Font size
WorksheetsHPiPP nr 1
Total questions: 89
Worksheet time: 43mins
Czym było "wiano" (w sensie prawnym)?
a) to majątek, który żona wnosiła do majątku wspólnego małżonków,
to udział, jaki otrzymywała zamężna kobieta w spodku po swoich rodzicach,
to forma zabezpieczenia żony przez męża (równa wartości dwóch posagów),
a) to majątek osobisty mężatki
Które kobiety miały największą samodzielność majątkową (w średniowieczu)?
mężatki
będące w okresie między zaręczynami a ślubem,
niezamężne
wdowy
Na jakie kategorie dzielono wspólnoty rodzinne w średniowieczu?
Braterskie i ojcowskie,
Braterskie i siostrzane,
Braterskie i rodowe,
Ojcowskie i wspólnotowe.
Co obejmowała instytucja tzw. opieki nadanej?
Sprawowanie nadzoru nad osobą małoletnią przez najstarszego członka rodziny,
Nadawano ją zawsze w ramach zapisu testamentowego,
Była ustanawiana przez władcę,
Sprawowana przez duchownego, wskazanego przez poprzedniego opiekuna.
Kuratela sprawowana była zasadniczo w stosunku do:
osób upośledzonych umysłowo,
osób w podeszłym wieku,
osób małoletnich,
osób nieobecnych w miejscu zamieszkania.
Majątkowym przejawem wspólnoty rodzinnej był:
nakaz wspólnego zawierania umów przez członków rodziny,
występowanie niedziałów rodzinnych,
zakaz zapisywania w testamencie majątku osobom spoza rodziny,
równy podział majątku rodziny między wszystkich jej członków.
Dobra nabyte dzieliły się na dobra:
uzyskane w testamencie i dobra zakupione,
uzyskane w testamencie i dobra nadane przez panującego,
nadane przez panującego i dobra odzyskane w drodze zajazdu,
nadane przez panującego i dobra kupne.
Celem wystawiania listów inhibicyjnych przez monarchę było:
udzielanie określonym osobom nietykalności,
zakazywanie pozywania określonych osób przed oznaczony sąd lub czasowe wstrzymanie rozpatrzenia danej sprawy.
wzywane przed sąd monarszy,
nadawanie klauzuli wykonalności wyrokom sądowym,
Patronimia to:
zwyczajowe zwierzchnictwo najstarszego członka społeczności lokalne w średniowieczu,
rodzaj daniny składanej władcy przez ludność poddaną,
ród grupujący spokrewnione ze sobą, zamieszkujące wspólne terytorium małe rodziny,
sądy odbywające się na wiecach wolnych mieszkańców.
Opole we wczesnym polskim średniowieczu to:
rodzaj sposobu uprawy ziemi,
wspólnota terytorialna oparta na więzi sąsiedzkiej,
system komunikacji między poszczególnymi plemionami,
siedziba drużyny wojskowej.
Ustawy amortyzacyjne były to ustawy:
na podstawie których umarzano długi szlachty,
na podstawie których zaciągano pożyczki na realizację spraw publicznych,
ograniczające swobodę wyposażania w majątek podmiotów kościelnych,
zakazujące królowi nabywania dóbr ziemskich dla swojej rodziny.
Obowiązek formy kościelnej małżeństw katolickich w Polsce wprowadzono:
po soborze w Konstancji w 1418 r.,
po soborze trydenckim w 1577 r.,
wraz z zawarciem unii brzeskiej w 1596 r.,
w okresie „potopu” szwedzkiego w 1658 r.
Skutkiem istnienia przeszkody wzbraniającej było:
unieważnienie zawartego mimo takiej przeszkody małżeństwa,
orzeczenie rozwodu między małżonkami,
orzeczenie separacji między małżonkami od stołu i łoża,
uznanie niemożności zawarcia małżeństwa.
Przeszkodą zrywającą małżeństwo było:
pokrewieństwo w linii bocznej piątego stopnia,
różnorodność wyznania chrześcijańskiego między małżonkami,
pokrewieństwo w linii prostej,
zawarcie nowego małżeństwa po unieważnieniu poprzedniego.
Intercyzy jako umowy majątkowe małżeńskie zawierane były:
w związku z zaręczynami,
bezpośrednio po zawarciu małżeństwa,
w związku ze spisywaniem testamentu przez jednego lub oboje małżonków,
w związku z przyjściem na świat pierwszego dziecka.
Kobieta wychodząca za mąż wyposażana była zasadniczo w posag przez:
całą swoją rodzinę,
swojego ojca,
rodzinę swojej matki,
najbardziej zamożnego męskiego krewnego.
Miejskie prawo chełmińskie przewidywało między małżonkami:
całkowitą odrębność majątkową,
ograniczoną odrębność majątkową,
wspólność majątkową,
wspólność dorobku.
Istotą dożywocia w stosunkach między małżonkami było:
zobowiązanie się do dozgonnej opieki majątkowej nad drugim małżonkiem,
dożywotnie użytkowanie majątku małżeńskiego po śmierci współmałżonka,
przekazanie majątku zmarłego współmałżonka jego krewnym,
powstrzymanie się przed podziałem majątku do czasu śmierci współmałżonka.
Użytkowany przez dożywotnika majątek mógł zostać:
sprzedany,
darowany,
zastawiony,
wydzierżawiony.
Mianem wymowy określano:
wypowiedzenie zapisu dożywocia przez jednego z małżonków,
zerwanie zaręczyn przez jedną ze stron,
zastrzeżenie opieki, mieszkania i utrzymania przez rodziców przekazujących dzieciom gospodarstwo chłopskie,
wypowiedzenie dzierżawy majątku objętego zapisem dożywocia.
Głównym celem adopcji w prawie ziemskim było:
dziedziczenie przez adoptowanego po adoptującym,
usankcjonowanie nieślubnego pochodzenia dziecka,
nadanie adoptowanemu nazwiska adoptującego,
prawne usankcjonowanie faktycznej opieki nad obcą osobą.
W XVII w. prawo legitymacji nieślubnych dzieci szlacheckich miał:
król,
prymas,
sąd ziemski,
sejm.
Podstawę rozrachunku między opiekunem a podopiecznym stanowił:
wyrok sądu powierzający opiekę nad małoletnim,
inwentarz majątku podopiecznego sporządzany przy obejmowaniu opieki,
dokument, w którym opiekun zobowiązywał się do sprawowania opieki,
wykaz podjętych czynności sporządzany przez opiekuna po ustaniu opieki.
Sprawy o gwałtowne pozbawienie posiadania dóbr rozpatrywał:
starosta,
sąd ziemski,
sąd grodzki,
sąd podkomorski.
Własność ziemska szlachty miała zasadniczo charakter własności:
warunkowej,
alodialnej,
podległej,
lennej.
Mianem emfiteuzy określano:
dzierżawę wieczystą dóbr chłopskich,
zastaw na chłopskim gospodarstwie,
zapis spadkowy chłopskiego gospodarstwa,
wspólne użytkowanie ziemi przez dwóch lub więcej poddanych.
Istotę tzw. „dobrych praw” poddanych do ziemi stanowiło:
posiadanie w stosunku do ziemi pełnej, nieograniczonej własności,
zwolnienie stałe lub czasowe od ciężarów na rzecz pana,
prawo dysponowania ziemią za życia i dziedziczenia przez zstępnych posiadacza,
prawo wyrażania przez posiadacza zgody na sprzedaż jego ziemi przez pana.
Szczególny status prawny ordynacji polegał w szczególności na:
zwolnieniu ordynacji z wszelkich obciążeń na rzecz państwa,
określeniu szczególnego porządku dziedziczenia dóbr ordynacji,
gwarancji piastowania przez ordynata funkcji senatora,
zakazu osiedlania się na terenie ordynacji cudzoziemców.
Ustanowienie ordynacji wymagało zgody:
króla,
sejmiku, na terenie działania którego leżały dobra ordynacji,
sejmu,
leżało w swobodnej gestii właściciela dóbr, które miały wejść w skład ordynacji.
Cechą charakterystyczną ciężarów realnych było przypisanie ich:
do konkretnej osoby, do czasu jej śmierci,
do konkretnej osoby oraz jej spadkobierców,
do aktualnego posiadacza określonej rzeczy ruchomej,
do aktualnego posiadacza określonych dóbr nieruchomych.
Ciężarem realnym, typowym dla stosunków miejskich, była:
renta wieczysta,
renta wykupna,
pańszczyzna,
dzierżawa wieczysta.
Hipoteka miała charakter:
zastawu bez dzierżenia ruchomości,
zastawu bez dzierżenia nieruchomości,
zastawu z dzierżeniem ruchomości,
zastawu z dzierżeniem nieruchomości.
Hipoteka wpisywana była do:
odrębnych ksiąg wieczystych,
ksiąg właściwych miejscowo sądów podkomorskich,
ksiąg właściwych miejscowo sądów ziemskich lub grodzkich,
specjalnych ksiąg prowadzonych przez starostów.
Czwarcizna w prawie spadkowym polegała na ograniczeniu:
dziedziczenia córek do jednej czwartej majątku rodziców,
dziedziczenia córek do jednej czwartej majątku po ojcu,
dziedziczenia córek do jednej czwartej majątku po matce,
dziedziczenia po szlachcicu jego żony do jednej czwartej majątku.
Odnośnie do ograniczeń w dziedziczeniu nieruchomości:
bardziej restrykcyjne niż prawo miejskie było prawo ziemskie,
bardziej restrykcyjne niż prawo ziemskie było prawo miejskie,
zasady dziedziczenia w prawie miejskim i wiejskim były identyczne,
ani prawo miejskie, ani prawo wiejskie nie wprowadzało takich ograniczeń.
Zatrudnienie w prawie miejskim realizowane było zasadniczo w oparciu o:
umowy o pracę i umowy zlecenia,
umowy o dzieło i umowy zlecenia,
umowy o pracę i umowy o dzieło,
umowy najmu i umowy o pracę.
Zakłady (wadia) były to:
rodzaje wynagrodzeń umownych,
zadatki płacone na poczet przyszłego wynagrodzenia,
odsetki pobierane od udzielanych pożyczek,
sumy płacone za niewykonanie zobowiązań.
W Rzeczypospolitej szlacheckiej skodyfikowane zostało:
prawo ziemskie,
prawo miejskie,
prawo wiejskie,
ani prawo ziemskie, ani miejskie, ani też wiejskie nie zostało skodyfikowane.
Reforma emfiteutyczna starostw niegrodowych z 1775 r. polegała na:
urynkowieniu królewszczyzn przez oddawanie ich w dzierżawę za najlepszą cenę,
wprowadzeniu opodatkowana królewszczyzn specjalnym podatkiem,
przekazaniu królewszczyzn pod bezpośredni zarząd urzędników królewskich,
dopuszczeniu do dzierżawienia królewszczyzn przez mieszczan.
W pracach nad „Zbiorem praw sądowych” Andrzeja Zamoyskiego uczestniczył:
Hugo Kołłątaj,
Stanisław Staszic,
Józef Wybicki,
Stanisław Małachowski.
„Zbiór praw sądowych” Andrzeja Zamoyskiego:
został w całości odrzucony przez konserwatywną opozycję,
został wprowadzony w ograniczonym zakresie na Litwie,
został częściowo wprowadzony na terenie całej Rzeczypospolitej,
stał się podstawą dalszych prac legislacyjnych.
Kodeks Stanisława Augusta był:
projektem reform ustrojowych, przygotowanym przez stronnictwo królewskie,
próbą kodyfikacji prawa polskiego, podjętą na Sejmie Czteroletnim,
wydanym przez ostatniego króla dekretem sądowym w sprawie miast królewskich,
testamentem politycznym ostatniego króla, spisanym przed trzecim rozbiorem.
Własność alodialna w Polsce średniowiecznej, to własność:
wolnych chłopów,
dóbr należących do Kościoła,
ograniczona w czasie,
dziedziczna.
Immunitet ekonomiczny (skarbowy) polegał na:
przyznaniu udziału poddanemu w dochodach władcy,
zwolnieniu poddanej ludności z dóbr prywatnych z określonych ciężarów na rzecz księcia,
nadaniu przez księcia na własność określonych dóbr,
zwolnieniu z konieczności zapłaty pieniężnych kar sądowych.
Po nadaniu immunitetu sądowego ludność poddana, zamieszkująca dobra, których dotyczył ten immunitet, podlegała:
sądowi wiecowemu,
sądowi wybieranemu przez mieszkańców dóbr, objętych immunitetem,
sądowi właściciela dóbr lub wyznaczonego przez niego sędziego,
w ogóle nie podlegała żadnemu sądowi.
Przynależność do stanu była zasadniczo wynikiem:
zasług dla władcy,
dziedziczenia pozycji społecznej w rodzinie,
wielkości posiadanego majątku,
posiadanego wykształcenia.
Prawo nieodpowiednie polegało na:
możliwości żądania przez rycerza wykupu z niewoli przez władcę,
zwolnieniu posiadłości rycerza z obciążeń na rzecz władcy,
monopolu rycerzy na służbę wojskową,
wyłączeniu możnowładztwa spod sądownictwa kasztelanów i poddaniu jego przedstawicieli sądownictwu władcy.
Komendacja polegała na:
nadaniu przez księcia własności ziemskiej zasłużonym poddanym,
przystąpieniu przez rycerza do służby na dworze władcy,
darowiźnie posiadłości ziemskiej przez władcę na rzecz Kościoła,
poddaniu się pod opiekę feudalną pana przez wolnych chłopów.
Wolnizna to:
zwolnienie ludności poddanej z obowiązku płacenia kar sądowych,
tereny nieobjęte niczyją własnością,
okresowe zwolnienie nowych osadników z obowiązku płacenia czynszu,
możliwość wolnego przemieszczania się ludności poddanej.
Na czele rady miejskiej stał:
wójt,
burmistrz,
sędzia grodowy,
pan feudalny lub przedstawiciel księcia.
Cechy były organizacjami skupiającymi:
właścicieli nieruchomości w mieście,
kupców osiadłych w mieście,
rzemieślników,
osoby tej samej narodowości w danym mieście.
Prawo składu polegało na:
przywileju pobierania od każdego kupca, przejeżdżającego przez miasto, określonej opłaty,
żądaniu wystawienia przez kupców, przejeżdżających przez miasto, towarów na sprzedaż w tym mieście,
żądaniu dojazdu przez kupców do miasta określonymi drogami,
konieczności sprzedaży przez rzemieślników swoich wyrobów tylko w swoim macierzystym mieście.
W początkowym okresie funkcjonowania starosta występował jako:
poborca należności dla władcy,
wykonawca wyroków książęcych,
namiestnik zastępujący władcę na danym terytorium,
urzędnik zarządzający dworem władcy.
Istotą regaliów było:
posiadanie przez władcę prawa do ustalania wysokości świadczeń,
posiadanie przez władcę wyłączności na korzyści z pewnych sfer działalności,
prawo władcy do odbierania nieposłusznym poddanym własności ziemi,
prawo władcy do określania zakresu obciążeń ludności na rzecz Kościoła.
Istotą privilegium fori było:
sądzenie możnych bezpośrednio przez księcia,
sądzenie przez możnych własnych poddanych,
sądzenie spraw przeciw duchownym przez sądy kościelne,
możliwość sądzenia każdej sprawy przez księcia.
Annaty były to:
coroczne opłaty na rzecz papiestwa z opróżnionych beneficjów kościelnych,
coroczne opłaty na rzecz władcy płacone przez biskupów,
opłaty płacone władcy przy obejmowaniu stanowisk kościelnych,
coroczne raty świętopietrza płaconego papiestwu.
Mianem desuetudo określa się:
uzupełnianie prawa stanowionego prawem zwyczajowym,
prymat prawa zwyczajowego nad prawem stanowionym,
brak stosowania zasad prawnych, prowadzący do ich uchylenia,
wzorowanie się w praktyce prawnej na wcześniejszych rozstrzygnięciach.
Statuty małopolski i wielkopolski zostały opracowane za panowania:
Władysława Łokietka,
Kazimierza Wielkiego,
Ludwika Węgierskiego,
Władysława Jagiełły.
Przywileje ustanowione w Budzie i w Koszycach w XIV w. miały charakter:
przywilejów ziemskich,
przywilejów indywidualnych,
przywilejów miejskich,
przywilejów generalnych.
Lauda ustanawiane były przez:
sejmiki,
króla,
sejmy,
radę królewską.
Wilkierze były to:
przywileje nadawane miastom przez króla,
statuty uchwalane przez rady miejskie,
wyroki w sprawach między szlachcicem a mieszczaninem,
przepisy określające zasady działania cechów rzemieślniczych.
Nobilitacja polegała na:
mianowaniu na funkcję urzędniczą,
przyjęciu do stanu szlacheckiego osoby niemającej szlacheckiego rodowodu,
przyjęciu szlachcica do rodu możnowładczego,
zrównaniu szlachcica zagranicznego w prawach ze szlachtą polską.
Obniżenie podatków szlachty do 2 gr z łana kmiecego rocznie przewidywał:
przywilej wydany w Budzie w 1355 r.,
przywilej wydany w Koszycach w 1374 r.,
przywilej czerwiński z 1422 r.,
przywileje nieszawskie z 1454 r.
Podstawowym postanowieniem statutu czerwińskiego z 1422 r. była:
nietykalność osobista szlachty,
zgoda sejmików na zwoływanie pospolitego ruszenia szlachty,
sądowa ochrona majątków szlachty,
zasada wykupu przez władcę szlachcica z obcej niewoli.
Przełomowe znaczenie dla rozwoju demokracji szlacheckiej miały przywileje:
jedlneńsko-krakowskie,
czerwiński,
nieszawskie,
koszycki.
O korzystaniu z prawa miejskiego decydowało:
zamieszkiwanie na terenie danego miasta,
posiadanie na terenie miasta nieruchomości,
wykonywanie zawodu kupca lub rzemieślnika,
posiadanie obywatelstwa miejskiego.
Ława jako organ kolegialny pełniła w miastach funkcje:
administracyjne,
uchwałodawcze,
sądowe,
reprezentacyjne.
Na czele rady miejskiej stał:
starosta,
burmistrz,
burgrabia,
wójt.
Kontrola nad działalnością cechów sprawowana była przez:
starostę,
ławę,
radę miejską,
starszych cechowych.
Gildia stanowiła zrzeszenie:
plebsu,
kupców,
karczmarzy,
rzemieślników działających poza cechem.
Osłabienie pozycji sołtysów na rzecz szlachty przewidywał:
przywilej czerwiński z 1422 r.,
statut warcki z 1423 r.,
przywilej brzeski z 1425 r.,
przywileje nieszawskie z 1454 r.
Konfederacje były związkami:
wszystkich przedstawicieli danego stanu,
osób, które przystępowały do konfederacji (zawiązywały ją),
osób wypowiadających posłuszeństwo władcy,
zawierających porozumienie sejmików ziemskich.
Cenniki na wyroby rzemieślnicze w miastach ustalał:
starosta,
kasztelan,
podkomorzy,
wojewoda.
Szos był to:
rodzaj opłaty nakładanej na rzemieślników,
podatek majątkowy płacony przez miasta,
rodzaj kary za nadużycia finansowe urzędników,
żołd wypłacany wojskom zaciężnym.
Najstarszy zwód polskiego prawa zwyczajowego to:
statut warcki,
statuty Kazimierza Wielkiego,
Księga elbląska,
Księga henrykowska.
W przypadku pokrewieństwa mówimy o:
zstępnych i wstępnych,
zstępnych i podstępnych,
podstępnych i podsądnych,
wstępnych i podsądnych.
Jakie rządy przewidywał „Zbiór praw sądowych” z 1778 r.?
ojca,
ojca i matki,
najstarszego brata,
wdowy
Jakim mianem określano wspólną własność ojców i synów (którymi zarządzali ci pierwsi)?
kognacja
niedział ojcowski,
mocja,
dylacja
Jakim mianem określano zawarcie umowy między szlachcicami w zakresie wzajemnego dziedziczenia po sobie?
adopcja do herbu,
nobilitacja,
adopcja braterska
kuratela
Kurator:
był ustanawiany wyłącznie dla osób chorych psychicznie,
nie brał pod opiekę kobiet,
jedynie współdziałał w zarządzie majątkiem podopiecznego,
samodzielnie decydował o majątku podopiecznego.
Umowę ślubną nazywamy:
intercyzą,
mocją,
interdyktem,
wianem
Umowy ślubne nie określały:
wielkości mas majątkowych,
rodzaju mas majątkowych,
wielkości wiana i posagu,
liczby osób zamieszkujących dane gospodarstwo.
Kim byli nupturienci?
to nazwa stron procesowych,
to termin określający narzeczonych,
to termin określających urzędników ziemskich,
to potoczna nazwa podsądnego.
Ruchomości wnoszone przez żonę do majątku małżeńskiego nazywano:
oprawą,
podarkiem,
wyprawą,
wianem.
Co działo się z dobrami oprawnymi po śmierci żony?
były przekazywane spadkobiercy testamentowemu,
dobra te otrzymywał mąż zmarłej,
dobra oprawne wracały do jej rodziców (jeśli żyli),
były przekazywane na rzecz danego kościoła lub zakonu.
Podarek poranny:
był udzielany rodzicom „panny młodej” w dniu zaręczyn,
był udzielany żonie przez męża po nocy poślubnej,
był udzielany mężowi przez teścia,
był udzielany córce przez ojca w dniu jej ślubu.
Kto zarządzał posagiem?
mąż,
żona,
zastawca,
ojciec żony
Z zawarciem małżeństwa wiązały się następujące instytucje:
zmówiny i mocja
zdawiny i wadium,
zdawiny i zmówiny,
wadium i delikt
Zdawinom towarzyszyły:
przenosiny i pokładziny,
przenosiny i uczta,
błogosławieństwo i pokładziny,
inwestytura i mocja
