TDT II. 2023-2024.7.hafta

Aşağıdakilerden hangisi Karahanlı Türkçesinin biçim özelliklerindendir?

• İlgi hâli eki +nIñ şeklindedir.

• Yönelme hâli eki +A şeklindedir.

• Ayrılma hâli +DAn şeklindedir.

• Eşitlik hâli: +CA şeklindedir.

• Yükleme hâli +g şeklindedir.

Aşağıdakilerden hangisi Karahanlı Türkçesinin biçim özelliklerindendir?

• İlgi hâli eki +nXñ şeklindedir.

• Yönelme hali eki +GA şeklindedir.

• Ayrılma hâli eki +DAn şeklindedir.

• Yükleme hâli eki  +nI şeklindedir.

• Yön eki + ArI şeklindedir.

Aşağıdakilerden hangisi Karahanlı Türkçesinin özellikleri açısından doğrudur?

• Hazar Denizi çevresindeki Müslüman Türk merkezlerinde kullanılmıştır ve bugüne ulaşan metinleri 10 ve 11. yüzyıllara aittir.

• Kendinden iki yüzyıl önce Turfan, Hoço ve Beşbalık gibi Manici ve Burkancı çevrelerde kullanılan Eski Uygur Türkçesinin mirasçısıdır.

• Bazı araştırmacılara göre Türk dilinin Eski Türkçe dönemini oluşturan üç tarihî lehçesinden biridir; diğerleri Köktürkçe ile Eski Uygur Türkçesidir.

• Aralarında çok büyük ses, biçim ve söz dizimi farklılıkları olan Köktürk, Eski Uygur ve Karahanlı Türkçeleri ayrı ayrı yazı dilleridir. 

• Karahanlı Türkçesinde kendinden sonraki Batı Türkçesinin kollarındaki Farsça ve Arapça sözcüklerden daha fazla yabancı sözcük kullanılmıştır. 

Karahanlı Türkçesinin: “Türk lehçelerinin çoğunda y’ye dönen diş arası d sesi Karahanlı Türkçesinde yaygındır: adak, bod, edgü, öd. Köktürkçenin söz ortası ve söz sonu b’leri Uygurcada olduğu gibi Karahanlıcada da w’dir: awın-, tawar, ew, sew-. Uygurca metinlerde w yanında b de görülür. Oğuz lehçelerinde çoğunlukla tonlulaşan söz başı k, t sesleri, Karahanlı Türkçesinde tonsuzdur: köl, küç.” gibi ses özellikleri aşağıdakilerden hangisine göre tespit edilmiştir?

• Eski Türkçenin diğer iki yazı dili ve bugünkü Karluk, Kıpçak, Oğuz lehçeleriyle karşılaştırılarak

• Köktürkçe, Eski Uygur Türkçesi, Harezm-Kıpçak Türkçesi, Çağatay Türkçesi ve Kazak Türkçesi karşılaştırılarak

• Eski Uygur Türkçesi, Eski Anadolu Türkçesi, Osmanlı Türkçesi, Türkiye Türkçesi ve Azerbaycan Türkçesiyle karşılaştırılarak

• Kuzey-Doğu Türkçesinin kolları olan Harezm-Kıpçak Türkçesi, Çağatay Türkçesi ve Özbek Türkçesiyle karşılaştırılarak

• Batı Türkçesinin kolları olan Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Gagavuz Türkçesi ve Türkmen Türkçesi ile karşılaştırılarak

Aşağıdakilerden hangisi Karahanlı Türkçesinin ses özelliği değildir?

• Söz ortası ve söz sonundaki “b”, bir önceki tarihî lehçede olduğu gibi bu lehçede de “w” şeklindedir: suw, sewinç.

• Türk lehçelerinin çoğunda “y”ye dönüşen diş arası “d”, bu lehçede muhafaza edilmiştir: adak, öd.

• Bu lehçede düz ünlüler, dudak ünsüzleri yanında yuvarlaklaşmıştır: tapug, yawuz.

• Türkiye ve Azerbaycan yazı dillerinde n’ye dönen ŋ, bu lehçede aslî seslerden biridir: öŋ, soŋ.

• Köktürkçedeki “ń”, Maniheist Uygur metinlerindeki “n” bu lehçede de “n” biçimindedir: çıgan, kon.