәжірибеден су мен минералды тұздар сабақтың сүрек қабатымен қозғалатынын білеміз.

Күнбағыс, жүгері, қызанақ сияқты өсімдіктердің түбінен қаулап шыққан артық өркендерді неліктен жұлып тастайды?

• Өркендердің ары қарай өз бетінше дамуы үшін

• Қорекке ортақ етпеу үшін

• Өсімдіктердің жанындағы орындарды босату үшін

• Өсімдіктердің тамырын шірітіп жібермеуі үшін

Answer explanation

Қорекке ортақ етпеу үшін күнбағыс, жүгері, қызанақ сияқты өсімдіктердің түбінен қаулап шыққан артық өркендерді жұлып тастайды. Жапырақ қолтығынан шыққан өркендерді де жұлып тастайды. Мұндай жағдайда жүгерінің собығы, күнбағыстың себеті өте ірі болады.

Органикалық заттар қабықтың қай бөлімімен қозғалады?

• Қабыршақтар арқылы қозғалады

• Тамыр арқылы қозғалады

• Тін талшықтары (сүзгілі түтік) арқылы қозғалады

• Гүлдер арқылы қозғалады

Answer explanation

Органикалық заттар қабықтағы тін талшықтары (сүзгілі түтік) арқылы қозғалады. Қабығы кесілген бұтақта қосалқы тамырлар кесілген жерінің жоғарғы жағынан шығады. Кесілген жердің төменгі жағында тамырлар пайда болмайды. Қоректік зат кесілген жерден төмен қарай өте алмайды. Ал қабығы кесілмей салынған бұтақта қосалқы тамырлар бұтақтың ұшынан дамиды. Бұл органикалық заттар тек қабықпен қозғалатынын дәлелдейді.

Өсімдіктің өсе бастаған жас мүшелерінің қорегіне жұмсалады:

• Қатты заттар

• Қоймалжың заттар

• Желім заттар

• Органикалық заттар

Answer explanation

Органикалық заттар өсімдіктің өсе бастаған жас мүшелерінің қорегіне жұмсалады. Қорекке ортақ етпей, күнбағыс, жүгері, қызанақ сияқты өсімдіктердің түбінен қаулап шыққан артық өркендерін жұлады. Жапырақ қолтығынан шыққан өркендерді де жұлып тастайды. Мұндай жағдайда жүгерінің собығы, күнбағыстың себеті өте ірі болады.

Су мен минералды тұздар сабақтың  бойымен жылжитын бөлімі ?

• Сүректің бойымен

• Тамырдың бойымен

• Өзектің бойымен

• Түзуші ұлпаның бойымен

Answer explanation

Су мен минералдық заттар сүрек бойымен қозғалады. Тәжірибе жасау арқылы, сүрегі алып тасталған өсімдіктің тез қурап қалатынын көруге болады.

Жапырақтағы крахмал суда ерімейтіндіктен:

• Крахмал күйінде сабақ бойымен қозғалмайды

• Құрғақ күйінде сабақ бойымен қозғалмайды

• Сұйық күйінде сабақ бойымен қозғалмайды

• Қант күйінде сабақ бойымен қозғалмайды

Answer explanation

Жарықта жапырақтағы крахмал суда ерімейтіндіктен, крахмал күйінде сабақ бойымен қозғалмайды. Крахмал қантқа айналуы керек. Қант суда жақсы еритіндіктен қабықтағы сүзгілі түтіктер арқылы өсімдіктің барлық мүшелеріне барады.

Жарықтың әсерінен крахмал өсімдіктің қай бөлімінде түзіледі?

• Түйнекте

• Жапырақта

• Тамырда

• Сабақта

Answer explanation

Жарықтың әсерінен жапырақта крахмал түзіледі. Ол суда ерімейтіндіктен, сабақ бойымен қозғалмайды.

Жүгерінің собығы, күнбағыстың себеті өте ірі болуы үшін:

• Қабықша қолтығынан шыққан өркендерді жұлып тастайды

• Жапырақ қолтығынан шыққан өркендерді жұлып тастайды

• Сабақ қолтығынан шыққан өркендерді жұлып тастайды

• Тамыр қолтығынан шыққан өркендерді де жұлып тастайды

Answer explanation

Органикалық заттар өсімдіктің өсе бастаған жас мүшелерінің қорегіне жұмсалады. Қорекке ортақ етпей, күнбағыс, жүгері, қызанақ сияқты өсімдіктердің түбінен қаулап шыққан артық өркендерін жұлады. Жапырақ қолтығынан шыққан өркендерді де жұлып тастайды. Мұндай жағдайда жүгерінің собығы, күнбағыстың себеті өте ірі болады.

Тамыр қысымына байланысты сабақ бойымен не көтеріледі?

• Су

• Майлар

• Органикалық заттар

• Қанттар

Answer explanation

Судық сабақ бойымен көтерілуі тамыр қысымына байланысты. Тамыр қысымы ағаштың жапырақтары түгел шығып болғанға дейін сақталады.