Нәруыздардың құрылымы мен қызметтері

Денатурация – нәруыздың кеңістіктегі құрылымының бұзылуы, нәтижесінде функциясының жоғалуы. Денатурация дегеніміз не?

• Нәруыздың кеңістіктегі құрылымының бұзылуы

• Нәруыздың синтезі

• Нәруыздың энергия өндіруі

• Нәруыздың тұрақтылығы

Нәруыздарды құрамына қарай жіктеу

• Нәруыздар тек аминқышқылдарынан тұратын таза нәруыздар және құрамында басқа компоненттер бар комплекс нәруыздар болып бөлінеді.

• Нәруыздар тек бір аминқышқылынан тұратын және құрамында су бар нәруыздар болып бөлінеді.

• Нәруыздар тек өсімдік тектес және жануар тектес болып бөлінеді.

• Нәруыздар тек табиғи және синтетикалық болып бөлінеді.

Нәруыз функционалдығын жоғалтып, оның белсенділігі төмендейді, кейде толықтай жойылады. Денатурацияның нәтижесінде не болады?

• Нәруыздың құрылымы өзгермейді

• Нәруыздың белсенділігі артады

• Нәруыз функционалдығын жоғалтады

• Нәруыздың мөлшері артады

Нәруыздардың бірінші құрылымы

• Аминқышқылдарының тізбегі, пептидтік байланыстармен байланысқан.

• Нәруыздардың екінші құрылымы – спираль немесе параллель жіпшелер.

• Нәруыздардың үшінші құрылымы – глобулярлы немесе фибриллярлы құрылым.

• Нәруыздардың төртінші құрылымы – бірнеше полипептидтік тізбектердің бірігуі.

Антитела (иммундық нәруыздар) патогендерге қарсы қорғаныс қызметін атқарады.

• Нәруыздардың қорғаныс қызметі.

• Нәруыздардың энергетикалық қызметі.

• Нәруыздардың құрылымдық қызметі.

• Нәруыздардың катализдік қызметі.

Егер денатурация жұмсақ, яғни тізбектің аминқышқылдық тәртібі бұзылмаса, ренатурация мүмкін. Ренатурацияның мүмкіндігі қандай жағдайда бар?

• Аминқышқылдық тәртібі бұзылмаса

• Денатурация толық болса

• Температура жоғары болса

• pH деңгейі төмен болса

Ренатурация – денатурацияланған нәруыздың бастапқы құрылымына және функциясына қайта оралу процесі. Ренатурация дегеніміз не?

• Процесс, кезінде нәруыздың бастапқы құрылымы мен функциясы қалпына келеді.

• Нәруыздың құрылымының тұрақсыздығы.

• Нәруыздың синтезі процесі.

• Нәруыздың ыдырау процесі.

Гемоглобин (оттекті тасымалдаушы) және миоглобин.

• Тасымалдаушы нәруыздардың мысалдары.

• ДНҚ молекулалары

• Липидтер

• Көмірсулар

Нәруыздардың құрылымдық қызметі

• Нәруыздар клетка мембранасының, тіндердің және органдардың құрылымын қамтамасыз етеді (мысалы, коллаген).

• Нәруыздар энергия көзі ретінде қызмет етеді.

• Нәруыздар гормондардың синтезіне қатысады.

• Нәруыздар тек қана ферменттер ретінде қызмет етеді.

Катализаторлық қызметі

• Энзимдер – катализаторлық қызмет атқаратын нәруыздар.

• Энзимдер – энергияны сақтайтын молекулалар.

• Энзимдер – тек қана өсімдіктерде кездесетін заттар.

• Энзимдер – химиялық реакцияларды баяулататын заттар.