Values Ed

Habang naglalakad kayo ng iyong kaibigan ay nahulog ang kaniyang pitaka na hindi niya napansin. Ano ang dapat mong gawin?

• Pulutin ang pitaka at itago.

• Pulutin at ibigay kaagad sa kaibigan.

• Pulutin ang pitaka at ibigay sa guro para ianunsiyo.

• Pulutin saka ibigay sa kaibigan at humingi ng libreng miryenda

1. Habang nagkukwentuhan kayo ng iyong kaibigan ay may ipinakiusap sayo ang iyong ina. Nagpaalam ka ng maayos sa iyong kaibigan at malugod na sinunod ang iniutos sa iyo.

         Alin sa mga ginawa mong kilos ang nagpapakita ng pagiging mapanagutan?

• Pagpapaalam ng maayos sa kaibigan

• Pakikipagkuwentuhan sa kaibigan

• Pagtalima sa utoa ng magulang

• Pag-uutos ng magulang

Hindi nagawa ni Jake ang iniutos sa kaniya ng kaniyang ina dahil sa paglalaro ng kompyuter. Pag-uwi ng ina napagalitan ito na siyang dahilan ng pagdadabog ni Jake. Ano ang dapat niyang gawin upang mapanagutan ang maling kilos?

• Humingi ng paumanhin sa nanay at gawin ang iniutos. 

• Magkulong sa kuwarto at hindi na kakausapin ang nanay.

• Humingi ako ng paumanhin at sabihing huwag na akong pagagalitan.

• Ipagsawalang bahala ang aking ginawa para tumigil na ang aking nanay.

Ayon kay Sto. Tomas de Aquino, may pagkasunod-sunod (sequence) ang pagsasagawa ng makataong kilos. Kung ang isang tao ay nagsasagawa ng madaliang pagpapasiya, hindi siya nagiging mapanagutan; bagkus nagiging pabaya siya sa anumang kalalabasan nito. Ngunit kung daraan siya sa mga yugtong ito, tiyak na magiging mabuti ang kalalabasan ng isasagawang kilos. Ano ang nagyayari sa ikaapat na yugto, ang Intensyion ng Layunin?

• Sinusuri ang ang nais ng kalooban.

• Pinag-aaralan kung tama ang layunin.

• Sinisikap na unawain ang nais ng layunin.

• Nag-iisip ng mga paraan para makuha ang nais.

Sa pagsusuri sa kabutihan o kasamaan ng isang makataong kilos, kailangan din na isaalang-alang ang sirkumstansiya nito. Ano ba ang sirkumstansiya?

• Ito ang kahihinatnan ng makataong kilos.

• Ito ay isang kalagayan kung saan ang kilos na ginawa ay nakaaapekto sa kabutihan ng tao.

• Ito ang bunga ng makataong kilos na maaring nakapagdaragdag ng panibagong kabutihan o kasamaan.

• Ito ay tumutukoy sa isang kondisyon ng isang kilos na maaaring nakababawas o nakadaragdag sa kabutihan o kasamaan ng kilos.   

Ang mga guro ay nagkaroon ng Outreach Program sa mga batang mababa ang timbang sa isang sitio sa pamamagitan ng pagbibigay ng food packs. Paano mo masasabi na may pagkukusa ang makataong kilos na ginawa ng mga guro?

• Humingi ang mga tao ng maagang pamasko.

• Lahat sila ay dumalo nang walang pumilit sa kanila.

• Gusto nilang mabigyan ng parangal kaya nila ginawa iyon.

• Kusa nilang pinili ang sitio na pupuntahan para sa kanilang Outreach program.

Si Kan ay galing sa isang mahirap na pamilya. Noong nasa ikalabindalawang baitang si Kan ay namatay ang tatay niya.  Tinulungan siya ng kaniyang guro at nakahanap sila ng magpapaaral sa kaniya. Pumasok siya sa kolehiyo hanggang nakatapos sa kaniyang pag-aaral. Ano ang nagpapatunay na kusang loob ang pagtulong ng guro kay Kan?

• Namatay ang kaniyang nanay.

• Galing siya sa mahirap pero nag-aral pa rin siya.

• Tinulungan niya ang paborito niyang estudyante.

• Naghanap siya ng taong magpapaaral kay Kan.

Si Mira ay masipag mag-aral. Siya ang nakakakuha ng mataas na iskor sa tuwing may pagsusulit sa klase nila. Siya ay hinahangaan ng guro at mga kamag-aral niya. Ano ang mabuting idudulot nito sa kanyang kamag-aral?

• Pagkakaroon ng sobrang competisyon

• Pagkakaroon ng alitan o dibisyon sa klase

• Pagsisikap sa pag-aaral

• Pagsisiraan at inggitan

Ang pinakahuling yugto ng makataong kilos ay: Bunga. Ano ang nagaganap sa yugtong ito?

• Ikatutuwa ang piniling kilos.

• Nakikita ang naging resulta ng piniling kilos.

• Pumapasok dito ang malayang pagpapasya.

• Ang isip ay pumipili ng pinakamabuting kilos.

Sa limang element ng sirkumstansya, anong elemento ang sumasagot sa katanungan na "Ano?

• Tinutukoy nito ang paraan ng pagsasagawa ng kilos.

• Tinutukoy nito ang lugar kung saan isinagawa ang kilos

• c. Tinutukoy nito ang mismong kilos, gaano ito kalaki o kabigat.

• Tinutukoy nito ang salarin at ang taong maaapektuhan ng kilos