§60. Түр, оның критерийлері мен құрылымы

тірі ағзалар жүйесіндегі негізгі құрылымдық бірлік

• түр

• популяция

Түр ұғымының негізін қалаған:

• К. Линней

• Ч.Дарвин

Түрдің заманауи түсінігі:

• Сыртқы белгілері мен тіршілік ету үдерісі ұқсас, бірдей жағдай қажет, белгілі бір аумақта топ – популяция түрінде мекендейтін, басқа түрлермен будан түзбейтін даралар тобы

• – тірі ағзалар жүйесіндегі негізгі құрылымдық бірлік

4 критерий бойынша ұқсас даралар тобы:

• Түр

• Популяция

Ең ежелгісі ➢ Сыртқы және ішкі құрылысындағы ұқсастық ➢ Сырттай айырмашылық жасамайды: Біте түрлері

• Морфологиялық

• Физиологиялық

• Генетикалық

Даралардың қандай да бір түрге жататынын анықтаған кезде биохимиялық талдауларды қолдануға және физиологиялық параметрлерді салыстыруға негізделген.

• Физиологиялық

• Морфологиялық

• Генетикалық

➢ Қазіргі кезде негізгі критерий ➢ Хромосома өлшемі, саны және пішіні ➢ Еркін шағылысуы және өсімтал ұрпақ беруі, ➢ Көбею мерзімі мен ұрығының дамуы, күйлеу кезіндегі мінезқылығы, яғни көбеюге қатыстының бәрі жатады.

• Генетикалық

• Экологиялық

• Физиологиялық

• Түраралық будандарға тән:

• Өз жыныс жасушаларын түзбейд

• Гомологты хромосомалар арасында бөліктер алмасу жүрмейді

• Коньюгация жүрмейді

• Ұрпақ бермейді

• барлығы дұрыс

– үнемі еркін будандаса алатын, таралу аймағының белгілі бір бөлігінде тіршілік ететін бір түр дараларының тобы

• Популяция

• Түр