Osmanlı Devleti’nde azınlık isyanları sonucu yaşanan karışıklıklar nedeniyle ülke bütünlüğü tehlikeye girmiştir. Dönemin aydınları bu durumdan kurtulmak için çareler aramışlar ve farklı düşünceler ortaya atmışlardır. Bu düşünce akımlarından biri İslamcılıktır. İslamcılığa göre ülke İslam dini etrafında birliktelik sağlanarak parçalanmaktan kurtarılacaktır. Diğer bir düşünce ise Osmanlıcılıktır. Osmanlıcılık düşüncesi ile Osmanlı Devleti’nde yaşayan herkesin birliktelik duygusu içinde yaşaması öngörülmüştür ancak beklenen ilgiyi ve sonucu göremeyince Türkçülük akımı öne sürülmüştür. Diğer bir akım ise Batı’nın bilim ve tekniğini, yönetim biçimini ve düşünce yapısını alarak Osmanlı Devleti’ni geri kalmışlıktan kurtarıp yıkılmasını önlenmek isteyen Batıcılık düşüncesidir.

Buna göre Osmanlı Devleti’nde görülen düşünce akımlarına bakılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

“Osmanlı Devleti kuruluşundan 18. yüzyıla kadar dünya devletleri arasındaki güçlü konumunu ve üstünlüğünü sürdürmeyi başardı. Ancak bu yüzyıldan sonra hem devlet içindeki hem de Avrupa’daki değişikliklerin etkisiyle gücünü kaybetmeye başladı.”

Yalnızca bu bilgilere göre;

I. Avrupa’daki gelişmeler Osmanlı Devleti’ni olumsuz etkilemiştir.

II. Osmanlı Devleti toprak bütünlüğünü korumuştur.

III. Osmanlı Devleti eski gücüne ulaşmak için çaba göstermemiştir.

hangilerine ulaşılabilir?

18. yüzyılda Osmanlı Devleti 20. yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti

Yukarıda verilen haritalar incelendiğinde Osmanlı Devleti ile ilgili olarak;

I. Avrupa Kıtası’nda toprağı kalmamıştır.

II. Balkan ulusları zamanla bağımsızlıklarını kazanmıştır.

III. Kara bağlantısı olmayan toprakları bulunmaktadır.

hangilerine ulaşılabilir?

Coğrafi keşiflerden sonra İpek ve Baharat Yolu’nun önemini kaybetmesiyle Osmanlı Devleti’nin vergi gelirleri azaldı. Gümrük gelirlerini arttırmak için kapitülasyonlar uygulandı ama bu uygulama yarardan çok zarar getirdi. Sanayisi gelişmiş ülkeler, kapitülasyonlar sayesinde, ürünlerini Osmanlı topraklarına daha kolay ihraç ettiler ve Osmanlı piyasası Avrupa mallarıyla doldu. Ucuz olan Avrupa üretimi mallarla rekabet edemeyen Osmanlı ekonomisi, iyice çöküntüye uğradı. Devletin mali durumunu düzeltmek için koyulan yeni vergiler ise, halk ile devletin karşı karşıya gelmesine neden olmuştu.

Verilen bu bilgilere göre;

I. Coğrafi keşifler Osmanlı ekonomisini olumsuz etkilemiştir.

II. Kapitülasyonlar gümrük gelirlerini arttırmıştır.

III. Halk vergilere tepki göstermiştir.

IV. Osmanlı Devleti Avrupa devletlerinin açık pazarı haline gelmiştir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

“Babam öldükten sonra annem ile birlikte dayımın köyüne gittik ve oraya yerleştik. Dayım tam manasıyla bir köy hayatı geçiriyordu. Çocukluk bu ya, ben de o hayata derhal karıştım ve çok da hoşuma gitti. Dayım çiftlikte kâhyalık ediyordu. Bana da vazife verdi. Benim başlıca işim tarla bekçiliği idi. Kardeşim Makbule ile beraber bakla tarlasının kulübesinde oturur, tarladan kargaları kovmakla meşgul olurduk.

’’ Mustafa Kemal’in çocukluk döneminde yaşadığı çiftlik hayatının, O’nun kişilik özelliklerinden hangisinin gelişmesine etkisi en azdır?

• Mustafa Kemal’in kişilik özelliklerinin oluşmasında önemli bir etkiye sahiptir.

• Farklı inançlar, milletler ve kültürler uzun yıllar uyum içinde yaşamıştır.

• Birçok aydın yaşamış, çok sayıda gazete ve dergi çıkarılmıştır.

• Osmanlı Devleti’nin Batı’ya açılan penceresi konumundadır.

Verilen dört özelliği bünyesinde bulunduran Osmanlı kenti aşağıdakilerden hangisidir?

Mustafa Kemal’in Manastır Askeri Lisesi’nde almış olduğu matematik eğitiminin kolay olduğu söylenemezdi. Matematiğe yoğunluk vermesinden dolayı Fransızca’da geri kalmıştı. Bu yüzden Frerler Okulu’nda verilen Fransızca derslerine gizlice katılarak Fransızcasını geliştirmeye çalıştı. Lise yaşamı sırasında sınıfta birinci ya da ikinci olabilmek adına aşırı derecede çalışmaktaydı ve bu gayret meyvesini vererek liseyi bitirdi.

Bu metinden yararlanarak Mustafa Kemal’in;

I. azmi

II. teşkilatçılığı

III. kararlılığı

özelliklerinden hangilerine ulaşılabilir?

Selânik, birçok Osmanlı şehrine göre gelişmiş bir kent görünümündeydi. Farklı milletlerin bir arada yaşama imkânı bulduğu şehirde, minareler ve çan kuleleri yükselirdi. Şehir, hem Sırbistan ve Viyana üzerinden giden demir yolu hattıyla Avrupa’ya, Bulgaristan üzerinden giden demir yolu hattı ile de İstanbul’a bağlanmaktaydı. Ayrıca Selanik’te dokuma fabrikalarında pamuklu ve yünlü kumaş üretilmekte, önemli ölçüde tütün ihraç edilmekteydi.

Metne göre Selanik şehri ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Selanik, önemli bir liman kentiydi. Ayrıca İstanbul, Belgrad, Manastır gibi şehirler ile demir yolu ulaşım imkânı vardı. Ticaret gelişmişti. Avrupa’da basılan yayınlara da ulaşılabiliyordu. Bu nedenle Avrupa’da ortaya çıkan fikirler, Selanik’te de etkili oluyordu. Türkler, Rumlar, Ermeniler, Yahudiler ve Arnavutların beraber yaşadığı Selanik’te milliyetçilik fikrinin yayılması, çatışma ortamının doğmasına neden oldu.

Paragrafta, Selanik şehrinin hangi alandaki özelliğinden bahsedilmemiştir?

‘’Yabancı bir devletin koruyuculuğunu ve kollayıcılığını istemek, insanlık niteliklerinden yoksunluğu, güçsüzlüğü ve beceriksizliği açığa vurmaktan başka bir şey değildir. Gerçekten bu aşağılık duruma düşmemiş olanların isteyerek başlarına yabancı bir efendi getirmeleri düşünülemez. Oysa Türk’ün onuru, kendine güveni ve yetenekleri çok yüksek ve büyüktür. Böyle bir ulus, tutsak olmaktansa, yok olsun daha iyidir.’’(Nutuk)

Buna göre; Nutuk’un yukarıdaki bölümü dikkate alındığında, Mustafa Kemal’in hangi kavramı savunduğu söylenebilir?

Mustafa Kemal , Avrupalı bazı yazarları da okumuş, onların düşüncelerinden etkilenmiştir. Bu yazarlardan biri olan Jean Jacques Rousseau; Toplum Sözleşmesi eserinde şu cümlelere yer vermiştir: -‘‘İnsan hür doğar, ancak her yerde zincire vurulmuştur.’’

-‘‘Bazıları kendisini başkasının efendisi sanır, ama böyle sanmaları onlardan daha da köle olmalarına engel değildir.’’

-‘‘Bir yönetim nasıl oluşmuş olursa olsun, eğer onun altında yasaya boyun eğmeyen tek bir insan bulunacak olursa, tüm başkaları zorunlu olarak onun buyruğu altına düşerler.

” Buna göre aşağıdaki kavramlar yukarıdaki cümleler ile eşleştirildiğinde, hangi seçenek dışarıda kalır?

Mustafa Kemal Manastır Askerî İdadisinde arkadaşı Ömer Naci sayesinde edebiyata ve hitabet sanatına ilgi duydu, Namık Kemal ve Tevfik Fikret’in eserlerini okudu. İyi derecede Fransızca bilen arkadaşı Ali Fethi aracılığıyla Fransız aydınları J.J. Rousseau (Russo), Voltaire (Volter) ve Montesquieu’nun (Montesku) eserlerini okumaya başladı. Böylece milliyetçilik, eşitlik, özgürlük ve ulusal egemenlik kavramlarıyla tanıştı. Yabancı dil bilmenin öneminin farkında olan Mustafa Kemal, istediği düzeyde görmediği Fransızcasını geliştirmek için tatillerde gittiği Selanik’te dersler aldı.

Bu bilgilere göre Mustafa Kemal ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi çıkarılamaz?

Türk düşünürler Mustafa Kemal’i daha çok vatan sevgisi ve milliyetçilik konularında etkilemişlerdir. Yabancı düşünürler ise eşitlik, adalet, demokrasi ve insan hakları gibi konularında etkilemişlerdir. Mustafa Kemal okuduğu bu yazarların kitaplarında önemli yerlerin altını çizmiş ve notlar almıştır.

Verilen metinden hareketle Mustafa Kemal’le ilgili hangisine ulaşılamaz?

Mustafa Kemal’i en çok etkileyen öğretmenlerinden biri Manastır Askeri İdadisinde tarih öğretmeni olan Topçu Kolağası Mehmet Tevfik Bey’dir. Mustafa Kemal’e tarih sevgisini ve bilincini kazandıran kişilerin başında gelir. Mehmet Tevfik Bey özellikle Avrupa ve dünya tarihiyle ilgili olarak, Mustafa Kemal’in bilgi ve fikir dağarcığının zenginleşmesini ve ufkunun açılmasını sağlamıştır.

Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Harp Akademisi’ne devam eden Mustafa Kemal’i okul arkadaşlarından Asım Gündüz şöyle anlatıyor; ‘’Doğup büyüdüğü Selanik’in Batı’ya daha çok bağlantılı bulunması sebebiyle olacak dikkat çekici fikirleri vardı. Etrafına topladığı arkadaşlarıyla cesaretle konuşur ve onları güzel konuşmasıyla kısa zamanda tesiri altına alırdı…

Bizler vatan, millet ve Türklük fikirlerini ilk defa Harp Akademisi sıralarında ondan duymuştuk.’’

Buna göre aşağıdakilerden hangisi Mustafa Kemal’in liderlik özelliğinin göstergesidir?

Salih Bozok anlatıyor:

“İngilizler Çanakkale’de Anafartalar Grubu’nu mağlup edip de cepheyi sökemeyince, yeni bir harekete giriştiler ve bu cepheyi sağdan çevirmek istediler. Düşmanın planını bozmak için Kireç Tepe’yi tutmak lazımdı. Hâlbuki oraya giden tek bir dar yol savaş gemileri tarafından makaslama ateş altında tutuluyordu. Her an gülleler korkunç patlayışlarla ortalığı alt üst ediyor, ölüm saçıyordu. Bir insanın değil, bir kurdun bile geçmesine imkân görülmüyordu. Kireç Tepe’yi tutmak emrini alan Türk subay ve askeri tereddüt içindeydiler; fırsat gözetiyorlardı. Fakat düşmanın ateşi bir an bile kesilmiyordu. Mustafa Kemal bu hali görünce siperlere koştu, askerin arasına karıştı ve sordu: ‘’Niçin geçmiyorsunuz? ‘’ İçlerinden biri cevap verdi: ‘’Düşman ölüm saçıyor, geçilmez !’’ Mustafa Kemal zerre kadar korku ve tereddüt göstermeden: ‘’Oradan böyle geçilir!’’ dedi ve ileri fırladı. Mehmetçik artık durur mu? O da kumandanının arkasından ileri atıldı. Toz, duman, alev ve ölüm kasırgasını yaran askerler karşıya vardılar, tepeyi tuttular.

” Verilen metinde Mustafa Kemal’in kişilik özelliklerinden hangisine değinilmemiştir?

Trablusgarp’ın İtalyanlar tarafından işgal edilmesi üzerine Mustafa Kemal gönüllü olarak Trablusgarp’a geçmiş ve buradaki yerel halkı İtalyanlara karşı örgütleyerek Derne ve Tobruk’ta önemli başarılar kazanmıştır. Bu durum Milli Mücadele yıllarında Mustafa Kemal’in halkı örgütlenmesinde ona önemli bir tecrübe kazandırmıştır.

Verilen bilgiden Mustafa Kemal’in,

I. teşkilatçılık,

II. vatanseverlik,

III. liderlik,

özeliklerinden hangilerine ulaşılabilir?

31 Mart İsyanının bastırılmasından sonra Osmanlı Devleti’nde yaşanan gelişmelerin bazıları şunlardır:

I. İkinci Abdülhamit tahttan indirilmiş, ardından anayasanın maddeleri değiştirilmiştir. Padişahın yetkileri sınırlanırken halkın seçtiği temsilcilerden oluşan meclisin yetkileri artırılmıştır.

II. Devlet yönetiminde padişahın etkisi azalırken İttihat ve Terakki Cemiyeti devletin yönetiminde daha fazla söz sahibi olmuştur.

III. İttihat ve Terakki Cemiyeti devletin güçlenmesi ve çağdaşlaşması için birtakım ıslahatlar yapmış, tek siyasal güç olarak Birinci Dünya Savaşı sonlarına kadar ülkeyi yönetmiştir.

Bu gelişmelerden hareketle Osmanlı Devleti için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Yukarıda I. Balkan Savaşı öncesinde ve sonrasında Osmanlı Devleti ve Balkan ülkelerini gösteren haritalara yer verilmiştir.

Bu haritalara göre I. Balkan Savaşı’nın sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Fransız İhtilali Avrupalı devletler tarafından başlangıçta ülkenin iç meselesi olarak görülmüş, Fransa’nın ihtilal sonrası zayıflayacağı iddia edilmiş ve bu nedenle Fransa kendi sorunlarıyla baş başa bırakılmıştır. Zamanla ihtilalin getirdiği yeni ilkelerin Osmanlı Devleti gibi Avrupa’nın monarşik yönetimlerini de tehdit etmeye başlaması, bu devletlerin politikalarının değişmesine yol açmıştır. Nitekim ihtilal sonrası ortaya çıkan düşünceler önce Avrupa’ya, sonra bütün dünyaya yayılmıştır.

Metinde Fransız İhtilali’nin aşağıdaki özelliklerinden hangisi vurgulanmaktadır?

SELANİK: Farklı fikir akımlarından etkilenerek kendini geliştirdi. Değişik kültürleri gördü ve farklı yaşam tarzlarını öğrendi.

MANASTIR: Aydınlanma Çağı düşünürlerinin eserlerini öğrencilik yıllarında okuyarak akıl ve bilime dayalı düşünce sistemini kavradı.

İSTANBUL: Fransa’dan getirttiği kitap, gazete ve dergileri okuyarak dünyayı tanıma imkânına kavuştu.

SOFYA: Toplantılara, yemeklere ve ilk kez bir opera gösterisine davet edildiği bu şehirde çeşitli Avrupa devletlerinin temsilcileriyle dünyadaki gelişmeleri değerlendirdi.

Bu şehirlerin Mustafa Kemal üzerindeki ortak etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Fransız İhtilali ile yayılmaya başlayan hürriyet, eşitlik, adalet gibi fikirlerden etkilenen ve Jön Türkler olarak bilinen aydınlar; devletin bütünlüğünü sarsan gayrimüslim isyanlarını önlemek için bazı çözümler önerdiler. Onlara göre gayrimüslimlerin isyan etmesinin temel nedeni padişahın ülkeyi tek başına yönetmesiydi. Jön Türklere göre bu isyanların önlenebilmesi için Avrupa’da olduğu gibi bir anayasa hazırlanmalı, meclis açılmalı, bu mecliste herkese temsil hakkı verilmeli ve padişah ülkeyi bu meclisle birlikte yönetmeliydi.

Buna göre Jön Türkler aşağıdaki alanlardan hangisinde değişim yaşanması gerektiğini savunmuştur? 

Matematik derslerinde çok başarılı olan Mustafa Kemal yabancı dil bilgisini de ilerletmek istiyordu. Bu nedenle tatillerde Selanik’te Frerler Okuluna giderek Fransızcasını ilerletmeye çalıştı. Okuduğu kitaplar sayesinde; Jean Jack Rousseau (Jan Jak Ruso), Voltaire (Volter), Montesquieu (Montesku), Auquste Comte (Ogust Komt) gibi Fransız düşünürlerini yakından tanıdı ve hürriyet, bağımsızlık, adalet, eşitlik gibi kavramları özümsedi.

Verilen metinde Mustafa Kemal ile ilgili;

I. Okuduğu kitapların düşünce dünyasını şekillendirdiği,

II. Kitap okumayı ve yeni bilgiler öğrenmeyi sevdiği,

III. Hedeflerine ulaşmak için azimle çalıştığı,

çıkarımlarından hangileri yapılabilir?

I. Balkan Savaşı’nın çıktığı günlerde Osmanlı ordusuna siyaset karışmış ve subaylar iki gruba ayrılmıştı. Ordunun ulaşım ve ikmal hatları da yeterli değildi. Bunların etkisiyle Balkan devletlerine karşı yeterince mücadele edilemedi ve Edirne, Bulgarların eline geçti. Bulgar kuvvetleri İstanbul yakınlarına kadar geldi. Başkent de tehdit altında kalınca Osmanlı yöneticileri barış istemek zorunda kaldı. Savaşın sonucunda Balkanlardaki Türk hâkimiyeti sona erdi. Kaybedilen Balkan topraklarından Anadolu’ya büyük bir göç dalgası yaşandı.

Verilen metinde Balkan Savaşı’nın aşağıdaki alanlardan hangisine yönelik etkisine değinilmemiştir?