Sapu Sada

Jumat asri

Resik lan sehat

Cancut tali wanda

Nandur kabecikan

Cilik gedhe bagus ayu

Ora mung padha gumuyu

Ora tinggal glanggang colong playu

Tumuju adiwiyata murih rahayu

Tembung sing kacethak miring ing geguritan dhuwur iku tegese….

Energi mujudake sawenehe bab kang wigati tumrap uripe manungsa ing donya, awit sakabehe wujud tumindak utawa kegiatane manungsa mbutuhake energi. Energi sing asale saka minyak, mineral alam, lan batu bara ora bisa didandani utawa dianyari. Mula, tumrape manungsa ora ana pilihan kajaba gemi ( irit ) nggunakake energi.

Kita kudu gemi nggunakake energi amarga….

Musim udan padha karo musim banjir padha teka. Got-got kang kasumpet kudu diresiki supaya banjir ora mara. Lingkungan sakupenge kita kudu dijaga amarga udan sawayah-wayah bisa teka. Lelara padha ngincer manungsa mula kuwi ayo padha njaga lingkungan supaya lelara ora teka banjir ora ana.

Ukara kang kacithak miring ing wacan dhuwur iku yen diowahi ngganggo basa krama alus yaiku…..

Grojogan Roro Kuning

Sawise Prabu Erlangga seda, kraton Kahuripan kaperang dadi loro yaiku Jenggala lan Panjalu. Kanggo ndadekake kraton loro dadi siji maneh, Raja Jenggala sarujuk besanan karo Raja Panjalu. Raja Jenggala kagungan putra kakung asmane Raden Inu Kertapati. Dene Raja Panjalu saka garwa Prameswari kagungan putri asmane Dewi Sekartaji lan saka garwa selir kagungan putri asmane Galuh Ajeng.

Amarga Dewi Sekartaji luwih ayu lan apik budi pakertine yen katandhing karo Galuh Ajeng, mula Raden Inu Kertapati milih Dewi Sekartaji minangka jodhone. Galuh Ajeng sing serik atine banjur golek dalan kanggo nyingkirake Dewi Sekartaji. Saka dhukun tenung Galuh Ajeng oleh endhog sing wis dijampi-jampi kanggo disisipake ing dhaharane Dewi Sekartaji.

Dewi Sekartaji ana crita ing dhuwur nduweni watak….

Nandur empon-empon

Dhek dina minggu aku lan ibuku menyang kebonan. Kebonanku rumbuk suket. Suket iku ora ana gunane. Suket iku banjur dakresiki karo ibuku. Sawise dakresiki, kebonanku daktanduri lan dakpaculi luwih dhisik. Aku lan ibuku nandur jahe, kencur, puyang, laos, kunir, lan sapanunggale.

Wacan ing dhuwur kalebu jinise karangan . . . .

Padang Bulan

Yo prakanca dolanan ing njaba,

Padhang mbulan padhange kaya rina,

Rembulane kang ngawe-awe,

Ngelingake aja turu sore-sore.

Isi tembang dolanan ing dhuwur medharake rasa…

Kupu Kuwi

Kupu iku dak incupe,

Mung aburmu ngewuhake,

Ngalor ngidul ngetan bali ngulon,

Mrana-mrene mung saparan-paran,

Sapa bisa ngincupake,

Mentas menclok cegreg,

Nuli mabur bleber.

Mung aburmu ngewuhake, tembang ngewuhake tegese…

Perpustakaan Sekolahku

Perpustakaan sekolahku gedhe banget, ambane kurang luwih 25X 35 m. Ing jerone akeh rak-rak buku kang sinusun rapi manut jinis buku-bukune. Ing sajrone perpustakaan sumimpen buku-buku ewonan cacahe. Ing ngarep rak-rak buku mau ana sedheretan kursi lan meja sinau kang lumrah digunakake dening pengunjung kanggo maca utawa nggarap tugas-tugas.

Gagasan pokok paragraf ing dhuwur, yaiku ….

Alun-alun Wayah Sore

Alun-alun ing kuthaku diapit karo bangunan penting. Ing sisih wetan ana pendhapa kabupaten kang endah asri. Ing sisih kulon ana masjid Jami’ lan penjara. Yen madhep mangidul katon tharik-tharik toko pecinan.

Tegese tharik-tharik ing wacan dhuwur iku….

Banjir lan udan dikantheni angin gedhe ing Dusun Timur, Desa Jalmak, Kecamatan Kota Sampang, Jawa Wetan. Bencana mau ngobrak-ngabrik tanduran parine para tani nganti bosah-basih. Pari sing maune thukul ngadeg jejeg, saiki dadi nglumbruk, nglimpruk nganti lesoh, ora karu-karuwan. Para tani mbudidaya njejegake parine supaya ora kesuwen kakum banyu udan.

Ukara ing ngisor iki sing trep karo wacan ing dhuwur yaiku...

Grahana Srengenge Total 2016

Dhek dina Rebo, tanggal 9 Maret 2016 dumadi grahana srengenge total saengga peteng dhedhet ing sadhengah tlatah Nuswantara. Kadadean alam kang kalebu langka kasebut dumadi ing 12 tlatah propinsi, ndadekake para warga padha kepengin weruh lan ngalami kahanane nalika grahana srengenge.

Kepriye kahanane nalika ana grahana srengenge total….

Jaman saiki akeh wong tuwa padha bingung. Apa maneh yen nduwe anak wadon. Bingunge wong tuwa mau amarga ngawasi tingkah polahe pasrawungane arek nom-noman kang wis ora kena diatur. Akeh wong tuwa padha kuwatir marang anak-anake yen salah pasrawungane.

Paribasan kang cocok karo wacan ing dhuwur, yaiku ….

Pak Guntur iku sugih pangapurane. Pak Guntur iku ….

Titipane anak putu,

Alam endah edi peni,

Den jaga mrih lestari,

Aja lali den pengudi,

Temah jaya lan sentosa,

Ayem tentrem kita sami.

Tembang macapat ing dhuwur isine . . . .

Gunung-gunung aneng bumiku Pertiwi,

Merak ati endah,

Gunung Bromo tur Merapi,

Agung Kerinci Arjuna.

Guru wilangan lan guru lagune gatra katelu tembang ing dhuwur yaiku….

Prabu Puntadewo iku satriya pembarepe Pandhawa. Asmane sing dadi pocapan yaiku Yudhistira, jumeneng nata ing Ngamarta. Putrane Dewi Kunthi lan Prabu Pandhu Dewanata.

Prabu Puntadewo iku jujur, ora nate goroh, lan ora kersa perang, mula ora duwe gaman.

Pesen moral crita ing dhuwur, dadi uwong iku….

Raden Janaka (Arjuna) satriya panengahing Pandhawa, putrane Prabu Pandhu lan Dewi Kunthi kesatriyane ing Madukara. Wujude satriya bagus tanpa cacat. Ing jagad ora ana tandhingane bab kebagusane amarga Janaka minangka simbol amal becik. Amal becik ora bisa pisah klawan swarga, kudu tumindak becik lan nindakake tuntunaning agama kanthi temen.

Watake Raden Janaka ing crita kasebut yaiku….

UWUH

Uwuh utawa sampah tambah dina ora suda nanging tansaya tambah nganti matikel-tikel. Kahanan mau bisa didelok ana sakiwa-tengene awake dhewe. Uwuh mumbruk ing ngendi-endi nyepeti mripat ambune ndulek irung. Uwuh plastik pating kleler ing sadhengah papan. Bisa dibayangke piye kahanan bumi iki mbesuke,yen uwuh ora dikelola kanthi becik.

Ukara inti ana ing wacan dhuwur yaiku,,,,,

Alas iku kudu dilindhungi lan dijaga. Ngrawat lan nglindhungi alas sing gundhul bisa ditindakake kanthi gerakan reboisasi. Reboisasi yaiku nandur tanduran ing alas kang gundhul. Yen alas dijaga, kewan sing ana ing alas ora kelangan habitate lan bencana banjir utawa tanah longsor bisa dicegah.

Teks ing dhuwur dudutane yaiku….

Trenggiling Satwa Langka kang Asring Dislundupake

Durung suwe iki petugas Bea Cukai Bandara Internasional Juanda Surabaya ing Sidoarjo, Jawa Timur kasil nggagalake upaya panylundupan ekspor kewan trenggiling kang dilindhungi menyang luar negeri. Trenggiling kang kabeh bobote 1.390 kg iku nedya diekspor menyang negara China. Manut pangandikane Kepala Kantor Wilayah Bea Cukai Jatim 1….

Ater-ater anuswara sing bener ing wacan dhuwur yaiku….

Ayo pra muda taruna,

Ngisi kamardikan mbela nagari,

Ngudi ilmu dimen maju,

Tansah laku trapsila,

Reksanen budaya bangsa kanthi laku,

Mrih raharja nuswantara,

Gemah ripah loh jinawi.

Gatra kapitu tembang ing dhuwur tegese….

(1) Pucung

(2) Lir- ilir

(3) Gajah- gajah

(4) Kinanthi

(5) Sinom

(6) Menthog- menthog

Tembang ing dhuwur kang kalebu tembang macapat yaiku ...

(1) Nduweni wantak wantah

(2) Guru gatrane ana 9

(3) Sasmitane taruna, srinata, ron kamal, pangrawit, logondhang

Tembang macapat sing nduweni ciri ing dhuwur iku yaiku . . .

Omongane ora kena dipercaya, esok dhele sore….

Wiwit esuk kok tukaran bae, kaya banyu karo lenga.

Tegese bebasan iku….

Sega sakepel dirubung tinggi

Batangane parikan ing dhuwur yaiku . . . .

Pitik walik saba …

Cangkriman sing mathuk kanggo batangan “andha” yaiku . . . .

Assalamu ‘alaikum Wr. Wb

Anak-anakku kelas 6 sing ibu tresnani, Alhamdulillah tekaku ing kene ndadekake bungah uga ndadekake susah kabeh sing ana ing aula iki. Ujian wis klakon kanthi apik, kabeh mau, ya saka upayamu kang kasengkuyung dening sakabehe warga sekolah, bapak ibu sakeluargamu. Sadhela maneh kowe bakal ninggalake sekolah iki.

Isi pidhato ing dhuwur bab . . . .

Teks 1.

Pidhato Ulang Taun

Assalamualaikum, puji syukur kita haturaken wonten ngarsanipun Gusti Allah ingkang Maha Kuwaos, ingkang wekdal menika maringi rahmat saha hidayahipun, saengga saget makempal ing acara menika “ Ulang Tahun adhik kula “ mugi-mugi kanthi tambahing yuswa dados sregep sinau lan ngedohi tumindak ingkang awon.

Teks II

Assalamualaikum, ingkang kinrmatan bapak RT dan RW saha bapak Ibu ingkang minulya.

Wonten ing dinten menika kula panjenengan sedaya ngawontenaken tirakatan kaliyan ndonga sesarengan. Mugi mugi Indonesia dipunparingi aman, tentram, lan loh jinawi. Amiiin.

Bedane teks pidhato resmi lan ora resmi ing dhuwur ....

Ing wekdal menika kepareng kula ngaturaken bab perlunipun tansah njagi kasarasaning badan awit kanthi badan ingkang saras kita saget nindakaken menapa kemawon pakaryan ingkang kedah kita tindakaken……

Perangane pidhato ing dhuwur diarani ….

Grup pecinta alam saka Surabaya kasil ngibarake gendera abang putih ing pucuke Gunung Semeru.

Tembung abang putih yen ditulis nganggo aksara Jawa yaiku….

Aksara Jawa iku yen ditulis Latin ….

Asara Jawa ing dhuwur oleh pasangan … lan ….

Aksara Jawa ing nduwur, nganggo aksara pasangan ….