Banyuwangi saiki mula beda kahanane ambi jaman bengen. Bengen mung kanggo liwatan bain, saiki Banyuwangi wis dadi panggonan ngelencere para wisatawan domestik lan asing. Liwat kepala dhaerah kang sregep lan wicaksana, lan kerja keras masyarakat kabeh kalangan, Banyuwangi mulai nata awake. Saiki wis ana bandara kang bisa nyepetaken gadug ring panggonan kang dituju. Destinasi wisata kang apik lan endhah uga akeh pilihane, kaya dene api biru ring kawah ijen, pesisir Plengkung, Pesisir Pulau Merah, Alas Purwa, Pulau Tabuhan, lan liya-liyane.

Ide pokok paragrap ndhuwur yaiku …

Sutris lare kang sungkanan. Sabendina memengan bain, sing tau sinau. Kadhung ana PR sing pati digarap. Naming Sutris duwe pengarepan kang dhuwur. Iyane kepingin dadi dokter. Kira- kira apa bisa kadhung sungkanan gedigu? Paribasane kaya cebol nggayuh lintang.

Paran artine Paribasan kaya cebol nggayuh lintang?

Rama : Wak, rika bisa nggawekaken layangan?

Wak Ahmad : Iya, Lik. Kene sun gawekaken.

Kalimah besikine kalimah kang digaris ngisor yaiku …

Langit katon mendhung tandhane arep udan.

Ucap mendhung padha artine ambi …

Diana : “ …?”

Anis : Bahane daging pitik kang dikukus aju dibakar, parudan kelapa, lan bumbu.

Kelendi kalimah takon kang bener?

Emak tuku gedhang … dinggo olah sumping.

Ucap kang bener kanggo kalimah ndhuwur yaiku …

Akeh macem pestipal kang dianakaken saben taun ring Banyuwangi. Salah sijine pestipal kang nampilaken werna - wernine tarian lan kesenian mulai teka gandrung, barong, kuntulan, jaranan, angklung paglak, werna-wernine tarian lan sandhiwara liyane kang ngelakokaken sejarahe masarakat Banyuwangi. Pestipal iki mesti rame lan nyenengaken.

Pestipal kang dimaksud arane …

Hawane panas nemen, pesertane gandrung sewu padha adus keringet.

Adus keringet artine ….

Kelambine gandrung akeh bagian-bagiane. Penganggone gandrung kang dinggo kang nutupe dhadha, digawe teka kain beludru cemeng kang disulam monte arane …

Gambar ring duwuriku salah siji tabuhane gandrung arane

Isine simbul adat peras iku gedhang, gula jawa lan beras ketan, kelapa, racik kinangan, bolak, alang- alang.

Paran maknane simbul bolak?

Bapake Galang wis lawas megawe adoh lan sing muleh- muleh. Galang lan keluwargane padha mbelung nangka.

Paran tegese wangsalan ndhuwur iku?

Mula wis dhawuhe Raja Brawijaya, Patih Sindhura kepaksan nggawa anake Raja, Putri Tunjungsari nyang Alas Angker Wingit. Tunjungsari wis nggawe mala lan dosa, kejala sutra asmara Kebo Mecuet Raja Blambangan kang sakti mandraguna, ahire meteng dhewek. Patih kudu mateni Putri Tunjungsari lan nggawa getihe nyang keraton kanggo bukti Putri Tunjungsari wis mati. Tunjungsari wis lila lan pasrah. Naming merga sing mentala, Patih mateni kidang, lan getihe dipole-poletaken nyang selendhange Tunjungsari lan digawa balik nyang keraton.

Apuwa Raja Brawijaya ngongkon Patih Sindura mateni anake dhewek?

Isun Lare Using

Andang CY

…………………………

Jemelegur meriyem kompeni

Alas Bayu karang abang

……..

Tutuge guritan ndhuwur yaiku …

Sak marine ujian isun lan kanca- kanca sak kelas ngelencer nyang pemandian. Mlaku jam 7 isuk numpak montor jakakean. Serta wis gadug sedurunge renang, pak guru ngajari cara nglemesaken otot sulung. Mari iku isun lan kanca- kanca mulai renang, memengan banyu,ana kang galapan renang, lan siram- siraman. Suwi- suwi padha elom, ahire mangan bareng. Rasane ati seneng bisa ngelencer ambi kanca- kanca.

Paran kang sing dilakoni lare- lare ring wacan ndhuwur?

Ring ngisor iki kalimah kang ana ucap imbuhan yaiku …

Wardi magih kademan. Iyane sing bisa milu ngelencer nyang pemandian.

Kalimah jaluk sepura nyang kancane kang tepak yaiku …

Bapak arep ngongkon Wahyu ngadusi sepedhah montore.

Kelendi kalimah perintahe Bapak kang bener?

Ninis arep nggarap tugas nong umahe Wati.

Kalimah jaluk idin nyang bapake kang bener yaiku …

Banyuwangi Batik Festival(BBF) iku ajang pestipal kang nampilaken rancangan teka batik asli Banyuwangi.Akeh manpaate dianakaken BBF iki.

Ring ngisor iki manpaate dianakaken Banyuwangi Batik Festival, kejaba …

Seminggu sedurunge upacara Kebo- keboan, para bapak tandang rejeg- rejeg lingkungan, nggawe gapura palawija. Kadung para emak wis mulai geremet nggawe tumpeng lan sesajen.

Ucap kang salah ring wacan ndhuwur yaiku …

Riko lan kanca- kancane padha playonan jakakean nguber arak- arakan barong ambi jugedan.

Kalimah kang bener yaiku …

Dirman tingkahe kaya wong sugih. Tuku barang paran bain kang regane larang. Padahal wong tuweke sing duwe picis, naming nempuhi kudu ditukokaen.Sampek sibelani utang mrono- mrene. Kadhung kancaan milih lare kang sugih.

Paran paribasan kang cocog ambi wacan ndhuwur?

Pesisir Teluk Ijo( Green Bay Beach) iku salah siji panggonan wisata kang apik kang kerep didadekaen panggonan ngelencer wisatawan dhaerah lan mancanegara. Kang paling nyenengaken ring pesisir iki yaiku dikelilingi ambi alas lan gunung, pasire werna putih lan werna banyune kang ijo kening. Ombake sing kari anter lan panggonane rijig nggawe seneng lan betah ngelencer ning kana.

Kesimpulan wacan ndhuwur kang tepak yaiku …

Panggonane rijig nggawe seneng lan betah.

Ucap seneng padha artine ambi …

Umahe Tatik katon cumpleng naming umahe Pitra katon …

Ucap kanggo kalimah ndhuwur yaiku …

Mari adus, Tegar nganggo kelambi kang (cawis) ring ndhuwur meja.

Ucap ndhuwur kadung ulih seselan dadi …

Kura lan Bojog

Kura mara nyang bojog. “ Kang bojog, isun nemu gedhang mateng nong uwite. Ayo mrono! Rika kang menek, undhuhen, ngko dipangan bareng ya.” “ Iyo wis. Ngko paroan ya.”, saure bojog. Gadug kono bojog menek cepet. Naming luput janjine. Bojog mangan dhewek nong ndhuwuran. “ Kang bojog, cicirna gedhange! Kok rika pangan dhewek,” jare kura. “ Emong, enak-enak. Salahe sapa sing bisa menek. Nyam..nyam,” bojog ngiming-ngimingi. “ Kulite baen wis kang bojog,” Kura magih sing nyerah. “ Kulite? Kang enakan. Nyam..nyam.” saure bojog.

Paran amanate wacan ndhuwur?

Kura lan bojog (runtung) mlaku nyang kebon gedhang.

Ucap balen kang bener yaiku …

Macem ucap balen yaiku ucap balen asli, sakbagian, ulih imbuhan, uwah swara, lan samar.

Ring isor iki kang kelebu ucap balen ulih imbuhan yaiku …

Ring jeru kelas Arini ambi kanca- kancane piket ngerijigi kelas.

Arini : (Ambi nyapu nuleh Dian buru teka)

Yan, agage delehen tase. Sapunen kang pinggir kidul, mariki mlebu.

Dian : ( Kesusu njuwut sapu)

Iya. Sepurane buru teka. Mau sepedhah isun kempos.

Arini : Sakat mau isun dhewekan. ……..?

Dian : Mboh lare iku. Ngko kadhung teka kon mbuwang romot.

Paran kalimah takone Arini kang bener?

Wak Sapiyah ngiris bawang lan ranti dinggo olah jangan.

Panggonan kanggo ngiris bawang arane …

Emak njuwut … sak bungkul lan … sak unting.

Ucap kang tepak kanggo kalimah ndhuwur yaiku …

Sambel terasi dicampur pete

Jangan boboan enak rasane

….

Tutuge basanan ring ndhuwur yaiku …

Bik Randha duwe semaya nong anake, Didit. Kadung nilaine apik lan munggah kelas arep ditukokaken tas anyar. Serta rapotan, Didit ulih nilai apik temenan. Bik Randha sing nyulayani janji.

Paran wangsalan kang tepak kanggo wacan ndhuwur?

Akeh maceme perangkat tabuhan jaranan.

Ring ngisor iki conto perangkat jaranan yaiku …

Bonang dimainaken ambi cara …

1. Serta parek, tabuhan iku temenakaken tontonan barong.

2. Keber dibuka metu jugedan barong prejeng kang diiringi tabuhan.

3. Lan dipungkasi jugedan macan-macanan wayah remeng-remeng.

4. Malem Minggu mari isya’ ring pertelon Kemiren ana suara tabuhan.

5. Ika, Putri, lan Dina padha ndeleng merana.

Urutan cerita kang bener iku …

Akeh maceme seni tradisional Banyuwangi.

Contone yaiku …