Лекция 5(1)

Биосфера деген не?

• Жер шары суларының жиынтығы, агрегаттық күйіне (сұйық, қатты және газ) қарамастан, химиялық байланыспаған барлық суды қамтитын Жердің сулы қабығы

• жер бетінде кездесетін барлық тірі ағзалар мен заттардың ең ірі жиынтығы

• жердің сыртқы қатты қабаты жоғарғы гидросфера және атмосферамен шектеседі

• ауа, химиялық қоспалар мен су буынан тұратын күрделі жүйе.

Биосфера терминін 1875 ж. кім еңгізді?

• М.Лерментов

• Ч.Дарвин

• В.Вернадский

• Э.Зюсс

Биосфера туралы ілімнің негізін 1919 ж. кім қалады?

• В.И.Вернадский

• Э.Зюсс

• Э.Р.Джексон

• М.Лермонтов

биогенді заттар:

• тірі организмдерді тіршілік əрекеті мен өлі заттардың негізінде пайда болған - топырақ қасиеттері тірі организмдердің əрекетіне байланысты барлық табиғи сулар

• тірі заттардың тіршілік əрекетінің нəтижесінде пайда болған өнімдер - тас көмір, мұнай

• түзілулеріне тірі организмдер қатыспайтын заттар (пайда болу тегі магмалық, бейорганикалық тау жыныстары, космостық шаң, метеориттер) кіреді.

биокосты заттар:

• тірі организмдерді тіршілік əрекеті мен өлі заттардың негізінде пайда болған - топырақ қасиеттері тірі организмдердің əрекетіне байланысты барлық табиғи сулар

• тірі заттардың тіршілік əрекетінің нəтижесінде пайда болған өнімдер - тас көмір, мұнай

• түзілулеріне тірі организмдер қатыспайтын заттар (пайда болу тегі магмалық, бейорганикалық тау жыныстары, космостық шаң, метеориттер) кіреді.

косты заттар:

• тірі организмдерді тіршілік əрекеті мен өлі заттардың негізінде пайда болған - топырақ қасиеттері тірі организмдердің əрекетіне байланысты барлық табиғи сулар

• тірі заттардың тіршілік əрекетінің нəтижесінде пайда болған өнімдер - тас көмір, мұнай

• түзілулеріне тірі организмдер қатыспайтын заттар (пайда болу тегі магмалық, бейорганикалық тау жыныстары, космостық шаң, метеориттер) кіреді.

Энергетикалық функция

• жасыл өсімдіктермен жүзеге асады.

• өлген органикалық заттардың ыдырауын, яғни тірі заттың өлі затқа айналуын жүзеге асырады

• газдардың миграциясын жəне олардың айналымын, атмосфераның газдық құрамын қамтамасыз етеді

• тірі заттың əсерінен тотығу (ортаның оттегімен байытылуы) тотықсыздану - оттегінің тапшы кезінде органикалық заттардың ыдырауы, күкірт сутектің түзілу, жинақталу процесін іске асырады

Деструкциялық функция

• жасыл өсімдіктермен жүзеге асады.

• өлген органикалық заттардың ыдырауын, яғни тірі заттың өлі затқа айналуын жүзеге асырады

• газдардың миграциясын жəне олардың айналымын, атмосфераның газдық құрамын қамтамасыз етеді

• тірі заттың əсерінен тотығу (ортаның оттегімен байытылуы) тотықсыздану - оттегінің тапшы кезінде органикалық заттардың ыдырауы, күкірт сутектің түзілу, жинақталу процесін іске асырады

Газдық функция

• жасыл өсімдіктермен жүзеге асады.

• өлген органикалық заттардың ыдырауын, яғни тірі заттың өлі затқа айналуын жүзеге асырады

• газдардың миграциясын жəне олардың айналымын, атмосфераның газдық құрамын қамтамасыз етеді

• тірі заттың əсерінен тотығу (ортаның оттегімен байытылуы) тотықсыздану - оттегінің тапшы кезінде органикалық заттардың ыдырауы, күкірт сутектің түзілу, жинақталу процесін іске асырады

Тотызу-тотықсыздану функциясы

• жасыл өсімдіктермен жүзеге асады.

• өлген органикалық заттардың ыдырауын, яғни тірі заттың өлі затқа айналуын жүзеге асырады

• газдардың миграциясын жəне олардың айналымын, атмосфераның газдық құрамын қамтамасыз етеді

• тірі заттың əсерінен тотығу (ортаның оттегімен байытылуы) тотықсыздану - оттегінің тапшы кезінде органикалық заттардың ыдырауы, күкірт сутектің түзілу, жинақталу процесін іске асырады