Қазақстан тарихы ұбт карта бойынша

Жүздер туралы

Тағы бiр мәселеге көңiл аударғым келедi. Жүз - тарихи-әлеуметтiк категория. Ол байтақ қазақ сахарасында ғасырлар бойы қалыптасқан көшпелi шаруашылықтың жер ыңғайына қарай орналасуына байланысты    Әрбiр

тайпалық одақ қыс қонысын, жаз жайлауын көшпелi тiршiлiктiң өзiндiк ерекшелiгiне орай құрған. Екiншi фактор - ел қорғау, отан қорғау, жер қорғау мүддесiнен туындаған. Үшiншiден, жетi атаға дейiн ғана араластырмай, тұқым тазалығын сақтау арқылы этностың генетикалық қорын аман алып қалуға бағытталған. Бұл болса, белгiлi бiр географиялық шеңберде, белгiлi бiр ортада ортақ бүкiлхалықтық бақылауға алынған. Үш жүз бола отырып, қазақ елiнiң тәуелсiздiгiн, қазақ жерiнiң тұтастығын қорғаған. Ортақ тiл, дiл, атамекен халықтық бiрлiкке, мүдде бiрлiгiне қызмет еткен. “Жүз” туралы сөз болғанда тағы бiр еске алар жағдай - ол мемлекеттiк қызметтi де орындаған. Жүз iшiнде дау-дамай, көшi-қон жолдары, рулар арасындағы қарым-қатынас аймақтық дәрежеде шешiлген. Жүзаралық - жер, қоныс, ел қорғау, қазақ жерiнiң тұтастығы, әскери жасақ, ортақ қолбасшы, хандар сайлауы, т.б. ел, халық дәрежесiндегi келiсiлiп отырған. Сонымен бiрге үш жүз көршi мемлекеттермен қарым-қатынасты бiрiгiп, ұлттық биiктiктен барлай шешкен. Сондықтан қазақ халқындағы жүз мәселесi әлдебiр дүмбiлез атқамiнерлер айтып жүргендей “жүзшiлдiк”, “жүзшiл” деген ұғымнан ада жай. Жалпы, қазақ этносы - бiртұтас этнос. Қазақ атаулы елiн, руын сұрағаны болмаса, ешқашан жүзге бөлiп көрмеген, бiр-бiрiне атам қазақтың, бiр қазақтың баласы деп қараған.1. Жүздік құрылымның ерекшелігі

• әртүрлі ұлттардың қоныстануы

• тіл мен діннің әртүрлілігі

• ортақ тіл, діл, шаруашылықтың болуы

• экономикалық даму деңгейінің әртүрлілігі

Картада «1» реттік санымен көрсетілген

• Орта жүз

• Кіші жүз

• Жошы ұлысы

• Ұлы жүз

Кіші жүз қамтитын аймақ

• Солтүстік Қазақстан

• Шығыс Қазақстан

• Батыс Қазақстан

• Орталық Қазақстан

1, 2, 3-ші картада берілген Қазақстан аумағындағы ерте темір дәуіріндегі мемлекеттерді анықтаңыз

• 2, 3, 4

• 1, 2, 3

• 3, 4, 5

• 2, 4, 5

№2 карта бойынша 2 санымен белгіленген б.з.б. ІІІ-б.з. IV ғғ өмір сүрген мемлекеттің билеушісінің титулы

• Патша

• Шаньюй

• Гуньмо

• Көсем

Картада 2 санымен белгіленген мемлекеттің Талас өзенінің шығыс жағына көшіп-қонуға мүмкіндік алу үшін келісім жасаған елі

• Үйсін

• Сақ

• Оғыз

• Қаңлы

№2 карта берілген Үйсін мемлекетінің құрылған аумағын анықтаңыз

• Жетісу, Тарбағатай, Тянь-Шань

• Сырдарияның төменгі ағысы

• Байкалдан Ордосқа дейінгі аралық

• Еділ, Жайық, Дон өзендерінің бойы

Картада берілген 756-940 жылдары өмір сүрген мемлекетті анықтаңыз

• Қарлұқ мемлекеті

• Қарахан мемлекеті

• Түрік қағандығы

• Түргеш қағандығы

Картадан Түргеш пен Қарлұқ мемлекеттерінің орталығы болған қаланы анықтаңыз

• A) Күңгіт

• B) Имақия

• C) Суяб

• D) Карантия

Картадағы белгіленген сандар бойынша Қазақ хандығына оңтүстіктен шапқыншылық жасаған мемлекеттерді анықтаңыз

• A) Ресей, Монғолия

• B) Қытай, Жоңғария

• C) Бұхар, Қоқан

• D) Моғолстан, Ноғай Ордасы