choroby zbóż -opis

Najważniejsze schorzenie podstawy źdźbła, atakuje przede wszystkim pszenicę, ale także jęczmień ozimy, żyto ozime i w mniejszym zakresie zboża jare. Około końca krzewienia na pochwach liściowych przy powierzchni gleby widoczne są ostro odgraniczone szklistobrązowe, w centrum porażenia po części pękające plamy. U starszych roślin w okresie od strzelania w źdźbło lub kłoszenia tworzą się w dolnej części źdźbła między 1 i 2 węzłem podłużne, szarobrązowe plamy z jasnym środkiem.

We wnętrzu źdźbła powstaje watowata grzybnia, powodująca zmurszenie podstawy źdźbła. Porażone źdźbła tracą swoją stabilność i wylegają, przy czym źdźbła pojedynczo albo gniazdowo są silnie splątane (w przeciwieństwie do wylegania z innych przyczyn). Korzenie pozostają zdrowe. Przy wiosennym porażeniu plantacji może też dojść do płonności względnie bielenia kłosów bez wylegania.

Objawy pojawiają się u ozimin już jesienią. Są to nieregularne, kreskowate, jasno lub ciemnobrunatne plamy, które przy silnym porażeniu obejmują podstawę siewek, a później źdźbła. Plamy pojawiają się na pochwie liściowej i obejmują także wnętrze źdźbła. Wraz z upływem czasu występują brunatno brązowe nekrozy od dołu do drugiego kolanka.

głównie na pszenicy, ale także na jęczmieniu i życie. Obok łamliwości podstawy źdźbła, jedna z najbardziej rozpowszechnionych chorób podstawy źdźbła zbóż.Grzyb poraża system korzeniowy rośliny i powoduje zakłócenie gospodarki wodno-pokarmowej. Cały system korzeniowy zainfekowanych roślin jest silnie zredukowany i przebarwiony na czarno. Korzenie chorych roślin obumierają i źdźbła wskutek tego łatwo się urywają przy pociągnięciu. W późniejszym stadium grzyb atakuje także podstawę źdźbła, co wywołuje właściwy obraz zgorzeli: „czarną nogę“ rośliny. Typowe jest także gniazdowe występowanie w łanie. Najbardziej rzucają się w oczy występujące w okresach suszy zjawiska przedwczesnego dojrzewania i bielenia kłosów. Zależnie od okresu wystąpienia przedwczesnego dojrzewania następuje zmniejszenie ilości ziaren, brak ich wypełnienia albo całkowita płonność kłosów.

Pierwsze objawy septoriozy widoczne są już w stadium siewek w postaci brunatnoszarych plam na liścieniach i liściach siewek, gdzie po kilku tygodniach na blaszkach i ogonkach liściowych zainfekowanych roślin pojawiają się ciemnobrunatne owocniki grzyba (piknidia). Główne objawy choroby widoczne są przede wszystkim na liściach w niemal każdej fazie wzrostu w postaci plam. Plamy początkowo występują oddzielnie, jednak z czasem zlewają się ze sobą, zajmując większą część powierzchni liścia. Plamy mogą być okrągławe, wielokątne lub elipsoidalne. Bardzo często posiadają nieco ciemniejszą obwódkę. W miarę rozwoju choroby pojawiają się nekrozy tkanek liści, w wyniku czego plamy ciemnieją, przybierając barwę od żółtej do rudej, brunatnej lub brązowoczarnej, a na ich powierzchni tworzą się piknidia. Liście, które uległy porażeniu żółkną. W wyniku dalszego rozwoju choroby dochodzi do przedwczesnego zamierania liści, które uniemożliwia roślinom dalszy wzrost i rozwój.

Wiosną sprawca choroby początkowo poraża dolne liście roślin, a następnie przenosi się na górne liście, a także na dokłosie oraz kłos. Skutkiem porażenia zbóż są pojawiające się na liściach plamy, które początkowo są barwy żółtozielonej, a z czasem brązowieją, przybierając soczewkowaty kształt. Początkowo plamy posiadają charakterystyczną chlorotyczną obwódkę, natomiast w miarę starzenia stają się najczęściej jasnobrązowe. Plamy z czasem zlewają się ze sobą, obejmując również pochwy liściowe. Szczególnie silnie porażone liście zaobserwować można w czerwcu. Wówczas na powierzchni plam widoczne są piknidia, z których przy wilgotnej aurze wydostaje się wydzielina z zarodnikami konidialnymi. Liście, które uległy silnemu porażeniu mogą zamierać. Na plewach objawy choroby widoczne są w postaci nekrotycznych plam barwy czarnobrunatnej. Plamy najczęściej tworzą się od szczytu oraz przy brzegach plew, a następnie przenoszą się w kierunku osadki kłosowej. Niekiedy mogą pojawiać się również na dokłosiu. Porażone kłosy przybierają barwę brązową z lekkim odcieniem fioletu. Pod koniec dojrzewania na plewkach, między nerwami zaobserwować można ciemne piknidia.

Gniazdowo albo w rozproszeniu na górnej stronie liści, a pojedynczo także na ich dolnej stronie ukazują się rdzawobrązowe, owalne skupienia. Są one często otoczone jasnym polem. Podobne skupienia można znaleźć krótko przed kwitnieniem na dolnej stronie liści. Są one wówczas czarnobrązowe i zawsze zarośnięte epidermą liścia. Żyto często ulega porażeniu jesiennemu, które może pogarszać zimowanie. Grzyby rdzy zmniejszają fotosyntezę i podwyższają oddychanie i parowanie. W ten sposób bardzo silnie pogarszają one rozwój rośliny.

Na porażonych liściach ukazują się małe, owalne żółtawobrązowe plamy z ciemnym punktowym środkiem.

W późniejszym stadium raczej nieregularnie obramowane zbrązowienia z żółtym polem wokół i ciemnym ośrodkiem infekcji. Usychanie liści postępuje najczęściej od ich końców i obejmuje cały liść, przy czym pochwy liściowe często długo pozostają niezaatakowane.

patogen może zimować w postaci grzybni na oziminach i trawach wieloletnich, skąd w okresie wiosny przenosi się na zboża. Nawet krótkie okresy zwilżenia roślin przez rosę lub mgłę wystarczą do silnego rozwoju i rozprzestrzeniania się choroby. W zależności od przebiegu temperatury w okresie od 3 do 7 dni po infekcji pojawiają się na roślinach pierwsze objawy choroby. Pierwsze objawy choroby na zbożach ozimych można obserwować już jesienią. Szybki rozwój choroby następuje jednak w okresie późnowiosennym i letnim. Na liściach, pochwach liściowych, źdźbłach, przeważnie po wykłoszeniu, a niekiedy nawet na kłosach występuje początkowo biały lub szarobiały nalot złożony z grzybni i zarodników konidialnych grzyba. W okresie późniejszym nalot ten grubieje i przybiera barwę brunatno szarą z licznymi czarnymi punktami – owocnikami grzyba. Choroba opanowuje najpierw liście dolne, następnie stopniowo górne, a w sprzyjających warunkach może opanować całą roślinę łącznie z kłosem. Silnie porażone liście przedwcześnie zasychają, mogą też zamierać całe rośliny. Do charakterystycznych objawów towarzyszących porażeniu zbóż, głównie niektórych odmian jęczmienia i pszenicy trzeba zaliczyć powstawanie brunatnego przebarwienia tkanek w miejscu ich zakażenia. Są one przejawem reakcji obronnej rośliny.

Choroba atakuje głównie pszenicę, czasami na jęczmień, żyto i owies. Wiosną na liściach pojawiają się owalne, rozjaśnione plamy o ciemnych krawędziach. W wilgotną pogodę nieregularne, blade do brązowo-szarych plam z różowymi zarodnikami. Infekcja liści Fusarium jest zwykle przenoszona przez wiatr i deszcz. Intensywność występowania zależy w dużej mierze od warunków pogodowych w czasie wegetacji, rodzaju zboża, w pszenicy również odmiany, poprzedniej uprawy i rodzaju uprawy gleby.

Pierwsze objawy choroby widoczne są na kłosach. Wczesne wyblaknięcie kłosów wskazuje, że nastąpiło porażenie patogenem. W warunkach wysokiej wilgotności powietrza kłosy, które uległy porażeniu pokrywają się nalotem, który jest njczęsciej białawy. W przypadku silnego porażenia na plewach, plewkach, osadce kłosowej, a także na źdźble u nasady kłosa na nalocie widoczne są zarodniki grzyba barwy różowej lub czerwonawej. Porażeniu ulegają również ziarniaki, które zostają zniekształcone. Porażone ziarniaki różnią się znacznie wielkością (oraz kształtem) od ziarniaków zdrowych, a na ich powierzchni zaobserwować można grzybnię wraz z zarodnikami. Pokrój porażonych kłosów nie różni się niczym od pokroju kłosów zdrowych, jednak w miejscu widocznych objawów część, która uległa porażeniu jest zwężona.