V8.B2.6.VIẾT ĐV GHI LẠI CẢM XÚC SAU KHI ĐỌC THƠ 6,7 CHỮ

Để viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ sau khi đọc một bài thơ sáu chữ, bảy chữ, ta cần chú ý những điểm nào?

• - Đọc kĩ để hiểu nội dung và nghệ thuật của bài thơ. Xác định được các yếu tố nội dung hay nghệ thuật đặc sắc trong bài thơ gây ấn tượng và gợi cảm xúc, suy nghĩ cho em.

• - Viết đoạn văn, trong đó nêu rõ các ý:

  + Em có cảm xúc, suy nghĩ về điều gì trong bài thơ (nội dung hay nghệ thuật; một dòng, khổ hay cả bài thơ)?

• + Đó là cảm xúc, suy nghĩ gì (xúc động, vui thích, buồn, nhớ, băn khoăn,...)?

• + Vì sao em lại có cảm xúc, suy nghĩ đó?

• - Lựa chọn đưa vào đoạn văn một số dòng thơ mà em ấn tượng để làm rõ cảm nghĩ của bản thân.

  "Khi cha tôi còn sống, không biết cha tôi đã dạy truyền miệng cho tôi lúc nào mà tôi thuộc lòng, xúc động và nhớ mãi những câu thơ sau đây trong bài Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan:

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà, 

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa. 

Lom khom dưới núi, tiều vài chú,

Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.

Trong trí tưởng tượng, Bà Huyện Thanh Quan đã đưa tôi đến Đèo Ngang đúng vào buổi chiều tà. Chỉ có hai người trên đỉnh đèo mà ngắm cảnh “Cỏ cây chen đá, lá chen hoa". Ngoài sân gác thượng, trước chỗ cha tôi nằm, có mấy cây si, đinh lăng trồng trong chậu và ít được tưới tắm nên càng khẳng khiu, một núi non bộ cũng vì cảnh làm ăn của nhà tôi sa sút nên mốc rêu và nhiều khi tưởng chết khô hết cả mấy búi cỏ cây ghép đá. Nhưng với cảnh cây cỏ và núi non này, tôi đã tưởng tượng thêm ra sự heo hút của những câu thơ trên kia. Tuổi lên bảy, lên tám của tôi khi ấy lại còn được những rung động này nữa:

Nhớ nước đau lòng con cuốc cuốc,

Thương nhà mỏi miệng cái gia gia.

Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,

Một mảnh tình riêng, ta với ta.

Không ai bày cách cho tôi cảm xúc, nhưng tôi cứ nghe thấy những tiếng đanh đanh khắc khoải “cuốc cuốc" vang lên. Và hai tiếng “non, nước" dào dạt như có sóng. Sau đó, cả cảnh vật đều lặng đi để dâng lên một cái gì bàng bạc và trong trắng như sương tuyết.”.

(Theo Nguyên Hồng, Một tuổi thơ văn, NXB Kim Đồng, Hà Nội, 2006)

Luyện tập

Nhà văn Nguyên Hồng ấn tượng với những hình ảnh, chi tiết nào trong bài thơ Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan? (Chọn 3 đáp án)

• Hai tiếng "non, nước" dào dạt.

• Những tiếng đanh đanh khắc khoải “cuốc cuốc”.

• Tiếng chim đa đa vang lên.

• Đèo Ngang vào buổi chiều tà.

• Mấy cây si, cây đinh lăng.

"Khi cha tôi còn sống, không biết cha tôi đã dạy truyền miệng cho tôi lúc nào mà tôi thuộc lòng, xúc động và nhớ mãi những câu thơ sau đây trong bài Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan:

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà, 

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa. 

Lom khom dưới núi, tiều vài chú,

Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.

Trong trí tưởng tượng, Bà Huyện Thanh Quan đã đưa tôi đến Đèo Ngang đúng vào buổi chiều tà. Chỉ có hai người trên đỉnh đèo mà ngắm cảnh “Cỏ cây chen đá, lá chen hoa". Ngoài sân gác thượng, trước chỗ cha tôi nằm, có mấy cây si, đinh lăng trồng trong chậu và ít được tưới tắm nên càng khẳng khiu, một núi non bộ cũng vì cảnh làm ăn của nhà tôi sa sút nên mốc rêu và nhiều khi tưởng chết khô hết cả mấy búi cỏ cây ghép đá. Nhưng với cảnh cây cỏ và núi non này, tôi đã tưởng tượng thêm ra sự heo hút của những câu thơ trên kia. Tuổi lên bảy, lên tám của tôi khi ấy lại còn được những rung động này nữa:

Nhớ nước đau lòng con cuốc cuốc,

Thương nhà mỏi miệng cái gia gia.

Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,

Một mảnh tình riêng, ta với ta.

Không ai bày cách cho tôi cảm xúc, nhưng tôi cứ nghe thấy những tiếng đanh đanh khắc khoải “cuốc cuốc" vang lên. Và hai tiếng “non, nước" dào dạt như có sóng. Sau đó, cả cảnh vật đều lặng đi để dâng lên một cái gì bàng bạc và trong trắng như sương tuyết.”.

(Theo Nguyên Hồng, Một tuổi thơ văn, NXB Kim Đồng, Hà Nội, 2006)

Người viết đã có những liên tưởng, tưởng tượng gì khi đọc bài thơ Qua Đèo Ngang? (Chọn 3 đáp án)

• Cả cảnh vật đều lặng đi để dâng lên một cái gì bàng bạc và trong trắng như sương tuyết.

  
  

• Những rung động của tuổi lên bảy.

  
  

• Núi non bộ của người cha.

  
  

• Bà Huyện Thanh Quan đã đưa người viết đến Đèo Ngang đúng vào buổi chiều tà.

  
  

• Nhớ mãi những câu thơ trong bài Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan.

  Kiểm tra

  • 
    

........................., tưởng tượng là tạo ra trong tâm trí hình ảnh những cái không có trước mắt hoặc chưa hề có. Những liên tưởng, tưởng tượng của người viết đã giúp đoạn văn hay hơn, sinh động, hấp dẫn và ấn tượng hơn.

• Liên tưởng

• Tưởng tượng

• Liên hệ

• Liên kết

Mở đoạn của đoạn văn ghi lại cảm nghĩ sau khi đọc một bài thơ sáu chữ, bảy chữ thường nêu nội dung gì?

• Nêu cụ thể cảm nhận của người viết về dòng, khổ, đoạn thơ hoặc bài thơ.

• Nêu cảm nghĩ chung về yếu tố nội dung hay nghệ thuật ở dòng, khổ, đoạn thơ hoặc bài thơ.

• Giới thiệu thông tin chi tiết về tác giả và tác phẩm.

• Khẳng định giá trị, ý nghĩa của dòng, khổ, đoạn thơ hoặc bài thơ.

Thân đoạn của đoạn văn ghi lại cảm nghĩ sau khi đọc một bài thơ sáu chữ, bảy chữ thường nêu nội dung gì?

• Nêu cụ thể cảm nhận của người viết về yếu tố nội dung hay nghệ thuật ở dòng, khổ, đoạn thơ hoặc bài thơ.

• Phân tích thông tin chi tiết về tác giả và tác phẩm.

• Bày tỏ cảm xúc về một yếu tố nổi bật nhất trong dòng, khổ, đoạn thơ hoặc bài thơ.

• Khẳng định giá trị, ý nghĩa của dòng, khổ, đoạn thơ hoặc bài thơ.

Kết đoạn của đoạn văn ghi lại cảm nghĩ sau khi đọc một bài thơ sáu chữ, bảy chữ thường nêu nội dung gì?

• Đánh giá tài năng nghệ thuật, tấm lòng nhân đạo của tác giả.

• Khái quát lại cảm xúc, suy nghĩ của người viết về yếu tố nội dung hoặc nghệ thuật đã trình bày.

• Rút ra bài học nhận thức, bài học hành động cho bản thân.

• Liên hệ bản thân với yếu tố nội dung hoặc nghệ thuật đã trình bày.

Người viết bộc lộ trực tiếp cảm nghĩ về bài thơ bằng cách nào?

• Sử dụng liên tưởng, tưởng tượng độc đáo.

• Lựa chọn các từ ngữ biểu cảm, câu văn cảm thán, câu hỏi tu từ.

• Tìm kiếm các nhận định, nhận xét có giá trị về bài thơ.

• Nhấn mạnh tính độc đáo, sáng tạo trong bài thơ.

Người viết bộc lộ gián tiếp cảm nghĩ về bài thơ bằng cách nào? (Chọn 2 đáp án)

• Tưởng tượng, hình dung ra bức tranh thiên nhiên, con người trong tác phẩm.

• Rút ra bài học nhận thức, bài học hành động cho bản thân từ nội dung của văn bản.

• Liên tưởng các chi tiết, hình ảnh,... trong bài thơ với những tác phẩm văn học khác hoặc cuộc sống, kỉ niệm của bản thân.

• Đưa các thông tin về đời sống cá nhân của tác giả vào văn bản.

Ví dụ về đoạn văn ...................................... về bài thơ:

Trong cuốn phim quay chậm của kí ức tác giả, hình ảnh người mẹ hiện lên cùng với ánh nắng mới. Tay mẹ đưa tấm áo đỏ lên trước giậu phơi để đón nắng mới thơm tho. Nét cười đen nhánh thấp thoáng sau tà áo. Nụ cười của mẹ như cũng đang toả nắng vào không gian...

• bộc lộ cảm nghĩ gián tiếp

• bộc lộ cảm nghĩ trực tiếp