ББМЖ 5-6 нұсқа

Бұлшықеттің әртүрлі түрлері бар, олар денеде қай жерде орналасқанына және қандай жұмыс жасайтынына байланысты.  Мысалы: бүккіш, жазғыш,әкелуші, әкетуші.  Бұлшықет көлемін үлкейтіп немесе азайтып, жиырыла алады, сонымен бірге сүйекті де таратады. Бірақ бұлшықет сүйекті итере алмайды, сондықтан бүгілу және жазылу үшін буынға кемінде 2 бұлшықет қажет. Антагонист- бұлшықеттер – бұл қарама-қарсы қозғалыстарды орындайтын бұлшықеттер. Синергист- бұлшықеттер- бұл бірігіп бір қимыл жасайды.

1. Бұлшықеттердің динамикалық жұмысының мысалы

• бір деңгейді ұстап тұру жаттығуы

   

• тік тұру

• футбол ойнау

• жүкті ұстап тұру

• партада отыру

2.Иықтың екі басты және үш басты бұлшықеттері

• бүккіш бұлшықеттер

• жазу бұлшықеттері-антогонистер

• динамикалық жұмысты ғана орындайтын бұлшықеттер

• жазғыш бұлшықеттер

• статикалық жұмысты ғана орындайтын бұлшықеттер

3. Бірыңғай салалы бұлшықеттердің жиырылуы........ нәруыздарының өзара әрекеттесуіне байланысты болады 

• глианин және глютенин                                                                                                                                                                                                                                            

•    лизин және метеонин     

• кератин және коллаген                                                               

•      актин және миозин                                 

•   гемоглобин және альбумин

4. Ең шыдамды бұлшықет

• көздің жыпылықтауын  қамтамасыз ететін бұлшықеттер                                   

•         үзеңгі бұлшықеті                       

•                                                             шайнау бұлшықеттері                   

•                                                                 бөксенің үлкен бұлшықеті                      

•   жүрек бұлшықеті

ДНҚ- полинуклеотид. ДНҚ-ның әр нуклеотидінің (мономерінің ) құрамында: бес көміртегі қант, қант-дезоксирибоза қалған фосфор қышқылы, төрт азот негіздерінің бірі: аденин, гуанин, цитозин, және тимин. Гликозилденген азот негіздері, яғни фосфат тобы жоқ нуклеотидтер нуклеозидтер деп аталады. ДНҚ молекуласы-бір-біріне қарама-қарсы бағытталған екі бұралған тізбектен тұрады. ДНҚ тізбектерінің омыртқасы қант фосфатының қалдықтарымен түзіледі, ал бір тізбектің азотты негіздері екіншісінің азотты негіздеріне қарама-қарсы қатаң белгіленген тәртіпте орналасқан (комплементарлық ережесі). Бір тізбектің адениніне қарама-қарсы басқа тізбектің тимины әрдайым орналасқан, гуанинге қарама-қарсы цитозин болады. Азотты негіздер арасындағы сандық арақатынасты биохимик Эрвин Чаргаф құрды. Екі әрқашан аденин мен тимин арасында пайда болады, ал гуанин мен цитозин арасында үш сутегі байланыс пайда болады. Осылайша, аденин мен тимин нуклеотидтері жұптары, сондай-ақ гуанин мен цитозин бір-біріне қатаң сәйкес келеді және бір-бірін толықтырады. Бір ДНҚ тізбегіндегі нуклеотидтердің тізбегін біле отырып, басқа (екінші) жіптің нуклеотидтері комплементарлық принципімен құрылуы мүмкін. ДНҚ молекуласындағы әр түрлі нуклеотидтер мен азот негіздерінің санына қатынасы Чаргаф ережесін анықтайды

5. ДНҚ молекуласындағы азот негіздеріне жатпайды

• А) аденин  

• В) тимин

• С) урацил

• D) цитозин               

• Е) гуанин

6. ДНҚ молекуласында шиыршықтың бір орамында ......  нуклеотид  орналасқандығы анықталды

• 10жұп                                                                                                                                                                                                                                                                                                              

•       1 жұп                                          

•     С) 4 жұп                                        

•   Д) 20 жұп                                                                                                   

• Е) 0,34 жұп 

7. ДНҚ молекуласының  мономері

• А )май қышқылы

• В) аминқышқылы

• С) глицерин

• D)глюкоза

• Е) нуклеотид

8.ДНҚ молекуласында кездесетін көмірсу

• А)мальтоза

• В)сахароза

• С)дезоксирибоза

• D)рибоза

• Е)лактоза

Адамның асқорыту жүйесі  басқа көптеген жоғары құрылымды ағзалардағы сияқты үш: физикалық ( қоректі ұсақтау), химиялық (асқорыту сөлінің әсерінен астың қорытылуы) және физиологиялық (қоректік заттардың қанға сіңірілуі) үдерісінен тұрады. Асқорыту- ағзаның қоректік заттарды сіңіруі. Асқорытуға механикалық- шайнау және химиялық -арнайы асқорыту ферменттерінің әсерінен ыдырау жатады. Асқорыту мүшелері үлкен екі топқа бөлінеді: бұл асқорыту және асқорыту бездері.Адамның асқазаны бір бөлімді. Асқазанда асқазан сөлі түзіледі. Ол тамақ нәруыздарын аминқышқылдарына дейін ыдыратады. Тамақ асқазаннан ашішекке түседі. Ашішектің бірінші бөліміне бауыр мен ұйқы безінің өзегі ашылады. Ашішекте қоректік заттар қорытылады да, қан мен лимфаға сіңіріледі. Бұл ашішектің ішкі бетіндегі микроскопиялық ішек бүрлері арқылы жүреді.

1. Ұйқы безі  көрсетілген сан

• 4

• 5

• 7

• 3

• 6

2. Химиялық реакцияға түсетін заттар

• A) сілекей

• B) өнім

• C) ферменттер

• D) катализ

• E) реагенттер