Pisa тапсырмасы

Жыртқыш өсімдіктер — бұл жер шарының түкпір-түкпірінде таралған әртүрлі тұқымдастарға жататын ірі экологиялық топ. Мұндай өсімдіктер үлкен қызығушылық тудырады, себебі олардың қоректену тәсілі мен өмір сүру салты басқа өсімдіктерден айтарлықтай ерекшеленеді. Ғалымдардың пікірінше, жануар тектес қорек арқылы бұл өсімдіктер өздеріне қажетті кейбір химиялық элементтердің, мысалы, азот пен фосфордың жетіспеушілігін толтырады.Жыртқыш өсімдіктер арасында олжаны ұстауға және ұстап тұруға мүмкіндік беретін тұзақтардың алуан түрі кездеседі. Алайда тұзақ құрудың екі негізгі принципі бар. Белсенді тұзақтар олжаны ұстау үшін механикалық жиырылуларды пайдаланады, ал пассивті тұзақтар түрлі сұйық немесе жабысқақ беттерді түзіп, оған түскен олжа ол жерден шыға алмай қалады. Фотосуреттерде әртүрлі жыртқыш өсімдіктердің тұзақтары көрсетілген.

1. Сұрақ: Сол суреттердің ішінен пассивті типтегі тұзақтарға жататындарын таңдаңыз.

• 1,2

• 2,3,4

• 3,4

• 1,2,4

Жыртқыш өсімдіктер, әдетте, топырағында минералды заттар өте аз болатын жерлерде өседі. Мысалы, шықшылдық (латынша Drosera) көбінесе батпақты, қышқыл жерлерде өседі. Ондай жерлерде қалыпты топырақ болмайды. Бір оқушы үйінде шықшылдық өсіргісі келіп, соған лайықты жағдай жасауды жоспарлайды...

Сұрақ:Оқушы қандай топырақты таңдауы керек?

• Крепыш

• Богатырь

• Любимчик

• Малышок

D дәрумені – кальциферолдар деп аталатын биологиялық белсенді заттар тобы, олар тағам құрамындағы кальций мен фосфордың аш ішекте сіңуін қамтамасыз етеді. D дәрумені адамның терісінде ультракүлгін сәулелердің әсерінен түзіледі, сонымен қатар жануар тектес тағамдар арқылы да ағзаға түседі. Әсіресе бұл дәруменнің мөлшері майлы балықтарда өте жоғары. D дәрумені майда еритін болғандықтан, ол ағзада май тінінде жиналуға бейім. Сонымен қатар, бұл дәруменнің ішекте сіңуі үшін майлар қажет.

Сұрақ: қандай тағамнан D витамині жақсы сіңеді

• Қуырылған немесе буға піскен майлы балықтар

• Майсыз сүт және сүт өнімдері

• Қайнатылған немесе буға піскен майсыз балық

• Майды шектейтін қатты диеталар

Фотосинтез – бұл жасыл өсімдіктердің жапырақтарында жүретін күрделі биохимиялық процесс. Бұл процесте өсімдік жапырағы күн сәулесінің энергиясын пайдаланып, көмірқышқыл газын (CO₂) және суды (H₂O) органикалық заттарға (глюкозаға) және оттекке айналдырады.

Фотосинтездің негізгі теңдеуі:
6CO₂ + 6H₂O → C₆H₁₂O₆ + 6O₂

Фотосинтез үшін өсімдікке жарық, су, көмірқышқыл газы және хлорофилл қажет. Бұл процесс тек жарықта жүреді.

Сұрақ: Фотосинтез нәтижесінде не түзіледі?

• Оттек және су

• Көмірқышқыл газы және глюкоза

• Глюкоза және оттек

• Жылу және энергия

Қай жағдай фотосинтездің тоқтауына себеп болады?

• Жарықтың жеткілікті болуы

• Хлорофиллдің болмауы

• CO₂ мөлшерінің артуы

• Су булануы