200-238

 Адам ағзасындағы барлық заттар коллоидтық жүйелер болып табылады. Ағзадағы 10 функцияның ішінен біз ас қорыту, жүрек-қан тамырлары, тыныс алу, жүйке, иммундық, эндокриндік, несеп-жыныс, қан, бауыр, бүйрек сияқты жеке коллоидтық жүйелерді бөліп аламыз. Адам ағзасындағы желе – бұл: 

• көздің линзасы, ми

• сүйектер, қан

• лимфа, зәр

• бұлшықеттер, сахароза

• сілекей, асқазан сөлі

Адамның коллоидты-химиялық физиологиясы тұрғысынан қарағанда оның ағзасы тұрақты динамикалық өзара әрекеттесуіндегі коллоидтық жүйелердің күрделі кешені болып табылады. Дәнекер тін – ағзаның әмбебап ұлпасы. Дененің дәнекер тінінің негізін құрайтын және оның беріктігі мен серпімділігін қамтамасыз ететін фибрилярлы ақуыз: 

• альгинат

• целлюлоза

• коллаген

• полилактид

• поликапролактам

Биологиялық сулы ерітінділердің көпшілігі – бір зат ұсақталған кезде екіншісінің жалпы массасында біркелкі таралатын жүйелер. Бұл ұғымға атау беріңіз.

• дисперсті жүйе

• дисперсті орта

• дисперсті фаза

• шынайы ерітінді

• коллоидты ерітінді

Кейбір жағдайларда, мысалы, электролиттердің қатысуымен, жоғары молекулалық қосылыстар ерітіндіден жаңа фаза ретінде бөлінеді. Дәрілік заттарды технологиясының негізінде қандай құбылыс жатыр

• коацервация

• контракция

• адсорбция

• абсорбция

• синерезис

Гипертондық дағдарыс кезінде науқасқа тамырға 10 мл 20% MgSO4 ерітіндісі енгізілді. Тыныс алуды тежеу мүмкіндігін ескере отырып, тағы 10 мл 10% СаСІ2 ерітіндісі енгізілді. Пайда болған зольдің мицелла құрылысы қандай болады?

• 
• 
• 
• 
• 

Асқазанның ойық жарасы үшін магний силикаты тағайындалады. Магний силикаты асқазанға түскен кезде асқазан сөлінің қышқылымен әрекеттеседі, ал кремний қышқылының зольі пайда болады. Пайда болған күлдің (зольдің) мицелла формуласы қандай болады?

• 
• 
• 
• 
• 

Сілекей мицеллалары лиофобты коллоидты бөлшектің мысалы болып табылады, оның агрегаты аз еритін кальций фосфатының ең кішкентай кристалдары Ca3(PO4)2. Натрий фосфатын тұрақтандырғыш ретінде қарастыра отырып, мицелланың құрылысын көрсетіңіз.

• 
• 
• 
• 
• 

Сілекейдің негізін кальций фосфатының мицеллалары құрайды. Потенциалды анықтайтын иондардың рөлін гидрофосфат аниондары атқарады, қарсы иондар кальций катиондары болып табылады. Мицеллалардың құрамы келесі схемамен ұсынылуы мүмкін:

• 
• 
• 
• 
• 

Сілекей қышқылданған кезде мицелланың құрамы өзгереді. Қышқыл ортада дигидрофосфат иондары потенциалды анықтайды, түйіршіктің заряды азаяды, сондықтан диффузиялық қабаттың қалыңдығы мен мицелланың тұрақтылығы төмендейді. Кальциймен ерімейтін қосылыстар түзбейтін дигидрофосфат иондары реминерализация процесіне қатыспайды, сондықтан мицелланы тұрақты күйде ұстау үшін тіс эмалі ішінара ериді. Мицеллалардың құрамы келесі схемамен ұсынылады:

• 
• 
• 
• 
• 

Сілекейдің сілтіленуі мицеллалардың құрылымының өзгеруіне әкеледі; бұл жағдайда фосфат иондары потенциалды анықтайтын иондардың рөлін атқарады. Мұндай мицелла тұрақсыз, өйткені кальций мен фосфат иондары бір-бірімен әрекеттесіп, ерімейтін кальций фосфатын түзеді, нәтижесінде тас түзілу процесі белсендіріледі. Мицеллалардың құрамы келесі схемамен ұсынылуы мүмкін:

• 
• 
• 
• 
•