11 сынып 1 тоқсан 1 нұсқа

Хлороформның формуласы

• CH₃Cl

• CH₂Cl₂

• CHCl₃

• COCl2

Answer explanation

• Химиялық атауы: Трихлорметан.

• Құрылымы: Бұл — метанның CH₄) үш сутек атомы хлор атомдарына Cl алмастырылған туындысы. Молекуланың ортасында бір көміртегі атомы бар, оған бір сутек атомы және үш хлор атомы байланысқан - CHCl₃.

Алкандарға тән реакция

• бейтараптану

• полимерлену

• қосылу

• орынбасу

Answer explanation

Алкандарға тән негізгі реакциялар:

1. Орынбасу реакциялары

2. Тотығу (Жану) реакциялары

3. Айырылу (Крекинг және Пиролиз) реакциялары

4. Изомерлену реакциялары

7,8г этинмен толық әрекеттесетін бромның массасы

• 72г

• 84г

• 48г

• 96г

Answer explanation

Этиннің (C₂​H_2​) броммен толық әрекеттесу теңдеуі:

C₂H₂+2Br₂= C₂H₂Br₄

Бұл теңдеу бойынша: 1 моль этинге 2 моль бром қажет. М(C₂H₂) = 26г/моль

• Берілген массасы: m(C₂H₂) = 7,8 г.

  • М(Br₂) = 160г/моль. Этиннің мөлшерін табу (n):

    n(C₂H₂) = 7,8 г./26г/моль = 0,3 моль

  • Бромның мөлшерін табу (n):

    Теңдеу бойынша, бромның мөлшері этин мөлшерінен 2 есе көп: n(Br₂) = = 2 x 0,3 = 0,6 моль

  • Бромның массасын табу (m):

    m(Br₂) = n x M = 0,6 мольx160 г/моль = 96 г

СН₂ = CH - CH(CH₃) – (CH₂)₂-CH₃  формуласына сәйкес қосылыстың аталуы

• 3-метилгексен-1

• 2-метилбутен-1 

• 3-метилпентен-2

• 2-метилпентен-2

Answer explanation

Бұл қосылысты атау үшін Халықаралық (IUPAC) номенклатурасы қолданылады.

1. Негізгі тізбекті анықтау: Молекуладағы ең ұзын көміртегі тізбегін таңдаймыз, ол міндетті түрде қос байланысты қамтуы керек.

2. СН₂ = CH - CH(CH₃) – (CH₂)₂-CH₃  Ең ұзын тізбек (қос байланыспен бірге) 6 көміртегі атомынан тұрады, сондықтан бұл гексен туындысы. Нөмірлеу: Тізбекті қос байланысқа ең кіші нөмір келетіндей етіп бастаймыз. Қос байланыс 1-ші атомнан басталады , демек, ол гексен-1.

3. Орынбасарды атау: Метил (CH₃) тобы 3-ші көміртегі атомында орналасқан.

   • Атауы: 3-метил.

4. Қорытынды атау: Орынбасардың орны мен атауы + негізгі тізбектің атауы. 3-метилгексен-1

Мұнай өнiмдерiн тазарту әдiсi

• адсорбциялау

• риформинг

• крекингілеу

• ароматтау

Answer explanation

• Адсорбциялау – бұл мұнай өнімдерінен қажетсіз қоспаларды (шайыр, күкірт қосылыстарының қалдықтары, т.б.) физикалық жолмен бөліп алу арқылы өнімнің сапасын арттыратын тазарту процесі.

Вюрц реакциясына қатысады

• галогенсутектер

• сілтілер

• қанықпаған көмірсутектер

• алкандардың галогентуындылар

Answer explanation

Вюрц реакциясына қатысатын заттар:

Галогеналкандар (немесе алкилгалогенидтер). Галогеналкандарды әрекеттестіру арқылы ұзын көміртекті тізбегі бар (көбінесе симметриялы) алкандарды алу. Негізгі реагент – галогеналкандар (R-X) және натрий (Na) металы.

Этенді бромдағанда түзілетін зат

• бензол

• бромэтан

• дибромэтан

• этиленгликоль

Answer explanation

Этен (этилен, C₂H₄) — алкендер класының өкілі. Ол құрамында қос байланыс (C=C) бар, сондықтан оған қосылу реакциялары тән.

CH₂=CH₂ + Br₂ = CH₂Br-CH₂Br

34г пентадиен-1,2нің (қ.ж.) алатын көлемі

• 4л

• 11,2л

• 5,6л

• 3,36л

Answer explanation

M(C₅H₈) = 68 г/моль

Зат мөлшері (n):

n (C₅H₈) = 34г /68 г/моль= 0,5 моль

Көлемі (V):

V = n х V_m = 0,5моль х 22,4 л/моль = 11,2 л

Көміртек атомдары sp² гибридтелген күйде болатын көмірсутектер

• этан

• пропен

• ацетилен

• пропин

Answer explanation

sp² гибридизациясы бір көміртек атомында бір қос байланыс (C=C) немесе оған ұқсас байланыс болғанда жүзеге асады.

CH₂=CH-CH₃ пропен. Қос байланыс бар. Бұл - sp² гибридизацияның мысалы.

Мольдік массасы 58г/моль болатын алканның атауы

• 2,2 диметилпропан

• 3 метилбутан

• пентан

• 2 метилпропан

Answer explanation

Алканның мольдік массасы 58 г/моль болғандықтан, оның жалпы формуласын C_nH_2n+2 қолданамыз: 12n + 1(2n + 2) = 58

12n + 2n + 2 = 58

14n = 56$

n = 4

Демек, бұл алканның молекулалық формуласы C₄H₁₀

2-Метилпропан (изобутан) - СН₃ - СН(СН₃) - СН₃ Мольдік массасы 58 г/моль