Сырым, Бұқар, Сара

Ресейдің отарлау саясатына қарсы күрескен Кіші жүз қазақтары көтерілісінің көрнекті басшысы, атақты батыр

• Сырым Датұлы

• Кенесары Қасымұлы

• Бұқар Қалқаманұлы

• Е. Пугачев

Әйгілі жырау, Абылай ханның тұсында өмір сүрген ақылшы, би, абыз

• Доспамбет

• Қазтуған

• Бұқар

• Төле

Хиуаның ханының “Сен кімсің?” деген сұрағына Сырым батырдың жауабы:

• "Тасып жүргенім жоқ, қара қазақ баласының басын қоса алмай сасып жүрмін”

• Дана сырыммын, молда Сырыммын, мырза Сырыммын, бай Сырыммын, батыр Сырыммын

• Ағайынды екеумін. Бірі-өзім, екіншісі - халқым.

• Айдаса қойдың көсемі, Сөйлесе қызыл тілдің шешені

Бұқар жыраудың Абылай туралы толғаулары:

• “Ханға жауап айтпасам”

• "Әй, хан, мен айтпасам білмейсің"

• “Ал,

  айтамын, айтамын"

• "Бірінші толғау"

Бұқар жыраудың толғауларында қозғалған мəселелер:

• Ел болашағы мен

  бейбітшілікті сақтау

• Жиделібайсынға көшу мəселесі

• Адамгершіліктің жоғары болуы

• Хан мен қараның арасындағы байланыс жайы

Сырымның шешендігіне дəлелдемелер:

• Аңыз-əңгімелер, жанама жазба деректер

• Мұхтар Мағауиннің зерттеуі

• Тарихи басылымдар

• Орынбор генерал-губернаторына, Екатерина патшайымға жазған хаттары

Хиуа ханының “бір басыңа мұнша атақты қайдан алдың?” деген сұрағына Сырым батырдың жауабы:

• Өтірік пен шынның арасы төрт елі. Құлақпен естігенің - өтірік, көзбен көргенің - шындық.

• Ойлап сөйлеген дана болады. Көп оқыған молда болады.

• Ат шабысына қарай, Ер намысына қарай шабады.

• Малшы жігіт бай болады. Жомарт жігіт мырза болады. Батыл жігіт батыр болады.

Бұқар жыраудың шығармалары стилі жағынан ұқсас, сабақтас:

• Үмбетей, Шалгез, Махамбет

• Асан, Қазтуған,

  Шəлгез

• Нысанбай, Қазтуған, Асан

• Сыпыра, Асан, Шалгез

Сырым дүниеден озған кезде:

• 3000 жылқы, 3500 қой сойылып, 6000 күбі қымыз ішілген

• 2000 жылқы, 2500 қой сойылып, 5000 күбі қымыз ішілген.

• 1000 жылқы, 2000 қой сойылып, 4500 күбі қымыз ішілген

• 5000 жылқы, 3000 қой сойылып, 1000 күбі қымыз ішілген

Сырымның мақсат-мүддесін көрсететін нақыл сөзі:

• Ағайынды екеумін. Бірі-өзім, екіншісі - халқым.

• Біз -қазақ деген мал баққан елміз,

  Ешкімге соқтықпай жай жатқан елміз.

• “Тасып жүргенім жоқ, қара қазақ баласының басын қоса алмай сасып жүрмін”

• Досымызды сақтай білген елміз,

  Дәм-тұзды ақтай білген елміз.