Оқу сауаттылығы

Оқушының аты - жөні:

ҒАРЫШТЫ ҚОҚЫСТАН ТАЗАЛАУ МҮМКІН БЕ? NASA-ның зерттеулері бойынша, қазіргі таңда ғарышта 7700 төнна қоқыс бар және ол жыл өткен сайын көбеюде. Осы мәселені шешу мақсатында NASA ғалымдары Innovative Advanced Concepts бағдарламасын іске қосқан. Бағдарламаның мақсаты - осы салада жұмыс істеп жатқан ғалымдардың жобаларын қаржыландыру. Осы жоба аясындағы бастамалардың бірі - Brane Craft жобасы. Brane Craft - қағаздың жұқалығындай ғана 85 грамдық күннен қуат алатын құрылғы. Ол ғарышта қалқып жүрген қоқысты орап алып, Жерге дейін жеткізеді де кері қайтады. Бағдарлама шеңберіндегі тағы бір инновациялық жоба - қоқыс аулайтын тор. Құрылғы жерге жақын ғарыш кеңістігін жұмысын тоқтатқан ғарыш аппараттары, үдемелі блоктар, зымырандардың соңғы сатылары сияқты ірі қоқыстардан тазалауға арналған. Алайда аталған жобалар ірі ғарыштық қоқыстарды «аулауға» арналғандықтан, ғарыш кеңістігін сан мыңдаған ұсақ бөлшектерден тазалай алмайды. Қазіргі таңда сарапшылар көлемі 10 см-ден үлкен қоқыстардың қозғалысын бақылауға алуда, себебі олардың саны өте көп әрі аса қауіпті. Жер орбитасындағы осындай ұсақ қалдықтарды желім жағылған арнайы жабыстырғыш беттің көмегімен жинайтын спутникті ғарыш кеңістігіне ұшыруды сингапурлық ғалымдар жоспарлап отыр. Осындай инновациялық жобаларға қарамастан, ғарышты қоқыстан тазалаудағы басты мәселе - спутникті немесе станцияны жою қомақты қаражатты талап етеді. Ғалымдар ғарышты тазарту мәселесімен қатар оны жою мәселесін де зерттейді, Ғарыш қоқыстарын жинап, оны жаңа ғарыш станцияларына айналдыру жоспарлануда. Мамандар мұндай жұмыстарды тікелей орбитада жасағысы келеді. Жақын арада алғашқы робот-құрылысшы ғарышқа ұшырылады деп жоспарлануда Егер бағдарлама сәтті нәтиже беретін болса, ғарыш. қоқысына қатысты жаһандық проблема табыстың көзіне айналуы әбден мүмкін. Ал ғарыш кеңістігі қоқыстан тазаруы ықтимал 1. Қай тазалау құралы жылу энергиясы арқылы іске қосылады?

• А) Brane Craft құрылғысы
• В) қоқыс аулайтын тор
• С) желім жағылған бет
• Д) робот-құрылысшы

2. Қай сөйлемде автордың жеке көзқарасы байқалады?

• А) Құрылғы жерге жақын ғарыш кеңістігін жұмысын тоқтатқан ғарыш аппараттары, үдемелі блоктар, зымырандардың соңғы сатылары сияқты ірі қоқыстардан тазалауға арналған.
• В) Алайда аталған жобалар ірі ғарыштық қоқыстарды «аулауға» арналғандықтан, ғарыш кеңістігін сан мыңдаған ұсақ бөлшектерден тазалай алмайды.
• С) Жер орбитасындағы осындай ұсақ қалдықтарды желім жағылған арнайы жабыстырғыш беттің көмегімен жинайтын спутникті ғарыш кеңістігіне ұшыруды сингапурлық ғалымдар жоспарлап отыр.
• Д) Егер бағдарлама сәтті нәтиже беретін болса, ғарыш. қоқысына қатысты жаһандық проблема табыстың көзіне айналуы әбден мүмкін.

3. Гранттық бағдарлама негізінде жобалар не себепті нәтижесіз болып отыр?

• А) Жер орбитасын айналатын қоқыстың саны өте көп
• В) Ғалымдар ғарышты тазалау мәселесін әлі де зерттеуде
• С) Спутниктерді іске қосу ірі қаржыландыруды талап етеді
• Д) Өнертабыстар көлемді қалдықтарды ғана жинай алады

4.Автор қорытынды бөлімде күшейткңш үстеуді қандай мақсатта қолданған?

• А) болашаққа жоспар құру
• В) болашаққа болжам жасау
• С) оқырманды өзіне сендіру
• Д) құрылғыларды насихаттау

5.Мәтіннің ғылыми-көпшілік стильге тән белгілері қандай?

• А) мәтін тақырыбының мазмұны мен рәсімделуі
• В) мәтінді баяндаушы тараптың айқын болмауы
• С) мәтінде термин сөздердің көптеп қолданылуы
• Д) мәтінде сөйлем құрылымының қатаң сақталуы

6. Публицистикалық стильге тән экспрессия бар тіркесті көрсетіңіз

• А) ұсақ бөлшек
• В) қомақты қаражат
• С) инновациялық жоба
• Д) сингапурлық ғалымдар

7. Мәтіндердің түрін анықтаңыз

• В) №1 мәтін – сипаттау, №2 мәтін – талқылау мәтіні
• А) №1 мәтін – әңгімелеу, №2 мәтін – сипаттау мәтіні
• С) №1 мәтін – талқылау, №2 мәтін – әңгімелеу мәтіні
• Д) №1 мәтін – әңгімелеу, №2 мәтін – талқылау мәтіні
• Вариант 5

8. Мәтіндердің мазмұнына ортақ тұжырымдаманы көрсетіңіз

• А) Ғарыштағы қалдықтар көлемі көбеймесе, азайған жоқ
• В) Ғарыш қалдықтарын пайдаға асыру да өзекті болады
• С) Қалдықтар ғарыштық ақпараттарға кедергі келтіреді
• Д) Қалдықтардың көп шоғыры жер ортбитасына жақын

9. Мәтіндердің ортақ мақсатын көрсетіңіз

• А) мәселеге көпшіліктің назарын аудару
• В) мәселенің шешу жолдарын ұсыну
• С) ғылыми жаңалықтармен көппен бөлісу
• Д) мәселе жөнінде көпшілікке ақпарат беру