26.7.32. LUYỆN TẬP

Dòng thơ nào sau đây có nghĩa tường minh?

• Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương/ Còn quê hương thì làm phong tục. (Y Phương)

• Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác/ Muốn làm đoá hoa toả hương đâu đây. (Viễn Phương)

• Sau trận mưa đêm rả rích/ Cát càng mịn, biển càng trong. (Hoàng Trung Thông)

• Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước:/ Chỉ cần trong xe có một trái tim. (Phạm Tiến Duật)

Answer explanation

Sau trận mưa đêm rả rích

Cát càng mịn, biển càng trong.

Hai dòng thơ trên mang nghĩa tường minh, miêu tả vẻ đẹp của biển trời sau trận mưa.

Câu nào không chứa hàm ẩn?

• Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.

• Bầu ơi thương lấy bí cùng.

• Chị ngã em nâng.

• Lá lành đùm lá rách.

Answer explanation

"Chị ngã em nâng" là câu dùng để nói về tình cảm của hai chị em, những người cùng chung huyết thống luôn gắn bó, đoàn kết với nhau.

Chọn dòng chỉ mang nghĩa tường minh.

• Dã tràng xe cát.

• Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng.

• Nhiễu điều phủ lấy giá gương/ Người trong một nước phải thương nhau cùng.

• Mau sao thì nắng ,vắng sao thì mưa.

Answer explanation

Mau sao thì nắng ,vắng sao thì mưa: nghĩa tường minh, ý nói đến việc khi người ta nhìn lên bầu trời thấy nhiều sao thì biết ngày mai sẽ nắng, ít sao thì biết ngày mai sẽ mưa.

Dòng nào nói đúng về nghĩa hàm ẩn trong lời nói của khỉ?

Chuột chù chê khỉ rằng hôi,

Khỉ mới trả lời: “Cả họ mày thơm”.

(Ca dao)

• Xấu hổ trước chuột chù vì mùi hôi của mình.

• Mỉa mai chuột chù cũng hôi mà còn đi chê bai người khác.

• Ngưỡng mộ chuột chù biết giữ thân thể mình thơm tho, sạch sẽ.

• Khen ngợi cả dòng họ của chuột chù đều có mùi thơm tự nhiên.

Answer explanation

Hàm ý: mỉa mai, châm biếm chuột chù. Qua đó, bài ca dao ngụ ý phê phán những người không những không nhận thức rõ về khuyết điểm của bản thân mà còn hay chê bai người khác.

"Nhẫn nhịn sẽ giúp tránh được những điều không hay" là nghĩa hàm ẩn của câu tục ngữ nào?

• Giơ cao đánh khẽ.

• Một điều nhịn chín điều lành.

• Thương người như thể thương thân.

• Thương nhau chín bỏ làm mười.

Cách nói nào sau đây không tạo ra hàm ý?

• Nói lảng sang chuyện khác.

• Nói thừa hoặc thiếu thông tin.

• Nói trực tiếp vào vấn đề.

• Cắt lời người khác.

ĐỒNG CHÍ

Quê hương anh nước mặn đồng chua

Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá.

Anh với tôi đôi người xa lạ

Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau,

Súng bên súng, đầu sát bên đầu,

Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ.

Đồng chí!

Ruộng nương anh gửi bạn thân cày

Gian nhà không, mặc kệ gió lung lay

Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính.

Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh

Sốt run người vừng trán ướt mồ hôi.

Áo anh rách vai

Quần tôi có vài mảnh vá

Miệng cười buốt giá

Chân không giày

Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.

Đêm nay rừng hoang sương muối

Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới

Đầu súng trăng treo.

      1948

(Chính Hữu, Đầu súng trăng treo, NXB Văn học, Hà Nội, 1966. 5 – 6)

Bài thơ Đồng chí viết về đề tài gì?

• Tình đồng đội.

• Tình quân dân.

• Tình anh em.

• Tình bạn bè.

ĐỒNG CHÍ

Quê hương anh nước mặn đồng chua

Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá.

Anh với tôi đôi người xa lạ

Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau,

Súng bên súng, đầu sát bên đầu,

Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ.

Đồng chí!

Ruộng nương anh gửi bạn thân cày

Gian nhà không, mặc kệ gió lung lay

Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính.

Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh

Sốt run người vừng trán ướt mồ hôi.

Áo anh rách vai

Quần tôi có vài mảnh vá

Miệng cười buốt giá

Chân không giày

Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.

Đêm nay rừng hoang sương muối

Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới

Đầu súng trăng treo.

      1948

(Chính Hữu, Đầu súng trăng treo, NXB Văn học, Hà Nội, 1966. 5 – 6)

Hình thức thơ tự do có tác dụng gì?

• Giúp bài thơ có nhiều từ ngữ, chi tiết đắt giá.

• Giúp tái hiện khung cảnh chiến trường hiểm nguy, ác liệt.

• Giúp nhà thơ thể hiện tinh tế nhiều sắc thái cảm xúc.

• Giúp hình ảnh người lính hiện lên chân thực, sống động.

Answer explanation

Đặc điểm của thể thơ tự do là số câu, số tiếng không quy định; nhịp điệu, gieo vần không bị ràng buộc. Vì thế, nhờ vào hình thức của thể thơ này, mà tác giả có thể chú tâm vào việc thể hiện nhiều cảm xúc của mình, bộc lộ mạch cảm xúc chân thành, thắm thiết.

Nội dung chính của các câu thơ sau là gì?

Quê hương anh nước mặn đồng chua

Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá.

• Hoàn cảnh xuất thân của những người lính.

• Sự khắc nghiệt của cuộc chiến tranh.

• Cuộc sống nghèo khổ, bần cùng của người dân ở những vùng quê.

• Sự đối lập giữa các vùng quê của đất nước ta.

Answer explanation

"Quê hương anh nước mặn đồng chua

Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá."

- Chú ý vào các từ "quê hương anh", "làng tôi": nơi mà những người lính được sinh ra và lớn lên.

- Những người lính được sinh ra và lớn lên ở các vùng quê nghèo, có thiên nhiên khắc nghiệt, đời sống người dân còn khó khăn.

--> Nội dung chính của hai dòng thơ là hoàn cảnh xuất thân của những người lính.

ĐỒNG CHÍ

Quê hương anh nước mặn đồng chua

Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá.

Anh với tôi đôi người xa lạ

Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau,

Súng bên súng, đầu sát bên đầu,

Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ.

Đồng chí!

Ruộng nương anh gửi bạn thân cày

Gian nhà không, mặc kệ gió lung lay

Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính.

Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh

Sốt run người vừng trán ướt mồ hôi.

Áo anh rách vai

Quần tôi có vài mảnh vá

Miệng cười buốt giá

Chân không giày

Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.

Đêm nay rừng hoang sương muối

Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới

Đầu súng trăng treo.

      1948

(Chính Hữu, Đầu súng trăng treo, NXB Văn học, Hà Nội, 1966. 5 – 6)

Nhân vật bộc lộ cảm xúc trong bài thơ là ai?

• Người dân ở những vùng quê nghèo khó.

• Người đàn ông sống ở miền quê.

• Người mẹ có con đi lính.

• Người lính tham gia kháng chiến.