Bài 1: LIÊN HỢP QUỐC

- Tư liệu 1: “Trong số các mục tiêu của Liên hợp quốc, mục tiêu duy trì hoà bình và an ninh thế giới được chú trọng và là cơ sở để thực hiện các mục tiêu khác. Để đảm bảo Liên hợp quốc là một tổ chức quốc tế thực sự phục vụ mục tiêu chung của cộng đồng quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc quy định rõ các nguyên tắc hoạt động của tổ chức này”.

- Tư liệu 2: “Các nguyên tắc hoạt động của Liên hợp quốc bao gồm: Bình đẳng về chủ quyền các quốc gia; Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị quốc gia; Từ bỏ đe doạ vũ lực hoặc sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế; Không can thiệp vào công việc nội bộ các nước; Tôn trọng các nghĩa vụ quốc tế và luật pháp quốc tế; Giải quyết các tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hoà bình”.

• “Duy trì hòa bình và an ninh thế giới” là mục tiêu cơ bản nhất của Liên hợp quốc.

   

• Để duy trì hòa bình và an ninh thế giới, chỉ cần sự nhất trí cao giữa 5 cường quốc.

• Việt Nam chủ trương giải quyết tranh chấp ở biển Đông theo nguyên tắc của Liên hợp quốc.

   

• Nguyên tắc hoạt động của Liên hợp quốc chưa bị vi phạm bởi bất kỳ quốc gia nào.

“Tổ chức Liên hợp quốc ra đời thật sự có ý nghĩa to lớn trong đời sống chính trị quốc tế trong gần 60 năm qua. Đây là sự kiện quan trọng đánh dấu sự xuất hiện của các hoạt động ngoại giao đa phương hiện đại, một bước ngoặt quyết định trong lịch sử phát triển của nền ngoại giao đa phương nói chung. Gần 60 năm tồn tại và phát triển của mình, Liên hợp quốc có đóng góp rất quan trọng trong việc giữ gìn hoà bình và an ninh thế giới; những đóng góp đáng kể vào tiến trình phi thực dân hóa, những nỗ lực trong việc giải trừ quân bị và hạn chế sản xuất vũ khí hạt nhân, …” (Trần Nam Tiến (Chủ biên), Lịch sử quan hệ quốc tế hiện đại (1945-2000), Nxb Giáo dục, 2010, tr.24)

• Tổ chức liên hợp quốc ra đời đã mở đầu cho sự xuất hiện của các hoạt động ngoại giao song phương hiện đại.

• Đoạn tư liệu trên đánh giá về các nguyên tắc hoạt động của tổ chức Liên hợp quốc.

• Tổ chức Liên hợp quốc có những đóng góp đáng kể vào tiến trình đấu tranh giải phóng dân tộc trên thế giới.

• Liên hợp quốc đã ban hành nhiều công ước về hạn chế sản xuất vũ khí hạt nhân.

“Năm 1960, Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua bản Tuyên ngôn về thủ tiêu hoàn toàn chủ nghĩa thực dân, trao trả độc lập cho các quốc gia và dân tộc thuộc địa. Đó là một sự kiện chính trị quan trọng. Tuyên ngôn đã khẳng định các nước thực dân đã vi phạm nguyên tắc quan trọng nhất của luật pháp quốc tế; khẳng định rõ ràng cơ sở pháp lí quốc tế của cuộc đấu tranh giành độc lập của các dân tộc bị áp bức”. (Nguyễn Quốc Hùng – Nguyễn Hồng Quân, Liên hợp quốc và Lực lượng gìn giữ hoà bình Liên hợp quốc, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2008, tr.46)

• a) Với sự kiện Liên hợp quốc thông qua bản Tuyên ngôn về thủ tiêu hoàn toàn chủ nghĩa thực dân (năm 1960) thì chủ nghĩa thực dân bị thủ tiêu hoàn toàn.

• b) Tuyên ngôn về thủ tiêu hoàn toàn chủ nghĩa thực dân (năm 1960) đã thể hiện sự ủng hộ của Liên hợp quốc đối với sự nghiệp đấu tranh giành độc lập của các dân tộc bị áp bức.

• c) Tuyên ngôn về thủ tiêu hoàn toàn chủ nghĩa thực dân (năm 1960) đã bổ sung thêm những nguyên tắc hoạt động cơ bản của tổ chức Liên hợp quốc.

• d) Tuyên ngôn về thủ tiêu hoàn toàn chủ nghĩa thực dân (năm 1960) đã khẳng định cơ sở pháp lí của cuộc đấu tranh giành độc lập của các dân tộc bị áp bức.

      “Trong thực tiễn hoạt động của mình Đại hội đồng đã thông qua nhiều nghị quyết và tuyên bố về hòa bình, giải quyết hòa bình các tranh chấp và sự hợp tác quốc tế trong việc củng cố hòa bình. Các phương pháp và công cụ ngăn ngừa và loại trừ xung đột có nhiều loại rất đa dạng; đối với việc giải quyết xung đột, cần xét đến hoàn cảnh cụ thể và nguyên nhân sâu xa của xung đột. Liên hợp quốc đã hoàn thành tốt vai trò gìn giữ hòa bình, trung gian hòa giải các cuộc xung đột, trừng gian […] Theo Hiến chương Liên hợp quốc, các quốc gia thành viên không chỉ cam kết giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, sao cho không gây nguy hiểm cho hòa bình và an ninh quốc tế.”

(Võ Khánh Vinh, Nguyễn Trung Tín (2003), Giáo trình Liên hợp quốc: Tổ chức

và hoạt động, NXB Công an Nhân dân, Hà Nội, tr. 35)

• Đoạn tư liệu trên khẳng định vai trò của Liên hợp quốc trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế, tài chính, thương mại quốc tế.

• Liên hợp quốc thường xuyên sử dụng biện pháp can thiệp trực tiếp để chấm dứt các cuộc xung đột.

• Vai trò của Liên hợp quốc bị hạn chế bởi nguyên tắc tôn trọng chủ quyền quốc gia, làm giảm khả năng can thiệp quân sự nếu không có sự đồng thuận.

• Việc duy trì hoà bình quốc tế của Liên hợp quốc phụ thuộc vào sự đóng góp tài chính và quân sự từ các quốc gia thành viên.

“Cuối những năm 1980, đầu những năm 1990, chế độ chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu lần lượt bị sụp đổ. Sự kiện đó được ví như “một cơn động đất chính trị lớn nhất”, “thảm hoạ địa chính trị tồi tệ nhất” trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, chấn động cả thế giới vào thập kỷ cuối cùng của thế kỷ XX. Sự sụp đổ đó đã gây tổn thất nặng nề cho phong trào xã hội chủ nghĩa và đẩy phong trào cách mạng xuống “nốt trầm” thấp nhất và dường như đã chấm dứt vục của thoái trào cách mạng”. (Ngô Minh Oanh, 100 năm Cách mạng tháng Mười Nga và chủ nghĩa xã hội: từ hiện thực đến quy luật lịch sử!, Nxb Đại học Quốc gia Tp. Hồ Chí Minh, tr.131) Trong mỗi ý a, b, c, d ở mỗi câu chọn đúng hoặc sai.

• Cơn động đất chính trị lớn nhất của thế kỷ XX là sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu.

• Sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu đã chấm dứt phong trào cộng sản và công nhân quốc tế.

• Sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu đã tác động tiêu cực đến phong trào cách mạng thế giới.

• Chủ nghĩa xã hội vẫn còn duy trì ở một số nước nhưng hệ thống xã hội chủ nghĩa không còn tồn tại.

       “Trải qua hơn 40 năm, “Trật tự hai cực Ianta” đã từng bước bị xói mòn: thắng lợi của cách mạng Trung Quốc năm 1949 đã tạo ra một “đột phá” đối với trật tự này và đạp tan âm mưu của Mĩ khống chế Trung Quốc và Liên Xô phải bỏ những đặc quyền ở vùng Đông Bắc Trung Quốc; sự lớn mạnh của nền kinh tế các nước tư bản Tây Âu, đặc biệt sự ra đời của Khối thị trường chung châu Âu (EEC) từ giai đoạn trước làm suy giảm nghiêm trọng phạm vi ảnh hưởng của Mĩ ở Tây Âu; thắng lợi của phong trào giải phóng dân tộc làm thay đổi căn bản bộ mặt của khu vực Á – Phi – Mĩ Latinh mà theo “khuôn khổ Ianta” thuộc ảnh hưởng truyền thống của Mĩ và các nước phương Tây; sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế Nhật Bản, Tây Âu dẫn đến việc hai trung tâm kinh tế - tài chính là Tây Âu và Nhật Bản cạnh tranh với Mĩ.”

(Lịch sử thế giới hiện đại, Nguyễn Anh Thái, NXB Giáo dục, tr417)

•  Cách mạng Trung Quốc thắng lợi đã làm xói mòn trật tự hai cực Ianta với cả 2 cực.

   

• Quan hệ giữa Nhật Bản, Tây Âu và Mĩ chuyển từ đồng minh sang đối đầu.

   

• Sự ra đời các quốc gia độc lập ở châu Á góp phần làm xói mòn trật tự hai cực Ianta.

• Mĩ, Tây Âu, Nhật Bản là 3 trung tâm kinh tế - tài chính của thế giới.

       “Trật tự thế giới mới này đựơc hình thành như thế nào, còn tuỳ thuộc ở nhiều nhân tố: Sự phát triển về thực lực kinh tế, chính trị, quân sự của các cường quốc Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp, Nhật Bản, Đức trong cuộc chạy đua về sức mạnh quốc gia tổng hợp…; Sự lớn mạnh của lực lượng cách mạng thế giới (sự thành bại của công cuộc cải cách, đổi mới của các nước xã hội chủ nghĩa,…); Sự phát triển của cách mạng khoa học - kĩ thuật còn tiếp tục tạo ra những “ đột phá” và biến chuyển trên cục diện thế giới”

(Nguyễn Anh Thái (Chủ biên), Lịch sử thế giới hiện đại,

NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội, 2021, tr. 424)

• Đoạn tư liệu trên đề cập đến nội dung chính là Trật tự thế giới hai cực Ianta.

• Anh, Pháp ngày càng trở thành những cực lớn nhất trong trật tự thế giới đa cực từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai.

• Sự phát triển của cách mạng khoa học - kỹ thuật là nhân tố tác động đến sự hình thành trật tự thế giới mới.

• Sức mạnh tổng hợp của các cường quốc Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp, Nhật Bản, Đức sẽ góp phần định hình trật tự thế giới mới

"Vì vậy, sau Chiến tranh lạnh, tất cả các quốc gia đều đang ra sức điều chỉnh chiến lược phát triển và tập trung mọi sức lực vào ưu tiên phát triển kinh tế. Trong thời điểm hiện nay, kinh tế trở thành trọng điểm trong quan hệ quốc tế, cạnh tranh sức mạnh tổng hợp quốc gia thay thế cho chạy đua vũ trang đã trở thành hình thức chủ yếu trong cuộc đối sức giữa các cường quốc. Những cân nhắc về địa - kinh tế trên mức độ nào đó đã vượt quá tính toán về địa - chính trị" (Lý Thục Cốc, Mỹ thay đổi chiến lược toàn cầu, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1996, tr.30) Câu hỏi: Sau Chiến tranh lạnh, các quốc gia ưu tiên phát triển kinh tế, sức mạnh tổng hợp quốc gia.

• Sau Chiến tranh lạnh, các quốc gia ưu tiên phát triển kinh tế, sức mạnh tổng hợp quốc gia

• Sau Chiến tranh lạnh, chạy đua vũ trang là phương thức chủ đạo trong quan hệ quốc tế

• Kinh tế trở thành nội dung căn bản của quan hệ quốc tế sau Chiến tranh lạnh

• Địa - chính trị trở thành nhân tố quyết định tới sự phát triển của mỗi quốc gia

Nhận xét nào sau đây đúng với xu thế phát triển của thế giới sau Chiến tranh lạnh?

• Trật tự thế giới mới được hình thành theo xu hướng "đa cực".

• Trật tự thế giới hai cực Ianta tiếp tục được duy trì.

• Thế giới phát triển theo xu thế một cực và nhiều trung tâm.

• Mỹ vươn lên trở thành "một cực" duy nhất.

Trong giai đoạn sau Chiến tranh lạnh, để xây dựng sức mạnh thực sự, các quốc gia trên thế giới đều tập trung vào

• phát triển kinh tế.

• hội nhập quốc tế.

• phát triển quốc phòng.

• ổn định chính trị.