wayground logo

Free Printable Worksheets

NEW

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

divan ve Tanzimat şiiri

Total questions: 20

Worksheet time: 15mins

Name
Class
Date
1.

XVIII. yüzyılda yaşamış Klasik Türk edebiyatı şairidir. Sebki Hindi'nin önemli temsilcileri arasında gösterilir. Genç yaşta divan sahibi olmuştur. Divan şiiri geleneğinin son büyük temsilcilerinden biri olarak gösterilir. Mesnevi yazma gücünü alegorik bir eser olan Hüsn-ü Aşk ile ispat etmiştir.

Bu parçada söz edilen şair aşağıdakilerden hangisidir? (2018)

a)

Nabî

b)

Nedim

c)

Şeyh Galip

d)

Şeyhülislam Yahya

e)

Hayali

2.

“Kuşların dili” anlamına gelen ve mesnevi nazım şeklinde yazılmış olan ---- adlı eser, İranlı şair Feridüddin Attar tarafından kaleme alınmıştır. İçinde tasavvufi hikâyeler bulunan eserin Türkçe uyarlaması, yazıldığı dönemin dil özelliklerini göstermesi bakımından oldukça önemlidir.

Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? (2018)

a)

Makâlât

b)

Garibnâme

c)

Mantıku’t-Tayr

d)

Dânişmendnâme

e)

Atebetü’l-Hakâyık

3.

Her beyti başlı başına bağımsız bir şiir olmakla birlikte bütün beyitleri arasında bir duygu ve düşünce birliği bulunan şiirlere Divan edebiyatında ---- denir. Örneğin Fuzûlî’nin gerek Divan’ında gerekse ---- mesnevisinde bu türden şiirlerin sayısı oldukça fazladır.

Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi sırasıyla getirilmelidir? (2018)

a)

yek-ahenk gazel - Leyla vü Mecnun

b)

rindane gazel - Şikâyetname

c)

âşıkane gazel - Rind ü Zâhid

d)

yek-avaz gazel - Hadîkatü’s-Süeda

e)

beytü’l gazel - Beng ü Bade

4.

Bir gazele ait üç beyit şu şekildedir:

I. Ne denlü ağlasa zâr olsa âşık

Açılsa gülse gül-zâr olsa dilber

II. Cefâyı az kılsa Hayretî’ye

Sözüm bu kim vefâ-dâr olsa dilber

III. Öpülse yâr ile yâr olsa dilber

Koculsa râm-ı dil-dâr olsa dilber

Bu beyitlerin şiirde yer alma sırası aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

a)

I - III - II

b)

II - I - III

c)

II - III - I

d)

III - II - I

e)

III - I - II

5.

----; gazellerinde gerçek aşkı, zevki ve eğlenceyi gerçekçi bir üslupla dile getirmiştir. O, ---- gibi üzüntü ve acılarını tasavvufi kavramlardan hareketle sembolik bir dille yansıtan yanık bir âşık değil neşeli bir kişiliktir.

Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi sırasıyla getirilmelidir? (2016)

a)

Hoca Dehhani – Nesimi

b)

Nedîm – Fuzûli

c)

Bâkî – Hayali

d)

Zâtî – Şeyhülislam Yahya

e)

Bağdatlı Rûhî – Şeyh Galip

6.

Türk edebiyatında gerçek anlamda ilk mizahi ürünler; masallar, fıkralar ve seyirlik oyunlardır. Divan edebiyatında bir kimseyi yermek, olumsuz bir gidişatı eleştirmek amacıyla yazılan hicviyeler de bir çeşit mizah ürünüydü. Bu tür metinlerde abartılı bir dil kullanılır ve hicvedilen kişi âdeta yerin dibine geçirilmeye çalışılırdı. ----, bu bağlamda akla gelen ilk örneklerden biridir.

Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilemez? (2016)

a)

Nâbî’nin Hayriyye’si

b)

Şeyhî’nin Harnâme’si

c)

Nef’î’nin Siham-ı Kaza’sı

d)

Bağdatlı Rûhî’nin Terkib-i Bend’i

e)

Fuzûli’nin Şikâyetnâme’si

7.

Çağdaşlarına göre zarif bir dile, zengin bir hayale, canlı bir tasvir yeteneğine sahip olan ----, her yönüyle büyük bir şairdir. İslami ilimlere ve Acem edebiyatına tam olarak vakıf olduğu bazen çok sanatlı olan kasidelerinden anlaşılır. Edebiyatımızdaki yergi türünün şaheserlerinden birini ortaya koyan şair; II. Murat’a sunduğu, “öküzlerdeki boynuza sahip olmayı uman bir eşeğin kulağından ve kuyruğundan olması” ana fikrini işlediği, mesnevi nazım biçimini kullandığı sembolik tarzdaki eseriyle ünlüdür.

Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? (2015)

a)

Neşatî

b)

Nailî

c)

Ahmet Paşa

d)

Şeyhî

e)

Fuzûlî

8.

Tezkire ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır? (2014)

a)

Dönemin şairlerinin biyografisine yer verilir.

b)

Şairlerin şiirlerinden örneklere rastlamak mümkündür.

c)

Yer yer şiirle ilgili eleştiriler veya değerlendirmeler yapılır.

d)

Birbirinin tekrarı mahiyetinde bilgiler bulunabilmektedir.

e)

Şairlerin kendi şiirleriyle ilgili değerlendirmeleri geniş olarak yer alır.

9.

---- Lale Devri’nin İstanbul’unu yansıtan şiirlerinde dış dünyadan aldıklarını; duyduğu, gözlemlediği gibi aktarmaya çalışır. Gazel ve kasidelerinin yanında ---- nazım biçimini tercih etmesi; yaşama sevincini içinde duyan, hor görülen geçici dünya zevklerini tatmayı amaçlayan bir yaradılışın doğal sonucudur.

Bu parçada boş bırakılan yerlere, aşağıdakilerden hangisi sırasıyla getirilmelidir? (2014)

a)

Baki – murabba

b)

Fuzuli – mesnevi

c)

Şeyh Galip – şarkı

d)

Nedim – şarkı

e)

Nefî – mesnevi

10.

Meded meded bu cihânın yıkıldı bir yanı

Ecel Celâlileri aldı Mustafâ Hân’ı

Tolundı mihr-i cemâli bozıldı erkânı

Vebâle koydular âl ile Âl-i Osmânı

Kanuni Sultan Süleyman’ın oğlu Şehzade Mustafa’nın öldürülmesini anlatan ve yukarıda ilk iki beyti verilen mersiye, divan şiiriyle ilgili olarak aşağıda verilen özelliklerden hangisiyle örtüşmemektedir? (2014)

a)

Sosyal konulardan uzak durması

b)

Belli mazmunlara yer vermesi

c)

Aruz veznini kullanması

d)

Sanatlı bir dille yazılması

e)

Belirli nazım şekillerini kullanması

11.

Her sanatçı önceleri başkalarını taklit eder. Fakat sonra gerek dünya görüşü gerekse sanat gücüyle kendine özgü bir üsluba kavuşur ve taklitten kurtulur.

Bu parçada dile getirilenler divan şairi açısından değerlendirildiğinde aşağıdaki kavramlardan hangisi, divan şairinin “taklit” dönemi için kullanılabilecek bir kavramdır?

a)

Nazire

b)

Tercüme

c)

Caize

d)

Şerh

e)

Haşiye

12.

I. Gülşehrî

II. Nefi

III. Şeyh Galip

IV. Fuzuli

47. Aşağıdaki yapıtlardan hangisi yukarıda verilen sanatçılardan birine ait değildir? (2011)

a)

Siham-ı Kaza

b)

Mantıku't Tayr

c)

Hayriyye

d)

Hüsn-ü Aşk

e)

Şikayetname

13.

Aşağıda ayraç içinde verilen terimlerden hangisi, birlikte verildiği açıklamaya uygun değildir? (2013)

a)

Uyaklı beyit (Musarra)

b)

Gazel ve kasidelerde ilk beyit (Matla)

c)

Bir gazelin en güzel beyti (Şah beyit)

d)

Özlü ve güzel anlamlı beyit (Taç beyit)

e)

Gazellerde şairin adının geçtiği beyit (Mahlas beyti)

14.

Aşağıdaki sanatçılardan hangisi, birlikte verilen nazım biçiminde yazılmış yapıtlarıyla ünlenmemiştir? (2011)

a)

Fuzuli - Gazel

b)

Nedim - Şarkı

c)

Baki - Mesnevi

d)

Ziya Paşa - Terkibibent

e)

Nefi - Kaside

15.

Tam bir kaside çeşitli bölümlerden oluşur. Bunlardan biri, —-.

Yukarıda verilen bilgiye göre boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilemez? (2007)

a)

doğa güzelliklerinden söz eden nesib ya da teşbib bölümüdür

b)

asıl konuya girişi sağlamak için yazılan girizgâh bölümüdür

c)

kasidenin sunulduğu kişinin özelliklerinin abartılı bir övgüyle anlatıldığı methiye bölümüdür

d)

şairin kendisini övdüğü dizelerden oluşan fahriye bölümüdür

e)

şairin adının da geçtiği tegazzül bölümüdür

16.

…….. Tasvir-i Efkâr’da yayımlanan “Lisan-ı Osmanînin Edebiyatı Hakkında Bazı Mülahazatı Şâmildir” adlı makalesinin………… Dönemindeki dil anlayışını belirleyecek düzeyde bir içeriği vardır.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangileri sırasıyla getirilmelidir?

a)

Namık Kemal’in - Millî Edebiyat

b)

Şinasi’nin-Tanzimat

c)

Recaizade Mahmut Ekrem’in - Servetifünun

d)

Tevfik Fikret’in - Fecr-i Âtî

e)

Yahya Kemal Beyatlı’nın -Cumhuriyet

17.

Beni ağlan beni kim, üstüme gelmez ölicek

Bir avuç toprak atar bad-ı sabadan gayrı

Yukarıdaki dizeler, divan şiiriyle ilgili olarak aşağıda verilen yaygın yargılardan hangisiyle bağdaşmaz? (1981)

a)

Bütün şiirlerde aruz ölçüsü kullanılmıştır

b)

Yapıt, değişmez kurallara göre, güçlü bir düzen içinde ve çoklukla beyit beyit işlenir.

c)

Söz ve anlam sanatlarına sık sık başvurulur.

d)

Biçim ve söyleyiş kaygısı oldukça ağır basar.

e)

İnsandan kopuk, insanı anlatmayan soyut bir dünyası vardır.

18.

Aşağıdakilerden hangisi divan şiirinin belirleyici özelliklerinden biri değildir? (1983)

a)

Aruz vezniyle yazılmış olma

b)

Kaside, gazel, mesnevi ve rubai gibi belli nazım şekilleri içinde yazılma

c)

Parça güzelliğine değil bütün güzelliğine önem verme

d)

Duygu ve düşünceleri kalıplaşmış birtakım söz sanatlarıyla anlatma

e)

Yabancı sözcüklerle ve dil kurallarıyla fazlaca yüklü olma

19.

Nedim’le Fuzuli’yi karşılaştıran aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? (1984)

a)

Nedim, şiirine günlük hayatı yansıtmış; Fuzuli ise bundan kaçınmıştır.

b)

İkisi de kasideden çok gazelde başarılı olmuştur.

c)

Fuzuli tasavvuftan esinlenmiş, Nedim tasavvufla hiç ilgilenmemiştir.

d)

İkisinin de dili, çağdaşlarına göre daha sadedir.

e)

İkisinin de “Divan”larından başka, “Mesnevi”leri de vardır.

20.

Mesneviyle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır? (1996)

a)

Uyak düzeni aa ba ca… biçimindedir.

b)

Beyit sayısı konunun işlenişine göre belirlenir.

c)

Daha çok, aruz vezninin kısa kalıplarıyla yazılır.

d)

Arap ve Türk edebiyatına İranlılardan geçmiştir.

e)

Öyküleme gerektiren konular, bu türde işlenmiştir.