Тіл тарихы 2 деңгей

Хун тайпаларына жатады:

• сақтар

• хакастар

• ұйғырлар

• қыпшақтар

• башқұрттар

*Дж aффрикаты архетип болатын тілдерді көрсетіңіз:

• оғыз

• қарақалпақ

• якут

• қазақ

• қарлұқ-ұйғыр

Флективті типтің қатарына кіретін тілдер:

• орыс, неміс

• чукот, эскимос

• орыс, вьетнам

• семит тілдері

• тай,тибет

Алтай дәуірі Алтай тілдер теориясын қалыптастырушы неміс ғалымдары:

• Рои Миллер

• В. Шотт

• М.А. Кастрен

• Рои Миллер және В.Шотт

• Г.Винклер

Қарақалпақ тілі мына тілдерге жақын:

• қазақ

• өзбек

• түрік

• ноғай

• қырғыз

Жаңа дәуірдегі түркі тілінде  «аға» сөзінің қолданылуына мысал келтіріңіз:

• Үлкен аға

• Аға лейтенат

• Ел ағасы

• Ағалардың ақылы

• Аға оқытушы

Түркологияның тарихында жанқиярлық еңбек еткен Ресей және шетел  ғалымдары:

• М. Мелиоранский, С.Е. Малов

• А.Байтұрсынұлы, Қ.Жұбанов,  В.М. Насилов

• Н.Сауранбаев, М.Балақаев, В.Томсен,

• К.К. Юдахин. В.Томсен, В.В. Радлов

• Т.Кеңесбаев, Б.М.Юнусалиев, Э.И. Фазылов

Қазіргі жаңа кезеңдегі түркітану ғылымында:

• жаңа тілдер пайда болды

• жаңа тілдер пайда болмады

• тілдер бір-біріне қосылды

• қалыптасқан тілдердің коммуникативтік қызметі дамып, стильдік жағы шыңдалды

• байырғы сөздерге мән берілмеді, негізгі акцент неологизмдерде болды

Жүз жыл бойына түркологияда архетип мәселесінің оң шешім табуына кедергі болған мәселелер:

• бір ғана фонеманы архетип деп қарау

• Күрделі аффрикатты танымау

• Һ,й эпентезасын елемеу

• тек қана дауысты дыбыстарға мән беру

• жазба ескерткіштерді ескермеу

Диахрония дәуірінің екінші кезеңінде пайда болды

• ТС(Ц), ТШ(Ч) аффрикаттары

• ТҺ, ТЙ қосар дыбыстары

• Х, Л, М дауыссыздары

• Й, У сына дыбыстары

• О, Ы жуан дауыстылары