қазіргі қазақ тілі

Етістікке тән арнаулы формалар:

• Есімше

• Шақ

• Көсемше

• Семантикалық

• Көптік

Көснмше категориясның білдіретін мәндері:

• Модальділік

• Шақтық

• Пысықтауыштық

• Анықтауыштық

• Тұлғалық

Үстеудің мағыналық түрлері:

• Мөлшер

• Салыстырмалы

• Мезгіл

• Идиомаланған

• Қосарланған

Туынды одағайлар:

• Мәссаған

• Бәрекелді

• Астапыралла

• Па, шіркін

• Уау

Мезгіл пысықтауыш қатысып тұрған сөйлемдер:

• Бүгін күн жылылау екен

• Кештетіп үйге жетіп алайын

• Қыстай тоңып шықтық

• Жабырқаулы жүрген, досым-ай!

• Күн шайдай ашық

Тыныс белгісі дұрыс қойылған сөйлемдер:

• Бірақ, шынында, олай емес-ті: Асқар адастырмайтын

• Сенің ана тілің - шексіз бай, тегеуріні мықты тіл, қымбатты балам!

• Жазу - белгілі бір ойды, бүгінгі тарихты ертеңгі ұрпаққа жеткізу қүралы

• «Өзім алып шықсам қайтеді» деп ойлады ұста

• «Бұл кім болды екен, әлде ...» деп ойлай бастады ол

Қарсылықты салалас құрмалас сөйлемдер:

• Тұрмыстары нашар, дегенмен бізді жақсы қарсы алды

• Мен жігіттің көзіне туралап қарап едім, аңғармады

• Жер-көкті тұман басты, алайда бағын тоқталған жоқ

• Бірде үй салады, бірде жөндеу жұмыстарын жүргізеді

• Шақырса, барамын

Бағыныңқының баяндауышы көсемше формасынан жасалған сабақтас
құрмалас сөйлемдер:

• Ол жаңалық ашпақ болып, қыруар жұмыс істеп жатыр

• Өзіңді өзің сыйламасаң, езгеден сый дәметпе

• Күз болып, дьшқыл тұман жерді басқан

• Айтқандарың жаққан соң, алыс-жақын тыңдайды

• Ауылдың қонған жері көкорай шалғын болғандықтан, малдың бәрі

  ауылдың қасында

Сабақтас құрмалас сөйлемнің негізгі белгілері:

• Бірінші сөйлем екінші сөйлемге үнемі бағынышты дәрежеде келеді

• Бағыныңқы сыңарының баяндауышы тиянақсыз формада айтылады

• Бірінші сыңары бағыныңқы, екінші сыңары басыңқы деп аталады

• бірінші сыңары басыңқы, екінші сыңары бағыныңқы делінеді

• Шартты түрде тең дәрежеде келеді

Дыбыс шығаруда белсенді қызмет атқаратын сөйлеу мүшелері:

• Ерін

• Тіл

• Бөбешік

• Мұрын

• Дауыс толқыны