สอนโดยการบอกตรงๆ

สอนโดยการบอกเป็นนัย

สอนโดยการประชดประชันเหน็บแนม

สอนโดยการยกตัวอย่างประกอบชัดเจน

คนชรา

คนที่มีกำลัง

คนแปลกประหลาด

คนที่มีพลังอำนาจในตัว

การเอาตัวรอด

การหาผู้คุ้มครอง

การป้องกันตัวเอง

การเคารพผู้ใหญ่

บุญหาไม่แล้วอย่าได้ทะนงตน ปุถุชนรักกับชังไม่ยั่งยืน

ตาก็มัวหัวก็ขาวเป็นคราวคร่ำ หูก็ซ้ำไม่ได้ยินเอาสิ้นสวย

มิใช่ตายแต่เขาเราก็ตาย แหงนดูฟ้าอย่าให้อายแก่เทวดา

อย่านอนเปล่าเอากระจกยกออกมา ส่องดูหน้าเสียทีหนึ่งแล้วจึงนอน

ถ้าทำดีก็จะดีเป็นศรีศักดิ์ ถ้าทำชั่วชั่วจักตามสนอง

เกิดเป็นคนเชิงดูให้รู้เท่า ใจของเราไม่สอนใจใครจะสอน

หลงโลภลาภบาปก็รู้อยู่ว่าบาป กิเลศหยาบยังไม่สุขย่อมทุกขัง

อย่าดูถูกบุญกรรมว่าทำน้อย น้ำตาลย้อยมากเมื่อไรได้หนักหนา

เราก็จิตคิดดูเล่าเขาก็ใจ รักกันไว้ดีกว่าชังระวังการ

รักสั้นนั้นให้รู้อยู่เพียงสั้น รักยาวนั้นอย่าให้เยิ่นเกินกฎหมาย

ไม่ควรก้ำเกินหน้าก็อย่าเกิน อย่าเพลิดเพลินคนชังนักคนรักน้อย

เห็นเต็มตาแล้วอย่าอยากทำปากบอน ตรองเสียก่อนจึงค่อยทำกรรมทั้งมวล

คำสอนในข้อใดสอนให้รู้จักประมาณตน

บุญหาไม่แล้วอย่าได้ทะนงตน

สูงอย่าให้สูงกว่าฐานนานไปล้ม

ตรองเสียก่อนจึงค่อยทำกรรมทั้งมวล

จงฟังหูไว้หูคอยดูไป เชื่อน้ำใจดีกว่าอย่าเชื่อยุ

อันยศศักดิ์มิใช่เหล้าเมาแต่พอ ถ้าเขายอเหมือนอย่างเกาให้เราคัน

หญิงเรียกแม่ชายเรียกพ่อยอไว้ใช้ มันชอบใจข้างปลอบไม่ชอบดุ

เห็นเต็มตาแล้วอย่าอยากทำปากบอน ตรองเสียก่อนจึงค่อยทำกรรมทั้งมวล

เดินตามรอยผู้ใหญ่หมาไม่กัด ไปพูดขัดเขาทำไมขัดใจเขา

อย่าคบมิตรจิตพาลสันดานชั่ว จะพาตัวให้เสื่อมที่เลื่อมใส

เรียนวิชาไม่แม่นยำคะน้ำคะเน ไปเที่ยวเตร่ประกอบชั่วตัวจึงจน

คบนักปราชญ์นั่นแหละดีมีกำไร ท่านย่อมให้ความสบายหลายประตู

วรรคสดับ

วรรครับ

วรรครอง

วรรคส่ง

เสียดสีประชดประชันผู้อื่น

ตำหนิพฤติกรรมของผู้ที่กระทำผิดต่อผู้อื่น

บันทึกประวัติศาสตร์ความขัดแย้งของบุคคลในสมัยหนึ่ง

สั่งสอนเตือนใจให้ฉุกคิดก่อนทำสิ่งใด และการปฏิบัติต่อผู้อื่น

การค้าขายเพชรควรขายให้กับผู้มีฐานะพอจะซื้อได้

คนที่มีปัญญาเท่านั้นจึงจะไม่ถูกหลอกลวงนำเพชรราคาต่ำมาขาย

ควรปรึกษา หรือให้ความเห็นที่มีประโยชน์แก่ผู้มีปัญญาเท่านั้น

ควรขายสินค้าที่มีคุณภาพให้กับคนที่มีปัญญา

ของสิ่งใดเจ้าว่างามต้องตามเจ้า

เดินตามรอยผู้ใหญ่หมาไม่กัด

ค่อยดำเนินตามไต่ผู้ไปหน้า

พ่อแม่เลี้ยงปิดปกเป็นกกกอ

ฆ่าควายเสียดายพริก

น้ำพึ่งเรือเสือพึ่งป่า

เดินตามหลังผู้ใหญ่หมาไม่กัด

วัวสันหลังหวะ

ถึงเพื่อนฝูงที่ชอบพอขอกันได้

น้ำพึ่งเรือเสือพึ่งป่าอัชฌาสัย

หญิงเรียกแม่ชายเรียกพ่อยอไว้ใช้

เดินตามรอยผู้ใหญ่หมาไม่กัด

ชายข้าวเปลือกหญิงข้าวสารโบราณว่า น้ำพึ่งเรือเสือพึ่งป่าอัชฌาสัย

ของสิ่งใดเจ้าว่างามต้องตามเจ้า ใครเลยเล่าจะไม่งามตามเสด็จ

เดินตามรอยผู้ใหญ่หมาไม่กัด ไปพูดขัดเขาทำไมขัดใจเขา

วาสนาไม่คู่เคียงเถียงเขายาก ถึงมีปากมีเสียเปล่าเหมือนเต่าหอย

ใจของเราไม่สอนใจใครจะสอน

อย่าให้สูงกว่าฐานนานไปล้ม

อันยศศักดิ์มิใช่เหล้าเมาแต่พอ

ตรองเสียก่อนจึงค่อยทำกรรมทั้งมวล

ชื่อเสียงเกียรติยศของคนไม่จีรังยั่งยืน

ผู้ที่มีกำลังอำนาจมากย่อมมีโอกาสอ่อนกำลังลงได้

สุขภาพร่างกายของมนุษย์มีวันทรุดโทรม

ใจคนย่อมอ่อนไหวไปตามคำพูดของผู้อื่น

วานรได้แก้ว

ไก่ได้พลอย

กิ้งก่าได้ทอง

ใกล้เกลือกินด่าง