NEW
Font size
WorksheetsPTS BAHASA JAWA GENAP KELAS VII
Total questions: 50
Worksheet time: 2hrs 40mins
1. Geguritan yaiku.....
Asiling kasusastran Jawa kang wujud puisi lan kaiket paugeran kang gumathok
Asiling kasusastran Jawa kang wujud puisi lan ora kaiket paugeran kang gumathok
Asiling kasusastran Jawa kang wujud pantun lan kaiket paugeran kang gumathok
Asiling kasusastran Jawa kang wujud pantun lan ora kaiket paugeran kang gumathok
Kembang mlathi warna seta
Amrik sumebar arum angganda
Tembung seta lan amrik yaiku.....
Putih lan wangi
Kuning lan suci
Putih lan suci
Kuning lan wangi
Nggagapi isine geguritan (interpretasi/menafsirkan) sadurunge maju gunane kanggo…
Supaya apal kabeh tetembungan kang ana ing geguritan
Maca tanpa ndeleng cathetan terus-terusan amarga ngurangi biji
Ngerteni isine geguritan, yaiku seneng, sedhih, keduwung, nesu, lsp
Nandhani yen sing arep maca geguritan wis paham teknik maca geguritan
Purwakanthi tansah ngati-ati yen ngomongan karo sapa wae, aja nganti gawe gela lan kuciwa tumrap sing diajak omongan, sebab yen nganti kawetu tembung-tembung kang ora becik tundhone mung bakal ngasorke dhiri pribadine lan gawe seriking liyan, paribasan.....
Ajining dhiri gumantung kendaling lathi
Ajining raga gumantung saka busana
Ajining awak gumantung saka tumindak
Becik ketitik ala letara
Supaya katon luwih endah dirasakake lan diwaca, gawe geguritan prayogane uga nggunakake....
Purwakanthi
Parikan
Diksi
Tembung jawa kuna
Gawe geguritan iku njejer tembung-tembung sing madhet, kempel, duwe makna. Mula nalika milih tembung kudu cermat, nek perlu ditimbang-timbang endi ta tembung sing dianggep paling cocok, pas, trep manut ide-ide. Tingkatan milah lan milih tembung iki diarani.....
Amanat
Tema
Purwakanthi
Diksi
Apa bedane geguritan lan tembang macapat.....
Geguritan iku puisi bebas, dene tembang macapat mawa aturan guru gatra, guru wilangan, lan guru lagu
Geguritan iku pantun bebas, dene tembang macapat mawa aturan guru gatra, guru wilangan, lan guru lagu
Geguritan iku mawa aturan guru gatra, guru wilangan, lan guru lagu, dene tembang macapat iku puisi bebas
Geguritan iku mawa aturan guru gatra, guru wilangan, lan guru lagu, dene tembang macapat iku pantun bebas
Sadurune gawe geguritan, sing kudu digatekake yaiku ing ngisor iki kajaba ....
Nemtokake tema utawa undheraning gagasan
Nemtokake tembung wigati
Migunakake lelewaning basa
Nemtokake baris saben sapadha
Adoh saka kutha
Adoh saka punjering warta
Sandhingku gumuk lan watu
Kiwa tengenku alas gung umyek tetuwuhan
Kiwa tengenku alas gung umyek tetuwuhan
Alas gung iku apa ?
Alas kang akeh tetuwuhane
Alas rungkud pinggir desa
Alas cilik papan kanggo dolan
Alas kang gedhe
Nyi Rumpih
Awakmu wis ringkih
Mlaku gleyoran krengkih-krengkih
Dene atimu ora wigah-wigih
Kepengin anak dadi wong sugih
Pethikan geguritan kasebut nyaritakake ?
Sanajan ringkih, nanging tetep kepengin anake dadi wong sugih
Wong kang ringkih, amarga anggone mlaku wis gleyoran
Atine ora wigah-wigih sanajan wis ringkih
Wis ora kuwat ngapa-ngapa
Pancen mung wora wari
Sekar arga datan hambejaji
Nanging …
Jambon abang warnanya
Nuwuhaken sumringah suka
Saka pethikan geguritan ing ndhuwur iku, tegese tembung arga yaiku …
Dalan
Bukit
Gurun
Gunung
Le, bocah nom saiki akeh godhane, yen ora ngati-ati pengaruh teknologi sing ora becik bisa ngrusak moral, semono uga srawunge ya kudu dijaga, dipikir kanthi temenan sadurunge tumindak. Sebab seneng tumindak sing ora bener nerak wewaler iku njalari ngasorake marang pribadine dhewe, paribasane........
Ajining dhiri gumantung kendaling lathi
Ajining raga gumantung saka busana
Ajining awak gumantung saka tumindak
Becik ketitik ala letara
Bang bang wis rahina bang bang wis rahina
Srengengene muncul muncul muncul
Sunar sumamburat cit cit cuwit cuwit
Cit cit cuwit cuwit cit cuwit rame Swara ceh ocehan
Tembung kang kacithak kandel tegesipun.....
Esok
Awan
Sore
Bengi
Piwulang saka tembang dolanan bang-bang wis rahina yaiku, kejaba.....
Tangi esuk iku akeh pigunane tumrap kasarasan
Mangerteni kaendahan alam ciptaning Gusti kang akarya jagad
Wong kepengin penak kudu gelem rekasane
Dadi bocah sekolah kudu sregep tangi esok supaya ora telat sekolahe
Srengengene muncul-muncul sunar sumamburat. Tembung srengenge dasanamane....
Bagaskara
Wulan
Rahina
Candra
Kidang talun mangan kacang talun
Mil-kethemil mil-kethemil si kidang mangan lembayung
Tembung talun tegese....
Cilik
Sawah
Lanang
Wadon
Gundhul-gundhul pacul cul gembelengan
Nyunggi-nyunggi wakul kul gembelengan
Wakul ngglimpang segane dadi sak latar
Tembung kang kacithak kandel menika tegesipun....
Sembrana, wadhah gabah, emperan
Gojegan, wadhah gabah, emperan
Gojegan, wadhah sega, plataran
Sembrana , wadhah sega, plataran
Piwulang budi pekerti ing lagu Gundhul Pacul
Yen nyambut gawe bisa disambi sembrana
Tumindak sembrana bakal cilaka lan rugi wekasane
Nyambut gawe kanthi grusa-grusu kanthi setiti lan permati
Nyambut gawe ora perlu cepet-cepet sing penting asile apik
Lagu dolanan padhang bulan ngandhut makna religius (keagamaan). Wosing tembang dolanan kasebut yaiku manungsa kudu tansah atur panuwun marang Gusti kang Maha Kuwasa kang paring kaendahaning alam kang bisa dirasakake. Kanggo nuduhake rasa syukur mau kanthi ngibadah nindakake kabeh dhawuhe Gusti, utamane nindakake kabeh perintahe lan ngedohi kabeh larangane.
Lagu dolanan padhang bulan ngandhut karep …
Kemasyarakatan
Budi pekerti luhur
religius (keagamaan)
tepa slira marang wong liya
Lagu dolanan padhang bulan ngandhut makna religius (keagamaan). Wosing tembang dolanan kasebut yaiku manungsa kudu tansah atur panuwun marang Gusti kang Maha Kuwasa kang paring kaendahaning alam kang bisa dirasakake. Kanggo nuduhake rasa syukur mau kanthi ngibadah nindakake kabeh dhawuhe Gusti, utamane nindakake kabeh perintahe lan ngedohi kabeh larangane.
Ing ngisor iki endi kang dadi wosing utawa isine lagu padhang bulan ?
Manungsa kudu tansah atur panuwun marang Gusti kang Maha Kuwasa kang paring kaendahaning alam
Budi pakarti luhur kudu tansah ditindakake minangka rasa syukur marang Gusti
Padhang bulan iku mratandhani menawa jagad raya ciptaning Gusti
Manungsa becike ngajeni marang sapadha-padha titahe Gusti.
Menthog-menthog tak kandhani
Mung rupamu angisin-isini
Mbokya aja ngetok ana kendhang wae
Enak-enak ngorok ora nyambut gawe
Menthog-menthog mung lakumu
Megal-megol gawe guyu
Piwulang ing lagu menthog-menthog kaya ing ngisor iki, kejaba …
Dadi manungsa ora kena umuk, amarga sejatine kabeh titah kang ana ing donya iki kuwasaning Allah
Prayogane mbudidaya nyambut gawe kanggo nyukupi kabutuhane urip.
Wong kesed, seneng turu iku sakarepe dhewe ora kena diatur marang liyan.
Mangerteni marang awake dhewe (introspeksi)
Enak-enak ngorok ora nyambut gawe, iku watak kang ora prayoga, becike.....
Nyambut gawe iku samadya wae
Ora kakehan turu yen wayahe nyambut gawe
Turu sawayah-wayah ora perlu nyambut gawe
Jaman saiki yen ora nyambut gawe ora bisa mangan
Menthog-menthog mung lakumu, megal-megal gawe guyu. Pethikan lagu kasebut ngemu teges …
Ala tumindake uga ala bebudene
Saala-alane wong iku mesthi ana apike
Wong ala lakune nanging apik bebudene
Ala apike wong gumantung pribadhine dhewe
Dodotira-dodotira kumitir bedhah ing pinggir
Dondomana jlumatana kanggo seba mengko sore
Apa tegese dodot ing lagu “Lir-ilir” ?
Iket
Jarit
selendhang
bebed/sarung
Ing ngisor iki kang dudu piwulang budi pekerti ing lagu lir-ilir....
Ngibadah kanthi temenan manut agama
Kanggo nggayuh kamulyan akeh pepalange
Kanggo nggayuh pepinginan kang becik akeh pacobane
Yen kebacut tumindak ala lan ora perlu njaluk pangapura
Cublak-cublak suweng
Suwenge teng gelenter
Mambu ketundhung gudel
Pak empong lera-lere
Sapa ngguyu ndhelikake
Sir-sir pong dhele gosong (2x)
Tembung kang kacithak kandel tegese......
Ceplik, anak kebo
Ceplik, anak jaran
Cengkang, anak kebo
Cengkang, anak jaran
Aku duwe pitik tukung
Buntute buntung
Saben dina mangan jagung
Mesthi wani tarung
Sapa wani karo aku
Musuh pitikku
Tembung kang kacithak kandel tegesipun.....
Tugel, tetenger
Pothel, tetenger
Tugel, tetumbukan
Pothel, tetumbukan
Aku duwe pitik tukung
Buntute buntung
Saben dina mangan jagung
Mesthi wani tarung
Sapa wani karo aku
Musuh pitikku
Tembang menika ngemot budi pakarti....
Kang perlu ditiru yaiku seneng adu jago
Yen duwe pitik tukung pakanana jagung
Watak tanggungjawab, yen ngingu kewan kudu diopeni kanthi becik
Sapa sing nandur kabecikan, bakal ngundhuh kacilakan
Titikane tembang dolanan yaiku....
Nganggo guru gatra, guru wilangan, cengkoke prasaja
Cacahe gatra winates, cengkoke prasaja, nganggo guru lagu
Kudu ganep guru gatra, guru wilangan, lan guru lagu
Cengkok lan basane prasaja, isi manut kahanane bocah-bocah
Miturut riwayat, tembang macapat iku minangka pralambang uripe manungsa, wiwit lair nganti mati. Nalika ijih cilik menika kudu dituntun kang pralambange tembang macapat.....
Mijil
Kinanthi
Sinom
Asmarandana
Tembang macapat kaiket ing wewaton/aturan kang diarani guru. Guru kang tegese cacahing wanda (suku kata) ing saben sagatra....
Guru gatra
Guru wilangan
Guru lagu
Guru sastra
Tembang macapat kinanthi
Titikane budi luhur (1)
Tansah manembah ing Gusti
Uga bekti mring wong tuwa
Asih tresna mring sesami
Remen tetulung dedana (2)
Adil datan (3) pilih-pilih
Tembang kinanthi ing inggil menika kang kacithak kandel nomer 1 tegesipun....
Tingkah laku
Tingkah laku kang ala
Tingkah laku kang becik
Tingkah laku kang remen
Tembang macapat kinanthi
Titikane budi luhur (1)
Tansah manembah ing Gusti
Uga bekti mring wong tuwa
Asih tresna mring sesami
Remen tetulung dedana (2)
Adil datan (3) pilih-pilih
Tembang kinanthi ing inggil menika kang kacithak kandel nomer 2 tegesipun....
Golek dana
Golek bantuan
Menehi dana
Menehi bantuan
Tembang macapat kinanthi
Titikane budi luhur (1)
Tansah manembah ing Gusti
Uga bekti mring wong tuwa
Asih tresna mring sesami
Remen tetulung dedana (2)
Adil datan (3) pilih-pilih
Tembang kinanthi ing inggil menika kang kacithak kandel nomer 3 tegesipun....
Ora
Remen
Seneng
Pinter
Temtokna guru wilangan lan guru lagu ing tembang macapat kinanthi yaiku....
8u, 8i, 8a, 8i, 8a, 8i
8u, 7i, 8a, 8i, 7a, 8i
8r, 8i, 8a, 8i, 8a, 8h
8r, 7i, 8a, 8i, 7a, 8h
Bebuden luhur apa wae kang kamot ing tembang kinanthi yaiku, kajaba....
Tansah manembah marang Gusti
Bekti karo wong tuwa
Asih tresna karo sapepadhane
Adil seneng pilih-pilih
Urip wis kumambang antarane kadonyan lan akherat menika isinipun saking tembang macapat....
Megatruh
Pangkur
Maskumambang
Kinanthi
Tembang macapat kang gunane kanggo medharake rasa susah, bukaning carita/mangayubagya yaiku tembang macapat kang aran....
Mijil
Kinanthi
Sinom
Asmarandana
Tuladha tumindak manembah ing Gusti yaiku.....
Srawung karo wong liya kanggo sarana manembah ing Gusti
Tansah ngibadah nindakake dhawuhe Gusti
Tansah nindakake larangane Gusti
Tansah nindakake aturan pamarintah
Saben teks tembang macapat kaiket dening paugeran ...
guru gatra, guru lagu, guru swara
guru gatra, guru wilangan, guru swara
guru gatra, guru pada, guru swara
guru gatra, guru wilangan, guru lagu
Guru gatra yaiku ...
cacahing gatra saben sapada
cacahing gatra saben sawanda
cacahing pada saben sagatra
cacahing pada saben sawanda
Guru wilangan yaiku ...
cacahing wanda saben sapada
cacahing wanda saben sagatra
cacahing gatra saben sapada
cacahing gatra saben saukara
Guru lagu yaiku ...
Dhong-dhinge swara saben pungkasan wanda
Dhong-dhinge swara saben pungkasan pada
Dhong-dhinge swara saben pungkasan gatra
Dhong-dhinge swara saben pungkasan
Paugerane tembang Pucung ...
4 gatra = 12u, 6i, 8a, 12u
4 gatra = 12a, 6a, 8i, 12u
4 gatra = 12u, 6a, 8i, 12u
4 gatra = 12u, 6a, 8i, 12a
Paugerane tembang Maskumambang ...
4 gatra = 12a, 6i, 8a, 12i
4 gatra = 12i, 6a, 8i, 12a
4 gatra = 12a, 6i, 8a, 8i
4 gatra = 12i, 6a, 8i, 8a
ukara : Suwene-suwe siswa-siswane saya sehat, iki migunakake purwakanthi...
guru swara
guru sastra
guru basa/ wewilelan
guru lagu
Tembung : plonga-plongo mujudake ewone tembung ...
dwilingga wantah
dwilingga semu
dwilingga salin swara
dwilingga andhahan
Tembang sing cacahing gatrane padha karo tembang pucung ...
Megatruh
Pangkur
Gambuh
Maskumambang
Dani cengengesan wae yen dituturi Pak Guru.
Cengengesan iku mujudake tembung ....
dwipurwa
dwilingga
dwiwasana
dwilingga wantah
Tembung sing durung owah saka asale arane...
tembung lingga
tembung wuwuhan
tembung seselan
tembung andhahan
