Соёлын тухай ойлголт

Хүмүүсийн дунд сэтгэлгээний соёл, бие бялдарын соёл, харилцааны соёл, хотын соёл, экологийн соёл гэх мэт ойлголтуудыг хэрэглэх нь түгээмэл байдаг. Үүнээс гадна соёлтой хооллох, соёлд суралцах, соёлч байх гэх мэтээр ярих тохиолдол ч байдаг. Эдгээр утга соёлыг хэрхэн илэрхийлж байна вэ?

• Соёл бол хүн оюун ухааныхаа тусаар олон зүйлийг хийж бүтээж, тэр хэмжээгээрээ амьдралын нөхцлөө өөрчилсөөр ирсэн гэдгийг илэрхийлж байна.
• Соёлын бүрдүүлэгч элементүүдийг далд утгаар илэрхийлсэн байна.
• Соёл бол хүний өдөр тутмын хэрэглээнд юуг зөв, зохистой гэж үзэх талаарх үнэлэмж, хэм хэмжээг илэрхийлдэг.
• Соёл бол нийтлэг ач холбогдолтой гэдэг нь хүлээн зөвшөөрөгдсөн албан хэм хэмжээг илэрхийлдэг.

Бид хөгжим сонсох, шүлэг яруу найраг унших, суут эрдэмтдийн үзэл баримтлал, нээлтийг судлах, дэлхийн шилдэг жүжигчдийн тоглолтыг үзэх гэх мэтээр соёлын үзэгдэлтэй цаг ямагт харьцаж, бас суралцаж байдаг. Ийнхүү тэмдэглэсэн нь ямар утга агуулж байна вэ?

• Хүний сурах ёстой зүйлс хүнд өөрт нь байдаг гэдгийг илэрхийлж байна.
• Хүний сурах ёстой зүйлс хүнд өөрт нь байдаггүй гэдгийг илэрхийлж байна.
• Хүний сурах ёстой зүйлс хүнд өөрт нь байдаг, төдийгүй соёлыг эзэмших нь ид шид мэт байдаг.
• Хүний сурах ёстой зүйлс хүнд өөрт нь байдаггүй, харин оршин буй соёлд нь байдаг юм.

Соёлын онцлог шинжид хамаарах нь аль вэ?

• Соёл нь нийгмийн элит түвшний хүмүүст илүүтэй хамаарагдах бөгөөд тэдний амьдрах зан үйл, үйлдлийн загварыг тодорхойлогч юм. Соёл бол элит түвшинд харьяалагдах хүний бүтээгдэхүүн. Учир нь элит түвшний хүмүүс өөрсдийн бүтээлч үйл ажиллагааны хүрээнд соёлын элементүүдийг агуулсан үйлвэрлэл, үйлчилгээг явуулах чадвартай.
• Соёлыг бол янз бүрийн бэлгэ тэмдгүүдийн нэгдэл мөн. Жишээ нь: хэл, урлаг, шинжлэх ухаан гэх мэт.
• Тодорхой бүлгийн гишүүдэд байдаг үнэт зүйлс, тэдгээрийг дагаж мөрддөг хэм хэмжээ болон материаллаг баялгийг багтаадаг цогц ойлголтыг соёл гэдэг.
• Соёл нь хүний амьдралын бүх талыг хамарсан өргөн хүрээтэй үзэгдэл юм. Хүн бол соёлын бүтээгдэхүүн. Учир нь хүн нийгэмшинэ гэдэг нь соёл хуримтлагдсан жишиг загварыг өөриймшүүлж буй хэрэг юм.

Дараах ойлголтуудаас утгын хувьд алдаатай өгөгдлийг олно уу.

• Соёл судлал нь XX зууны эхэн үед бие даасан шинжлэх ухаан болж хөгжсөн.
• Соёлыг бэлгэ тэмдэг, хэл, үнэлэмж, хэм хэмжээ, мэдлэг гэсэн бүрдүүлэгч элементүүдтэй.
• Соёл нь Culture гэдэг латин үгнээс гаралтай бөгөөд соёолуулан боловсруулах, , хөрс боловсруулах гэсэн утгатай.
• Соёл бол янз бүрийн бэлгэ тэмдгүүдийн \хэл, бичгийн хэл, урлаг, шинжлэх ухаан гэх мэт\ нэгдэл мөн хэмээн Америкийн социологич А. Гиднесс үзсэн.

Соёл бол янз бүрийн бэлгэ тэмдгүүдийн \хэл, бичгийн хэл, урлаг, шинжлэх ухаан гэх мэт\ нэгдэл мөн.

• Германы философич Э. Кассирер
• Антропологич Р. Бенедикт
• Британы угсаатан зүйч Э. Тайлор
• Америкийн социологич А. Гиднесс
• ЮНЕСКО, 2001

Тодорхой бүлгийн гишүүдэд байдаг үнэт зүйлс, тэдгээрийг дагаж мөрддөг хэм хэмжээ болон материаллаг баялгийг багтаадаг цогц ойлголтыг соёл гэдэг.

• Германы философич Э. Кассирер
• Антропологич Р. Бенедикт
• Британы угсаатан зүйч Э. Тайлор
• Америкийн социологич А. Гиднесс
• ЮНЕСКО, 2001

Соёл нь нийгмийн гишүүн болохынхоо хувьд эзэмшдэг мэдлэг, итгэл үнэмшил, урлаг, ёс суртахуун, хууль, зан заншил болон бусад чадвар дадлуудыг багтаасан цогц бүхэл юм.

• Германы философич Э. Кассирер
• Антропологич Р. Бенедикт
• Британы угсаатан зүйч Э. Тайлор
• Америкийн социологич А. Гиднесс
• ЮНЕСКО, 2001

Соёл гэдэг нь нийгэм болон нийгмийн хэсэг бүлгийн оюун санаа, материаллаг байдал, мэдлэг, оюун сэтгэл санааны шинж байдлын цогц мөн.

• Германы философич Э. Кассирер
• Антропологич Р. Бенедикт
• Британы угсаатан зүйч Э. Тайлор
• Америкийн социологич А. Гиднесс
• ЮНЕСКО, 2001

Ахмад үеэсээ залуу үе нь зориуд сурч мэдэж, өвлөх ёстой үйлдэл хийх чадвар байдгийг соёл хэмээнэ.

• Германы философич Э. Кассирер
• Антропологич Р. Бенедикт
• Британы угсаатан зүйч Э. Тайлор
• Америкийн социологич А. Гиднесс
• ЮНЕСКО, 2001

Бид аливаа юмсын гол гэсэн шинжид хамаарах сэтгэлгээг ойлголт гэнэ. Тэрхүү ойлголтын үндсэнд аливааг нэршилэн тэмдэглэдэг. Ийнхүү өгүүлсэн байгаа нь соёлын чиг үүргүүдийн алинд нь хамаарах вэ?

• Нэгтгэн, зохицуулах чиг үүрэг
• Бэлгэдлийн чиг үүрэг
• Үнэлэмж, хэм хэмжээний чиг үүрэг
• Үйл ажиллагааны чиг үүрэг