Неолит, Энеолит и Қола дәуірі

Неолиттік төңкерістің ең маңызды қадамдарының бірі:

• егіншіліктің пайда болуы

• отырықшылыққа көшу

• мал шаруашылығының пайда болуы

• тас өндірісі

Б.з.б. VI мыңжылдықта Орта Азия бойынша алғаш рет егіншілікті меңгерген тайпа(халық):

• жейтундықтар

• қаңлы

• сақтар

• ботайлықтар

Энеолит дәуірінің хронологиясы:

• ІІІ-ІІ мыңжылдықтар

• V

• I-II мыңжылдықтар

• III ғ

Энеолит дәуірінде орын алған өзгерістер:

• Малшаруашылығы пайда болды;

• Металл өндірісі мен малшаруашылығы маңызының арта түсуі ер адамдардың қоғамдағы рөлін жоғарылатты

• Жылқыны қолға үйрету қалыптасты

• Бұл өтпелі мәдениетте аңшылық басым болып, малшаруашылығы енді ғана қолға алына бастады

• Егіншілік пайда болды

Б.з.б. IV мыңжылдықта Оңтүстік Түрікменстанда суармалы егіншілікті меңгерген мәдениет:

• Ботай

• Түркілер

• Анау мәдениеті

• Қытайлық

Б.з.б. 3700-3100 жж өмір сүрген жылқы өсірушілердің алғашқы мәдениеті:

• Ботай Терсек

• Сақтар

• Шығыс түркі

• Ғұндар

Жылқыны қолға үйрету басталған аймақ:

• Солтүстік Қазақстан

• Батыс Қазақстан

• Орталық Қазақстан

• Шығыс Қазақстан

Қазақстан жерінде Ботайлықтар алғаш жылқыны қолға үйретті:

• IV

• VII

• X

• III

Ботай мәдениетінің жойылу себебі:

• қуаңшылық

• жылқы басының азаюы

• соғыстардың болуы

• басып алу

Б.з.б. 3600-2300 жылдары Ұлы Даланың батыс бөлігін қамтыған мәдени қауымдастық:

• Атамұра

• бесшатыр

• Есік

• Көнешұңқыр