WorksheetsHPiPP nr 2
Total questions: 137
Worksheet time: 1hrs 9mins
Sądy leńskie były sądami dla:
rycerstwa,
wójtów i sołtysów,
poddanych w dobrach prywatnych,
mieszczan.
Koncyliaryzm był to:
filozoficzny kierunek religijny w średniowiecznej Europie,
zespół doradców władcy polskiego,
stanowisko opowiadające się za wyższością soboru nad papieżem,
stanowisko opowiadające się za wyższością cesarza nad papieżem.
Mianem desuetudo określa się:
uzupełnianie prawa stanowionego prawem zwyczajowym,
prymat prawa zwyczajowego nad prawem stanowionym,
brak stosowania zasad prawnych, prowadzący do ich uchylenia,
wzorowanie się w praktyce prawnej na wcześniejszych rozstrzygnięciach.
Edykty były wydawane przez króla w sprawach:
handlowych,
rzemieślniczych,
wyznaniowychi wojskowych,
karnych,
Lauda ustanawiane były przez:
sejmiki,
króla,
sejmy,
radę królewską.
Wilkierze były to:
przywileje nadawane miastom przez króla,
statuty uchwalane przez rady miejskie,
wyroki w sprawach między szlachcicem a mieszczaninem,
przepisy określające zasady działania cechów rzemieślniczych.
Ława jako organ kolegialny pełniła w miastach funkcje:
administracyjne,
uchwałodawcze,
sądowe,
reprezentacyjne.
Na czele rady miejskiej stał:
starosta,
burmistrz,
burgrabia,
wójt.
Kontrola nad działalnością cechów sprawowana była przez:
starostę,
ławę,
radę miejską,
starszych cechowych.
Gildia stanowiła zrzeszenie:
plebsu,
kupców,
karczmarzy,
rzemieślników działających poza cechem.
Głównym sądem stanowym dla szlachty był sąd:
podkomorski,
wiecowy,
ziemski,
grodzki.
Do kompetencji sądów podkomorskich należały sprawy:
o zabójstwo szlachcica,
spadkowe,
spory między szlachcicem a mieszczaninem,
o rozgraniczenie nieruchomości.
Sądy grodzkie zajmowały się sądzeniem spraw:
tylko szlachty osiadłej,
tylko szlachty nieosiadłej,
przede wszystkim szlachty nieosiadłej,
przede wszystkim szlachty osiadłej.
Od wyroku sądu ziemskiego:
można było odwołać się do sądu sejmikowego,
nie można się było w ogóle odwołać,
można się było odwołać do sądu grodzkiego,
można się było odwołać do króla.
Proces posesoryjny dotyczył:
ochrony posiadania,
wykonania testamentu,
prawnego tytułu posiadania,
rozgraniczenia nieruchomości.
Zabezpieczenie przed stosowaniem zajazdów to:
areszt osoby zamierzającej dokonać zajazdu,
zakład pieniężny obciążający dokonującego zajazdu,
grzywna nakładana na dokonującego zajazdu,
konfiskata majątku dokonującego zajazdu.
Prawo zakupne było to prawo:
pierwszeństwa nabycia nieruchomości po zmarłym krewnym,
rycerza do wykupienia z niewoli,
własności podległej chłopa czynszowego do ziemi,
władcy do wykupienia dóbr swoich poddanych.
Prawo bliższości dotyczyło dóbr:
szlacheckich,
dziedzicznych,
nieobciążonych cudzymi prawami,
utraconych przez właściciela na mocy wyroku sądowego.
Prawo retraktu polegało na:
realizacji pierwokupu,
zwolnieniu z długów, obciążających dziedziczoną nieruchomość,
wymianie gruntów między ich właścicielami,
odzyskaniu przez krewnych zbywcy dobra, które przeszło w obce ręce.
Mianem trzecizny określano:
część gruntów uprawnych poddawaną odłogowaniu,
pańszczyznę w wymiarze trzech dni w miesiącu,
część dóbr dziedzicznych, obrót którymi nie wymagał zgody krewnych,
rodzaj grzywny płaconej za zranienie szlachcica.
Pierwotnymi sposobami nabycia własności były:
zasiedzenie i nadanie przez panującego,
zawłaszczenie i zasiedzenie,
zawłaszczenie i nadanie przez panującego,
zasiedzenie i odziedziczenie.
W obrocie umownym decydujące dla zbywania nieruchomości było:
wzdanie (zdanie) jako umowa rzeczowa,
wwiązanie polegające na przeniesieniu na nabywcę posiadania nieruchomości,
zobowiązanie się przez zbywcę do zbycia nieruchomości,
przekazanie zbywcy zapłaty za przeniesienie nieruchomości.
Przedmiotem zawłaszczenia były:
łupy wojenne,
rzeczy konfiskowane za karę,
rzeczy niczyje lub porzucone,
rzeczy nabyte bez zachowania niezbędnych formalności.
Przedmiotem zastawu w średniowiecznej Polsce były:
tylko ruchomości,
tylko nieruchomości,
ruchomości lub wierzytelności,
ruchomości lub nieruchomości, a także dochody, np. z urzędów.
Istotę zastawu antychretycznego (antychrezy) stanowiło:
wygasanie zastawu po upływie z góry ustalonego okresu,
wykupywanie zastawionej nieruchomości przez krewnych zastawcy,
czerpanie dochodu z zastawionej nieruchomości przez zastawnika,
wpisywanie zastawu do specjalnych ksiąg sądowych.
Zastaw na upad występował wtedy, gdy:
wykluczone było wykupienie zastawionej rzeczy,
zastawiona rzecz stawała się własnością zastawnika w razie braku jej wykupienia,
zastrzegano, że zastawiona rzecz może zostać wykupiona przez panującego,
zastaw wygasał w określonym terminie nawet mimo braku spłaty należności.
Zastaw do wydzierżenia (ekstenuacja) polegał na tym, że:
zastawnik mógł przekazać zastawioną rzecz swoim krewnym,
zastawiona rzecz musiała być przez zastawnika bezpośrednio używana,
dochody z zastawionej rzeczy zaliczane były na poczet długu,
zastawca miał prawo wskazania osoby podzastawcy.
Zastaw bez dzierżenia polegał na tym, że:
sposób użytkowania zastawionej rzeczy zależał od decyzji zastawnika,
zastawiona rzecz była użytkowana nie przez zastawnika, ale przez zastawcę,
zastawiona rzecz była użytkowana wspólnie przez zastawnika i zastawcę,
zastawiona rzecz była użytkowana przez osobę trzecią, wskazaną przez zastawcę.
Przedmiotem zastawu bez dzierżenia mogły być:
tylko ruchomości,
ruchomości lub nieruchomości,
nieruchomości łącznie z ruchomościami,
nieruchomości.
Istotą kupna renty (wyderkafu) było:
przekazanie właścicielowi nieruchomości kwoty za stałe, terminowe świadczenia,
zobowiązanie się do zarządu nieruchomością za stałe, terminowe świadczenia,
zobowiązanie się do służby wojskowej za stałe, terminowe świadczenia,
udzielenie kredytu na zakup towaru przez kupca za udział w zyskach z handlu.
Dobra macierzyste były to dobra:
dziedziczne,
uzyskiwane w drodze dziedziczenia,
dziedziczone po matce,
przypadające w spadku po matce córkom.
Mianem puścizny określano:
okres, w którym poddany zwolniony był z płacenia czynszu,
majątek zmarłego, który nie zostawił spadkobierców,
włości panującego, na których nikt nie gospodarował,
majątek, na którym nie ciążyły żadne długi lub inne zobowiązania.
Rękojmia był to:
kupiec odpowiadający za wady sprzedawanego towaru,
osoba wykupująca cudzą wierzytelność,
urzędnik spisujący umowę sprzedaży nieruchomości,
rodzaj poręczyciela odpowiadającego za realizację długu.
Załoga był to:
proces o wydanie bezprawnie zagarniętej nieruchomości,
zwyczaj szlachecki stanowiący gwarancję wykonania umowy,
obowiązek goszczenia przez poddanych swojego pana,
opłata pobierana od uczestników wieców (sejmików) szlacheckich.
Zastęp, czyli ewikcja, była to:
odpowiedzialność za wady fizyczne sprzedawanej rzeczy,
odpowiedzialność za szkodę z tytułu braku realizacji umowy,
odpowiedzialność za wady prawne przedmiotu sprzedaży,
odpowiedzialność za brak terminowej realizacji umowy.
Początkowo w średniowiecznej Polsce dominującymi były umowy:
zamiany i darowizny,
zamiany i sprzedaży,
sprzedaży i darowizny,
sprzedaży i pożyczki.
W końcowej fazie średniowiecza darowizny były co do zasady:
odwołalne,
nieodwołalne,
odpłatne,
nieekwiwalentne.
W Polsce średniowiecznej przestępstwa dzieliły się zasadniczo na:
główne i poboczne,
wymierzone przeciw władcy oraz pozostałym osobom,
zagrożone karą śmierci i pozostałe,
ścigane z urzędu albo z oskarżenia prywatnego.
Wróżdy (zwady) były to:
środki dowodowe w procesie karnym, polegające na pojedynku między stronami,
wyroki sądu wiecowego, oparte na wróżeniu z obserwacji zjawisk pogodowych,
wojny prywatne między zwaśnionymi osobami, służące dochodzeniu krzywd,
wypowiedzi stron przeciwnych podczas procesu przed sądem karnym.
Przestępność czynu wykluczały:
początek i wykonanie odwetu (zemsty),
początek i wina nieumyślna,
wykonanie odwetu i dobrowolne przyznanie się do popełnienia czynu,
początek i złożenie przysięgi, że podobny czyn nie zostanie więcej popełniony.
Reakcja na początek, czyli na słowną lub czynną zaczepkę, powinna:
nie przekraczać zakresu obrony koniecznej,
nastąpić po bezskutecznym wezwaniu zaczepiającego do zadośćuczynienia,
nastąpić bezpośrednio po uczynieniu zaczepki,
przybrać formę identycznej zaczepki w odpowiedzi na cudzą zaczepkę.
Łotrostwa były to przestępstwa:
polegające na oszustwach finansowych,
polegające na zawodowym rabunku i kradzieży,
oszczerstwa,
polegające na podpaleniach.
Przestępstwami ściganymi z urzędu były:
zdrada i gwałt,
przestępstwa przeciwko religii panującej oraz przestępstwa urzędnicze,
łotrostwa i kradzieże,
podpalenia i gwałty.
Gwałty dzieliły się zasadniczo na gwałty:
dokonywane na urzędniku albo na osobie prywatnej,
dokonywane na osobie tego samego stanu albo na osobie innego stanu,
gwałty na osobie i gwałty na majątku,
porwania i uwięzienia.
Kradzieżą kwalifikowaną była kradzież:
dokonana w obecności innych osób (przy świadkach),
monet,
uzbrojenia,
dokonana na dworze władcy.
Odpowiedzialność karna w średniowiecznej Polsce była co do zasady:
odpowiedzialnością indywidualną,
odpowiedzialnością solidarną,
odpowiedzialnością zbiorową,
odpowiedzialnością grupową.
Jednanie (pojednanie) było to:
odstąpienie przez władcę od zastosowania kary w drodze prawa łaski,
formuła wypowiadana przez sędziego na początku procesu przed sądem,
forma ugodowego załatwienia sporu w razie zabójstwa,
prośba przez zabójcę rodziny zabitego o przebaczenie.
Kary odzwierciedlające były to kary:
polegające na wyrządzeniu sprawcy takiej samej krzywdy, jaką on wyrządził,
dostosowane do charakteru karanego czynu,
stosowane, jeśli sprawca i ofiara należeli do tego samego stanu,
uwzględniające wnioski co do kary, zgłoszone przez ofiarę lub jej rodzinę.
Recydywa z reguły groziła za popełnienie takiego samego przestępstwa:
dwa razy,
trzy razy,
cztery razy,
pięć razy.
Kary prywatne były to kary:
wykonywane przez samego pokrzywdzonego,
które mogły być proponowane sądowi przez pokrzywdzonego,
o charakterze finansowym,
przekazywane na rzecz pokrzywdzonego (poszkodowanego).
Mianem kar mutylacyjnych określano:
wszystkie kary krwi,
kary niewoli i wygnania,
kary okaleczające,
kary na czci.
System kompozycyjny kar pieniężnych polegał na tym, że:
wysokość tych kar była określana uznaniowo w zależności od wagi sprawy,
istniała możliwość zastąpienia tymi karami kar śmierci i kar okaleczających,
dopuszczalne było wymierzanie jednej, łącznej kary za kilka czynów,
kary te były zróżnicowane w zależności od tego, do jakiego stanu należał sprawca.
Fikcyjną śmiercią sprawcy skutkowała kara:
proskrypcji, czyli wywołania,
wygnania,
niewoli,
infamii.
Karą za zranienie była:
grzywna,
płat,
główszczyzna,
nawiązka.
Wysokość główszczyzny zależała przede wszystkim od:
okrutności czynu,
współpracy sprawcy z wymiarem sprawiedliwości,
stanu, do którego należała ofiara,
kosztów poniesionych w trakcie postępowania przed sądem.
Kara infamii była orzekana wobec osób:
duchownych,
stanu szlacheckiego,
znieważających monarchę,
dopuszczających się zdrady.
Zakład w prawie karnym miał na celu:
zabezpieczenie wykonania kary pieniężnej,
uzyskanie gwarancji, że sprawca stawi się przed sądem,
ewentualne zaspokojenie szkody, wyrządzonej pokrzywdzonemu przez sprawcę,
zapobieżenie popełnieniu w przyszłości określonego przestępstwa.
Wyłączeniem ze społeczności chrześcijańskiej ukaranego skutkowała (oficjalna) kara:
ekskomuniki,
klątwy,
interdyktu miejscowego,
banicji.
Dyspozycyjność procesu przed sądem polegała na tym, że:
sąd miał możliwość ograniczenia postępowania dowodowego,
sąd uznawał winę osoby, która przyznała się do popełnienia czynu,
sąd mógł zastosować do danego czynu rodzaj kary według swego uznania,
strony mogły w sposób wiążący sąd umówić się co do zmiany reguł procesu.
Cechami procesu skargowego były:
arbitralność i pisemność,
ustność i kontradyktoryjność,
pisemność i jawność,
jawność i arbitralność.
Rękojemstwem było:
zobowiązanie się do zapłaty cudzej kary sądowej,
poręczenie za cudzy dług prywatny,
zobowiązanie się przez szlachcica, że inny szlachcic stawi się przed sądem lub wykona wyrok,
przekazanie majątku skazanego na zaspokojenie roszczeń pokrzywdzonego.
Zdolność procesowa oznaczała:
prawo do bycia stroną w procesie przed sądem,
prawo do osobistego działania przez daną osobę w procesie sądowym,
prawo do składania zeznań przed sądem,
prawo do zastępowania innych osób przed sądem.
Zastępstwo procesowe dzieliło się zasadniczo na:
czasowe i stałe,
jednorazowe i wielokrotne,
ustawowe i umowne,
łączne i osobne.
Zastępstwo szczegółowe dotyczyło reprezentowania:
tylko jednej osoby,
swojego krewnego,
w sprawach dotyczących określonego rodzaju spraw,
w zakresie dokonywania określonych czynności sądowych.
Sąd właściwy dla danej sprawy był określany zasadniczo ze względu na:
powoda,
pozwanego,
miejsce popełnienia ściganego czynu,
miejsce ujawnienia ściganego czynu (schwytania przestępcy).
Proces skargowy rozpoczynał się:
dokonaniem pozwu,
wniesieniem przez powoda skargi,
złożeniem relacji o złożeniu pozwu,
stawieniem się obu stron w sądzie.
Proces z licowaniem miał miejsce wówczas, gdy:
obie strony stawiły się przed sądem osobiście,
każda ze stron składała zeznania pod przysięgą,
podejrzany został ujęty z dowodem rzeczowym,
każda ze stron stawiała się w obecności świadków.
Powód przegrywał sprawę, jeśli nie stawił się przed sądem:
w trzecim terminie,
w drugim terminie,
w pierwszym terminie,
niestawienie się przez niego nie miało wpływu na przegranie sprawy.
Ekscepcje były to okoliczności, wystąpienie których powodowało:
odroczenie sprawy,
oddalenie pozwu,
umorzenie postępowania,
odroczenie sprawy lub oddalenie pozwu.
Stwierdzenie przedawnienia powodowało:
ukaranie powoda za wniesienie skargi,
oddalenie pozwu,
umorzenie postępowania,
odroczenie sprawy.
Rozprawa przed sądem odbywała się zasadniczo:
pisemnie i jawnie,
ustnie i tajnie,
ustnie i jawnie,
pisemnie i jawnie.
Prawidlnik zajmował się na potrzeby procesu:
przeprowadzaniem postępowania dowodowego,
czuwaniem nad prawidłowością podejmowanych przez sąd czynności,
czuwaniem nad kolejnością czynności podejmowanych przez strony,
sprawdzaniem zgodności czynności z zapisami w księgach sądowych.
Bliższość do dowodu polegała na:
rozstrzyganiu przez sąd, który dowód może zostać przeprowadzony,
braniu pod uwagę dowodów, które zostały prawidłowo przeprowadzone,
ustanowieniu formalnej hierarchii dowodów, ich pierwszeństwo,
zasadzie przeprowadzania dowodów w miejscu popełnienia przestępstwa.
Prawidłowa kolejność dowodów, od najmocniejszego do najsłabszego, to:
świadkowie, dokument, przysięga,
przysięga, dokument, świadkowie,
dokument, świadkowie, przysięga,
świadkowie, przysięga, dokument.
Jako potyczel określano:
stwierdzenie przez krzywoprzysięstwa,
uchylenie się wskazanego przez stronę współprzysiężnika od złożenia przysięgi,
odwołanie wcześniej złożonej przysięgi,
niesprawność w wysłowieniu się przy wypowiadaniu roty przysięgi.
Podstawową formą sądu bożego, stosowaną w Polsce średniowiecznej, były:
próba zimnej wody,
pojedynek sądowy,
próba gorącej wody,
próba żelaza.
Mianem trzesnego określano:
karę nakładaną na świadka w przypadku niestawienia się na rozprawie,
rodzaj grzywny zasądzanej za niektóre drobne przestępstwa,
opłatę na rzecz sądu składaną przez stronę wygrywającą sprawę,
część kary sądowej należną panującemu monarsze.
Istotą remisji było żądanie:
wyłączenia się z rozpatrywania sprawy przez konkretnego sędziego,
rozpatrzenia sprawy przez sąd wyższej instancji,
ponownego przeprowadzenia dowodu,
uzupełniania wyroku.
Kocz była ta opłata wnoszona:
przez stronę żądającą poświadczenia wyroku na piśmie,
przez stronę wnoszącą remisję,
przez stronę wnoszącą naganę sędziego,
przez sędziego, który opóźniał się z wydaniem wyroku.
Wwiązanie sądowe było procedurą właściwą dla egzekucji:
z ruchomości,
z nieruchomości,
osobistej,
z wierzytelności.
Jurydyki były to:
miasta o charakterze mieszanym, królewsko-prywatnym,
obszary otaczające miasta królewskie, podległe panom świeckim lub duchownym,
miejsca przeznaczone w miastach na organizację jarmarków,
siedziby sądów miejskich.
Libertacje polegały na:
wyłączeniu przez monarchę gruntu w mieście od działania prawa miejskiego,
zagwarantowaniu mieszczaninowi odpowiadania przed sądem królewskim,
zezwoleniu mieszczanom na nabywanie dóbr ziemskich poza miastem,
przejmowaniu długu miasta królewskiego przez monarchę.
W prawie ziemskim przestępstwa dzieliły się zasadniczo na przestępstwa:
ścigane z urzędu i z oskarżenia prywatnego,
publiczne i prywatne,
zbrodnie i występki,
ciężkie i lekkie.
Głównym kryterium podziału przestępstw w prawie miejskim była:
wina przestępcy,
pozycja społeczna przestępcy,
miejsce popełnienia przestępstwa,
rodzaj kary grożącej za popełnione przestępstwo.
Rolą delatora w procesie karnym było:
wnoszenie z urzędu aktu oskarżenia,
występowanie w obronie oskarżonego,
donoszenie o popełnieniu przestępstwa i popieranie oskarżenia przed sądem,
występowanie w roli biegłego, oceniającego istnienie zwyczajów sądowych.
Delator był funkcją charakterystyczną dla procesu:
ziemskiego,
miejskiego,
wiejskiego,
miejskiego i wiejskiego.
Zwolnienie od kary miało miejsce w przypadku:
dokonania zabójstwa z przypadku,
dokonanie zabójstwa wobec osoby skazanej przez sąd,
dokonanie przestępstwa w obronie koniecznej,
dokonania zabójstwa plebejusza przez szlachetnie urodzonego.
Przestępstwami publicznymi były m.in.:
zdrada ojczyzny, homoseksualizm i przestępstwa przeciw przepisom pracy,
zdrada ojczyzny, apostazja i porwanie,
napad na dom szlachcica, uprawianie prostytucji i potwarz,
zdrada ojczyzny, kradzież i czary.
"Crimen laese maiestatis" było przestępstwem przeciwko:
rodzinie królewskiej,
królowi,
skarbowi publicznemu,
interesom państwa.
Cudzołóstwo było przestępstwem przeciw:
religii,
czci,
moralności i dobrym obyczajom,
nie było uznawane za przestępstwo.
Kryterium podziału zabójstw między szlachtą na kryminalne i cywilne było:
umyślne lub nieumyślne działanie zabójcy,
dokonanie zabójstwa po raz pierwszy albo drugi lub kolejny raz,
dokonanie zabójstwa w czasie pokoju lub wojny,
dokonanie zabójstwa w miejscu publicznym lub na terenie prywatnym.
Kwalifikowaną formą zabójstwa było:
zabójstwo bez podania przyczyny,
zabójstwa w posiadłości szlachcica,
zabójstwo na drodze publicznej,
ojcobójstwo.
Pojedynek między szlachcicami stawał się legalny w przypadku:
publicznego ogłoszenia zamiaru odbycia pojedynku,
wpisaniu wyzwania na pojedynek do ksiąg sądowych sądu ziemskiego,
uzyskania zgody od króla,
każdy pojedynek między szlachtą był wydarzeniem legalnym.
Jednanie między zabójcą a rodziną zabitego występowało najczęściej:
w stosunkach między szlachtą,
w stosunkach wiejskich,
w stosunkach miejskich,
jednanie po zabójstwie było w Rzeczypospolitej szlacheckiej ogólnie zakazane.
Kradzieże dzieliły się zasadniczo na kradzieże:
majątku publicznego i majątku prywatnego,
zuchwałe i podstępne,
z użyciem przemocy lub bez jej użycia,
zwykłe i kwalifikowane.
Kradzież karana była:
grzywną,
śmiercią przez powieszenie,
śmiercią przez ścięcie,
karą chłosty.
Odpowiedzialność reprezentacyjna była to odpowiedzialność:
stosowana wobec przywódcy grupy przestępców, popełniającej przestępstwo,
stosowana wobec szlachcica za przestępstwa popełnione przez jego poddanych,
stosowana wobec przedstawicieli władz miejskich za przestępstwa na szlachcicu,
polegająca na publicznym wymierzaniu kary celem zniechęcenia do przestępstwa.
Według prawa ziemskiego recydywa występowała w przypadku:
dwukrotnego skazania za to samo przestępstwo,
trzykrotnego skazania za to samo przestępstwo,
czterokrotnego skazania za to samo przestępstwo,
trzykrotnego skazania za jakiekolwiek przestępstwo.
Tendencja do zaostrzenia represji karnej najbardziej widoczna była w:
prawie wiejskim,
prawie ziemskim,
prawie miejskim,
Rzeczypospolitej szlacheckiej represja karna uległa złagodzeniu.
Karą śmierci przeznaczoną dla przedstawicieli szlachty była śmierć przez:
spalenie na stosie,
utopienie,
rozstrzelanie,
ścięcie.
Przy porównaniu wywołania i banicji:
surowszą karą było wywołanie,
surowszą karą była banicja,
banicja była to ta sama kara co wywołanie,
były to kary ze sobą zupełnie nieporównywalne.
Kuna była karą stosowaną wobec:
szlachty,
mieszczan,
chłopów,
przestępców w ogólności bez względu na ich przynależność stanową.
Przedstawicieli szlachty pozbawiano wolności stosując najczęściej karę:
aresztu,
więzienia,
wieży,
lochu.
Wysokość główszczyzny przy zabiciu szlachcica przez szlachcica zależała:
od miejsca dokonania zabójstwa,
broni, przy użyciu której dokonano zabójstwa,
wieku zabitego,
sposobu zachowania się zabójcy po dokonaniu zabójstwa.
Przyczyną wzrostu stawek główszczyzn i nawiązek było:
stałe dążenie do zaostrzenia represji karnej,
stały wzrost przestępczości wśród szlachty,
wzrost kosztów utrzymania sądów szlacheckich,
postępująca dewaluacja pieniądza.
Prokuratorzy w procesie sądowym pełnili funkcje:
zastępców procesowych,
oskarżycieli,
biegłych,
protokolantów.
Mianem palestry określano:
ogół osób zatrudnionych w wymiarze sprawiedliwości,
osoby posiadające wykształcenie prawnicze,
ogół osób trudniących się zawodowo zastępstwem procesowym,
osoby pełniące różnego rodzaju funkcje w sądach szlacheckich.
Przedstawiciele szlachty byli pozywani pozwem:
ustnym,
pisemnym,
ustnym i pisemnym,
ustnym lub pisemnym, w zależności od statusu szlachcica.
Rekognicja była to:
pierwsza rozprawa w sądzie,
opłata wnoszona przez powoda za brak stawienia się na rozprawie,
relacja woźnego o doręczeniu pozwu, zeznawana w sądzie,
zasada rozpatrywania pozwów według kolejności ich wpisania do ksiąg.
Regestr służył do:
rejestrowania opłat sądowych,
wciągania pozwów,
zgłaszania dowodów,
informowania o popełnieniu przestępstwa.
Dylacje (odroczenia terminów) zwyczajne udzielane były:
za zgodą obu stron,
na mocy decyzji sądu,
na żądanie jednej ze stron,
na mocy decyzji sądu po udzieleniu zgody przynajmniej przez jedną ze stron.
Instytucja skrutynium polegała na:
przeprowadzeniu śledztwa z inicjatywy pokrzywdzonego lub instygatora,
przyspieszeniu postępowania w razie ujęcia sprawcy na gorącym uczynku,
zastosowaniu uproszczonej procedury w sprawach mniejszej wagi,
selekcji przez sąd wniosków dowodowych w celu skrócenia procesu.
Wyroki przedstanowcze były to:
postanowienia w sprawie kosztów postępowania,
postanowienia wydawane w sprawach ubocznych w stosunku do sprawy głównej,
wyroki co do winy, wydawane przed orzeczeniem wymiaru kary,
wyroki sądowe przed ich ewentualnym zaskarżeniem.
Przedstawienie sprawy przez powoda określano mianem:
repliki,
zagruntowania sporu,
indukty,
gwaru.
Pełny tekst stanowczego wyroku sądowego wpisywany był do:
sentencjonarza,
regestru,
księgi dekretów,
nie był nigdzie wpisywany, tylko ustnie ogłaszany publiczne przez woźnego.
Wyrok zaoczny w procesie ziemskim określano mianem:
niestannego,
kontumacji,
kondemnatki,
kondemnaty.
Trybunał Koronny zajmował się rozpatrywaniem apelacji od wyroków:
sądów ziemskich, grodzkich i podkomorskich,
sądów ziemskich i grodzkich,
sądów ziemskich, grodzkich, podkomorskich i wiejskich w królewszczyznach,
wszystkich sądów orzekających w pierwszej instancji.
Mocja była środkiem odwoławczym, który stanowił kontynuację:
apelacji,
nagany sędziego,
gravamenu,
wznowienia procesu.
Trybunał Koronny rozpatrywał mocje w stosunku do sędziów sądów:
ziemskich i grodzkich,
grodzkich i podkomorskich,
ziemskich i podkomorskich,
ziemskich, grodzkich i podkomorskich.
Przesłanką skorzystania z gravamenu była:
odmowa przyjęcia przez właściwego sędziego apelacji lub mocji,
przedwczesna egzekucja wyroku sądowego,
zbyt wysoka opłata sądowa żądana przez sąd,
odmowa przeprowadzenia przez sąd dowodu zgłoszonego przez stronę.
Do końca XVII w. podstawową przesłanką wznowienia procesu było:
stwierdzenie, że jako sędzia orzekała osoba nieuprawniona,
wydanie wyroku przez niewłaściwy sąd,
znalezienie po wydaniu wyroku nieznanych wcześniej, istotnych dokumentów,
odwołanie przez świadka złożonych przed wydaniem wyroku zeznań.
"Male obtentum" służyło zaskarżaniu wyroków:
wydanych po rozpatrzeniu apelacji,
zaocznych,
niestanowczych,
w sprawach zabójstwa szlachcica.
Cechą procesu inkwizycyjnego była:
tajność postępowania,
ustny charakter postępowania,
równorzędny charakter różnych środków dowodowych,
wykonywanie przez sędziego funkcji w zakresie śledztwa i wyrokowania.
Celem inkwizycji specjalnej było:
ustalenie faktu popełnienia przestępstwa,
ustalenie osoby sprawcy przestępstwa (oskarżonego),
uzyskanie przyznania się oskarżonego do zarzucanego mu czynu,
ustalenie świadków popełnienia przestępstwa.
Najczęściej stosowanymi torturami w procesie inkwizycyjnym było:
przypalanie,
wyciąganie stawów,
głodzenie,
trzymanie w ciemnicy.
W celu uzyskania przyznania się do winy oskarżony mógł być torturowany:
jednokrotnie,
dwukrotnie,
trzykrotnie,
nieograniczoną liczbę razy (do skutku).
Wyroki sądów szlacheckich przedawniały się po upływie od ich wydania:
jednego roku,
dwóch lat,
trzech lat,
trzech lat i trzech miesięcy.
Wobec szlachty-gołoty, nie wykonującej wyroku, egzekucja polegała na:
orzeczeniu banicji procesowej i osadzeniu w wieży,
konfiskacie majątku,
odebraniu tytułu szlacheckiego,
wydaniu zakazu piastowania urzędów.
Zajazd jako forma urzędowej egzekucji wyroku był zwoływany przez:
szlachcica, który wygrał sprawę przed sądem,
właściwego starostę,
sąd, który wydał wyrok,
sejmik deputacki.
Etapy egzekucji przeciw szlachcie-posesjonatom następowały w kolejności:
rumacja, zajazd, intromisja,
zajazd, intromisja, rumacja,
intromisja, rumacja, zajazd,
rumacja, intromisja, zajazd.
Zakład potrójny stanowił:
wadium gwarantujące wykonanie wyroku przez skazanego szlachcica,
opłatę na rzecz sądu za czynności egzekucyjne,
karę za niepoddanie się egzekucji, w potrójnej wysokości pretensji głównej,
karę za niepoddanie się egzekucji, w sześciokrotnej wysokości pretensji głównej.
Rolę organów egzekucyjnych, przeprowadzających egzekucję, pełnili:
starostowie,
instygatorzy,
woźni sądowi,
delatorzy.
Celem egzekucji przeciw szlachcie-posesjonatom było:
potwierdzenie przez szlachcica przegrywającego proces słuszności wyroku,
wejście przez stronę wygrywającą w posiadanie nieruchomości swego przeciwnika,
uroczyste przeproszenie przez przegrywającego sprawę swojego przeciwnika,
zaspokojenie roszczeń wygrywającego sprawę z ruchomości przegrywającego.
Skarga w procesie granicznym wnoszona była do:
sądu podkomorskiego,
sądu grodzkiego,
starosty,
sądu ziemskiego.
Proces o zbiegłych poddanych w Rzeczypospolitej szlacheckiej był:
procesem windykacyjnym,
procesem inkwizycyjnym,
procesem kontumacyjnym,
procesem wiejskim.
Młot na czarownice był to:
specjalny sąd orzekający w sprawach o czary,
najbardziej popularny traktat o czarownicach,
przyrząd do torturowania czarownic,
stos, na których palone były czarownice po uznaniu je za winne przez sąd.
W sprawach o czary w Rzeczypospolitej szlacheckiej orzekały sądy:
ziemskie,
grodzkie,
miejskie i wiejskie,
kościelne.
