ថ្នាក់ទី8 ជំពូកទី4 មេរៀនទី2 ដង្ហើម

១. ចូរប្អូនរកឧទាហរណ៍ណាមួយមកបញ្ជាក់ពីវត្តមានCO_2​​ ក្នុងដង្ហើម។

• ●      គេមានទឹកកំបោរថ្លាមួយកែវហើយយើងផ្លុំខ្យល់ដង្ហើមចូលទៅក្នុងកែវមានទឹកកំបោរថ្លានោះ យើងសង្កេតឃើញកែវដែលមានទឹកកំបោរថ្លាប្រែជាកក។ នេះបញ្ចាក់ថា នៅក្នុងដង្ហើមមានវត្តមានឧស្ម័នCO₂ ។

• ●      គេមានទឹកកំបោរថ្លាមួយកែវហើយយើងផ្លុំខ្យល់ដង្ហើមចូលទៅក្នុងកែវមានទឹកកំបោរថ្លានោះ យើងសង្កេតឃើញកែវដែលមានទឹកកំបោរថ្លាប្រែជាល្អក់។ នេះបញ្ចាក់ថា នៅក្នុងដង្ហើមមានវត្តមានឧស្ម័នCO₂ ។

• ●      គេមានទឹកកំបោរថ្លាមួយកែវហើយយើងផ្លុំខ្យល់ដង្ហើមចូលទៅក្នុងកែវមានទឹកកំបោរថ្លានោះ យើងសង្កេតឃើញកែវដែលមានទឹកកំបោរថ្លាប្រែជាខាប់។ នេះបញ្ចាក់ថា នៅក្នុងដង្ហើមមានវត្តមានឧស្ម័នCO₂ ។

• ●      គេមានទឹកកំបោរថ្លាមួយកែវហើយយើងផ្លុំខ្យល់ដង្ហើមចូលទៅក្នុងកែវមានទឹកកំបោរថ្លានោះ យើងសង្កេតឃើញកែវដែលមានទឹកកំបោរនៅថ្លាដដែល។ នេះបញ្ចាក់ថា នៅក្នុងដង្ហើមមានវត្តមានឧស្ម័នCO₂ ។

២.​ តើការវិភាគខ្យល់បានបង្ហាញដូចម្តេច?

• ●      ការវិភាគខ្យល់ បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា ភាវៈរស់ប្រើប្រាស់ O₂ ដែលមាននៅក្នុងខ្យល់ឬក្នុងទឹក ហើយបញ្ចេញឧស្ម័នCO₂ ពីសារពាង្គកាយដោយនាំមកជាមួយនូវចំហាយទឹកផងដែរ ។

• ●      ការវិភាគខ្យល់ បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា ភាវៈរស់ប្រើប្រាស់ O₂ ដែលមាននៅក្នុងខ្យល់ឬក្នុងទឹក ហើយបញ្ចេញឧស្ម័នH₂ ពីសារពាង្គកាយដោយនាំមកជាមួយនូវចំហាយទឹកផងដែរ ។

• ●      ការវិភាគខ្យល់ បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា ភាវៈរស់ប្រើប្រាស់ O₂ ដែលមាននៅក្នុងខ្យល់ឬក្នុងទឹក ហើយបញ្ចេញឧស្ម័នO₂ ពីសារពាង្គកាយដោយនាំមកជាមួយនូវចំហាយទឹកផងដែរ ។

• ●      ការវិភាគខ្យល់ បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា ភាវៈរស់ប្រើប្រាស់ O₂ ដែលមាននៅក្នុងខ្យល់ឬក្នុងទឹក ហើយបញ្ចេញឧស្ម័នCO₂ ពីសារពាង្គកាយដោយនាំមកជាមួយនូវតំណក់ទឹកផងដែរ ។

១. ដូចម្តេចហៅថា ដំណកដង្ហើម?

• ●      ដំណកដង្ហើម គឺ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ ជាចលនាខ្យល់ចូលទៅសួត។

• ●      ដំណកដង្ហើម គឺ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ ជាចលនាខ្យល់ចេញពីសួត។

• ●      ដំណកដង្ហើម គឺ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ ជាចលនាខ្យល់ចូលនិងចេញពីបំពង់ដង្ហើម។

• ●      ដំណកដង្ហើម គឺ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ ជាចលនាខ្យល់ចូលនិងចេញពីសួត។

២. តើប្រអប់ទ្រូងកើតឡើងពីឆ្អឹងអ្វីខ្លះ?

• ●      ប្រអប់ទ្រូងកើតឡើងពីផ្នែកដូចជាឆ្អឹងថ្គាម ឆ្អឺងខ្នងនិងឆ្អឹងទ្រូង។

• ●      ប្រអប់ទ្រូងកើតឡើងពីផ្នែកដូចជាឆ្អឹងចង្កេះ ឆ្អឺងខ្នងនិងឆ្អឹងទ្រូង។

• ●      ប្រអប់ទ្រូងកើតឡើងពីផ្នែកដូចជាឆ្អឹងជំនី ឆ្អឺងខ្នងនិងឆ្អឹងទ្រូង។

• ប្រអប់ទ្រូងកើតឡើងពីផ្នែកដូចជាឆ្អឹងជំនី ឆ្អឺងកនិងឆ្អឹងទ្រូង។

៣. តើចង្វាក់ដង្ហើមចែកជាប៉ុន្មានដំណាក់?អ្វីខ្លះ?

• ●      ចង្វាក់ដង្ហើមចែកជាពីរដំណាក់គឺ  ដង្ហើមចូលនិងដង្ហើមចេញ ។

• ●      ចង្វាក់ដង្ហើមចែកជាបួនដំណាក់គឺ  ដង្ហើមចូល ដង្ហើមចេញ ដង្ហើមដង្ហក់ និងទប់ដង្ហើម ។

• ●      ចង្វាក់ដង្ហើមចែកជាបីដំណាក់គឺ  ដង្ហើមចូល ទប់ដង្ហើម និងដង្ហើមចេញ ។

• ចង្វាក់ដង្ហើមានមួយដំណាក់គឺ  ដង្ហើមចូល។

៥. តើសាច់ដុំណាខ្លះជួយក្នុងចលនាដង្ហើម?

• ●      សាច់ដុំជួយក្នុងចលនាដង្ហើម មានសាច់នៅចន្លោះឆ្អឹងជំនីរ និងសាច់ដុំសន្ទះទ្រូងដែលជាសាច់ដុំសំប៉ែតរាងកោងបន្តិចភ្ជាប់និងឆ្អឹងជំនីរចុងក្រោយពីរគូ ។

• ●      សាច់ដុំជួយក្នុងចលនាដង្ហើម មានសាច់នៅចន្លោះឆ្អឹងជំនីរ និងសាច់ដុំសន្ទះទ្រូងដែលជាសាច់ដុំសំប៉ែតរាងកោងបន្តិចភ្ជាប់និងឆ្អឹងជំនីរចុងក្រោយបីគូ ។

• ●      សាច់ដុំជួយក្នុងចលនាដង្ហើម មានសាច់នៅចន្លោះឆ្អឹងជំនីរ និងសាច់ដុំសន្ទះទ្រូងដែលជាសាច់ដុំសំប៉ែតរាងកោងបន្តិចភ្ជាប់និងឆ្អឹងជំនីរចុងក្រោយមួយគូ ។

• ●      សាច់ដុំជួយក្នុងចលនាដង្ហើម មានសាច់នៅចន្លោះឆ្អឹងជំនីរ និងសាច់ដុំសន្ទះទ្រូងដែលជាសាច់ដុំសំប៉ែតរាងកោងបន្តិចភ្ជាប់និងឆ្អឹងជំនីរចុងក្រោយបួនគូ ។

៦. ចូរប្រៀបធៀបខ្យល់ដង្ហើមចូលនិងខ្យល់ដង្ហើមចេញ ។

• ●         ប្រៀបធៀបខ្យល់ដង្ហើមចូលនិងខ្យល់ដង្ហើមចេញ ៖ក្នុងខ្យល់ដង្ហើមចូលមានបរិមាណ O₂ ច្រើន(២១%) ​​ហើយបរិមាណ CO₂តិចតួច(០.០៣%) និងចំហាយទឹក។ ក្រៅពីនេះជាឧស្ម័នអាសូត(N₂) ។ក្នុងខ្យល់ដង្ហើម ចេញបរិមាណ O₂ តិច(១៦%) ហើយបរិមាណ CO₂ ច្រើន(៤%)។ក្រៅពីនេះជាឧស្ម័នអាសូត ។

• ប្រៀបធៀបខ្យល់ដង្ហើមចូលនិងខ្យល់ដង្ហើមចេញ ៖ក្នុងខ្យល់ដង្ហើមចូលមានបរិមាណ O₂ ច្រើន(៥១%) ​​ហើយបរិមាណ CO₂តិចតួច(០.៣០%) និងចំហាយទឹក។ ក្រៅពីនេះជាឧស្ម័នអាសូត(N₂) ។ក្នុងខ្យល់ដង្ហើម ចេញបរិមាណ O₂ តិច(៦%) ហើយបរិមាណ CO₂ ច្រើន(៤%)។ក្រៅពីនេះជាឧស្ម័នអាសូត ។

• ●       ប្រៀបធៀបខ្យល់ដង្ហើមចូលនិងខ្យល់ដង្ហើមចេញ ៖ក្នុងខ្យល់ដង្ហើមចូលមានបរិមាណ O₂ ច្រើន(២១%) ​​ហើយបរិមាណ CO₂តិចតួច(០.០៣%) និងចំហាយទឹក។ ក្រៅពីនេះជាឧស្ម័នអុីដ្រូសែន ។ក្នុងខ្យល់ដង្ហើម ចេញបរិមាណ O₂ តិច(១៦%) ហើយបរិមាណ CO₂ ច្រើន(៤%)។ក្រៅពីនេះជាឧស្ម័នអុីដ្រូសែន ។

• ●       ប្រៀបធៀបខ្យល់ដង្ហើមចូលនិងខ្យល់ដង្ហើមចេញ ៖ក្នុងខ្យល់ដង្ហើមចូលមានបរិមាណ O₂ ច្រើន(១១%) ​​ហើយបរិមាណ CO₂តិចតួច(០.៣%) និងចំហាយទឹក។ ក្រៅពីនេះជាឧស្ម័នអុីដ្រូសែន ។ក្នុងខ្យល់ដង្ហើម ចេញបរិមាណ O₂ តិច(១%) ហើយបរិមាណ CO₂ ច្រើន(៤%)។ក្រៅពីនេះជាឧស្ម័នអុីដ្រូសែន ។

១. តើសួតជាអ្វី ?

• ●      បណ្តូរឧស្ម័នក្នុងសួតប្រព្រឹត្តទៅនៅក្នុង់ទងសួត។

• ●      បណ្តូរឧស្ម័នក្នុងសួតប្រព្រឹត្តទៅនៅក្នុងឈាម។

• ●      បណ្តូរឧស្ម័នក្នុងសួតប្រព្រឹត្តទៅនៅក្នុងបេះដូង។

• បណ្តូរឧស្ម័នក្នុងសួតប្រព្រឹត្តទៅនៅក្នុងកូនថង់សួត។

តើបណ្ដូរឧស្ម័នដង្ហើមកើតមានឡើងដូចម្តេច?

• ●      បណ្ដូរឧស្ម័នដង្ហើមកើតមានរវាងខ្យល់ក្នុងកូនថង់សួតជាមួយឈាមនៅក្នុងសរសៃប្តូររបស់សួត។

• ●      បណ្ដូរឧស្ម័នដង្ហើមកើតមានរវាងខ្យល់ក្នុងបេះដូងជាមួយឈាមនៅក្នុងសរសៃប្តូររបស់បេះដូង។

• ●      បណ្ដូរឧស្ម័នដង្ហើមកើតមានរវាងខ្យល់ក្នុងកូនថង់សួតជាមួយឈាមនៅក្នុងសរសៃប្តូររបស់ទងសួត។

• បណ្ដូរឧស្ម័នដង្ហើមកើតមានរវាងខ្យល់ក្នុងកូនថង់សួតជាមួយបេះដូងនៅក្នុងសរសៃប្តូររបស់សួត។

១. តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃការដង្ហើម?

• ●      ការដង្ហើម គឺជាដំណើរការបញ្ចូលខ្យល់ទៅក្នុងរាងកាយ។

• ●      ការដង្ហើម គឺជាដំណើរការបញ្ចេញខ្យល់ពីរាងកាយ។

• ●      ការដង្ហើម គឺជាដំណើរការបញ្ចូលនិងបញ្ចេញខ្យល់ពីរាងកាយ។

• ●      ការដង្ហើម គឺជាដំណើរការបញ្ចូលខ្យល់ទៅក្នុងសួត។