QH 9CH1 #14-15

Азамат соғысы мен шетелдік интервенция жылдары елдегі материалдық ресурстардың барынша шектеулі кезінде енгізілген саясат:

• Индустрияландыру

• Әскери коммунизм

• Елді электрлендіру (ГОЭЛРО)

• Жаңа экономикалық тест

Кеңестік Ресей аумағында (1918-1921 жж) жүргізілген әскери коммунизм міндеті (тері):

• Өндіріс пен бөлуді орталықтандыру

• Еркін саудаға рұқсат ету

• Ірі, орташа, ұсақ шаруаларға жерді сату, жалға алуға рұқсат беру

• Мемлекеттің иелігіне қорғаныс мүдделеріне сай елдің азық, шикізат т.б ресурстарын шоғырландыру, тиімді пайдалану

• Шетелдік капиталистердің инвестициясын пайдалану арқылы экономиканы қалпына келтіру

«Әскери коммунизм» саясаты енгізілуімен ірі кәсіпорындармен қатар, орта, тіпті ұсақ кәсіпорындардың мемлекет қарамағына алынуы:

• Социализаия

• Мобилизация

• Национализация

• Приватизация

«Әскери коммунизм» саясаты кезінде қабылданған шара (лар)

• Шетелдік капиталдың Кеңестік Ресей экономикасына еркін енуі

• Астық монополиясы, азық-түлік салғырты

• Жалпыға бірдей еңбек міндеткерлігі енгізілді

• Ірі буржуазияны мемлекет басқару ісіне араластыру

• Ақшалай жалақының орнына коммуналдық қызмет, транспорт т.б. үшін карточкалық «паек» берілді

Ауылшаруашылығындағы «әскери коммунизмнің» көрінісі –

• Азық-түлік салғырты

• Азық-түлік салығы

• «Тыл жұмысына бұратана халықтарды алу»

• «Байлар мүлкін конфискациялау (тәркілеу, тартып алу)»

«Азамат соғысы мен «соғыс коммунизм» саясаты ауылшаруашылығын аса ауыр жағдайға әкеп соқтырды. Соғысқа дейінгі уақытпен салыстырғанда жыртылатын жер көлемі екі еседен аса, жиналған астық мөлшері үш еседен аса азайды. Малшаруашылығы саласы бұдан да ауыр жағдайға ұшырады. Қызылдардың және ақтардың тарапынан малды үнемі реквизициялау (тартып алу) және жұт мал басының шұғыл кемуіне әкеп соқты. Бір жылдар ішінде малдың барлық түрлерінің саны 10,5 млн-нан астам кеміді».

«Әскери коммунизм» саясатының Қазақстандағы ең ауыр салдары:

• Қазақстандағы 1932-1933 жылдардағы аштық

• Қазақстандағы 1920 жылдардың басындағы жаппай аштық

• Қытай аумағына 238 мың адамның көшіп кетуі

• Қазақстанның Орынбор, Ташкент қалалары мен Қарақалпақ жерлерінен айырылуы

«Әскери коммунизм» саясаты нәтижесінде Қазақ АКСР-інің басым бөлігінде қуаңшылық орын алып, қатты жұт жайлаған жыл мен жұттан қырылған мал мөлшері:

• 1918 жылы, 50%

• 1919 жылы, 70%

• 1920 жылы, 20%

• 1921 жылы, 80%

1921 жылдың қарашасында Қазақ АКСР-індегі ашығушылар саны құрады:

• Республика халқының 1/3 бөлігін

• Республика халқының 1/5 бөлігін

• Республика халқының 1/10 бөлігін

• Республика халқының 2/3 бөлігін

1921-1922 жылдардағы Қазақ АКСР-індегі аштыққа ұшыраушылар саны:

• 1 млн адам

• 3 млн адам

• 2 млн адам

• 500 мың адам

Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитетінің (БОАК) 1921 жылдың жазындағы Декретімен аштыққа ұшыраған губерния (лар):

• Орал, Орынбор

• Фрунзе, Ташкент

• Астрахан, Закаспий

• Ақтөбе

• Бөкей, Қостанай