Sformułuj trzy argumenty, które potwierdzą tezę, że portret małżonków Lavoisier to dzieło reprezentujące epokę oświecenia.

Wyjaśnij w dwóch, trzech zdaniach w jaki sposób realizowany był dydaktyzm w literaturze oświecenia. Jakie tematy poruszano? Czemu miały one służyć? Powołaj się na konkretny przykład.

Hymn do miłości ojczyzny

Święta miłości kochanej ojczyzny,

Czują cię tylko umysły poczciwe!

Dla ciebie zjadłe smakują trucizny,

Dla ciebie więzy, pęta niezelżywe.

Kształcisz kalectwo przez chwalebne blizny,

Gnieździsz w umyśle rozkoszy prawdziwe,

Byle cię można wspomóc, byle wspierać,

Nie żal żyć w nędzy, nie żal i umierać.

1.Odwołując się do treści utworu wyjaśnij dlaczego wpisuje się on w gatunek hymnu. Podaj min. dwa uzasadnienia.

Wolno szaleć młodzieży, wolno starym zwodzić,

Wolno się na czas żenić, wolno i rozwodzić,

Godzi się kraść ojczyznę łatwą i powolną;

A mnie sarkać na takie bezprawia nie wolno?

Prawda Niech się miota złość na cię i chytrość bezczelna —

Ty mów prawdę, mów śmiało, satyro rzetelna.

1.Przeczytaj fragment utworu. Podaj jego tytuł i autora.

2.Jaką funkcję pełni użyte pytanie retoryczne?

Młodzież próżna nauki, a rozpusty chciwa,

Skora do rozwiązłości, do cnoty leniwa.

Zapamiętałe starcy, zhańbione przymioty,

Śmieje się zbrodnia syta z pognębionej cnoty.

Wstyd ustał, wstyd, ostatnia niecnoty zapora;

Złość zaraźna w swym źródle, a w skutkach zbyt spora,

Przeistoczyła dawny grunt ustaw poczciwych;

Chlubi się jawna kradzież z korzyści zelżywych.

Nie masz jarzma, a jeśli jest taki, co dźwiga,

Nie włożyła go cnota — fałsz, podłość, intryga.

1.Wypisz swoimi słowami min. trzy wady, jakie widzi podmiot liryczny w zachowaniu młodzieży.

Upiłem się onegdaj dla imienin żony;

Nie żal mi tego było. Dzień ten obchodzony

Musiał być uroczyście. Dobrego sąsiada

Nieźle czasem podpoić; jejmość była rada,

Wina mieliśmy dosyć, a że dobre było,

Cieszyliśmy się pięknie i nieźle się piło.

Trwała uczta do świtu.

Choroba W południe się budzę,

Cięży głowa jak ołów, krztuszę się i nudzę[1];

Jejmość radzi herbatę, lecz to trunek mdlący.

Jakoś koło apteczki[2] przeszedłem niechcący,

Hanyżek[3] mnie zaleciał, trochę nie zawadzi.

Napiłem się więc trochę, aczej[4] to poradzi:

Nudno przecie. Ja znowu, już mi raźniej było,

Wtem dwóch z uczty wczorajszej kompanów przybyło.

Jakże nie poczęstować, gdy kto w dom przychodzi?

Jak częstować, a nie pić? i to się nie godzi;

Więc ja znowu do wódki, wypiłem niechcący:

Omne trinum perfectum[5], choć trunek gorący,

Dobry jest na żołądek. Jakoż w punkcie[6] zdrowy,

Ustały i nudności, ustał i ból głowy.

1. Wykaż, że utwór reprezentuje gatunek satyry.
2. Jakie argumenty o konieczności i korzyści picia alkoholu są podawane w tekście?

Laura i Filon

Laura

Już miesiąc zeszedł, psy się uśpiły,

I coś tam klaszcze za borem.

Pewnie mnie czeka mój Filon miły,

Pod umówionem jaworem.

Nie będę sobie warkocz trefiła[1],

Tylko włos zwiążę splątany;

Bo bym się bardziej jeszcze spóźniła,

A mój tam tęskni kochany.

Wezmę z koszykiem maliny moje,

I tę plecionkę różowę[2]:

Maliny będziem jedli oboje;

Wieniec mu włożę na głowę.

Prowadź mię teraz, miłości śmiała!

Gdybyś mi skrzydła przypięła[3]!

Żebym najprędzej bór przeleciała,

Potem Filona ścisnęła!

Podstęp, Oto już jawor… Nie masz miłego!

Widzę, że jestem zdradzona!

On z przywiązania żartuje mego;

Kocham zmiennika Filona.

Pewnie on teraz koło bogini

Swej, czarnobrewki Dorydy,

Rozrywkę sobie okrutną czyni,

Kosztem mej hańby i biedy[4].

Pewnie jej mówi: że obłądzona

Wspieram się w drzewa i bory,

I… zamiast jego białego łona,

Ściskam nieczułe jawory.

Filonie! wtenczas… kiedym nie znała

Jeszcze miłości szalonej,

Pierwszy razem[5] ją w twoich zdybała[6]

Oczach i w mowie pieszczonej.

Jakże mię mocno ubezpieczała,

Że z tobą będę szczęśliwą!

A z tem się chytrze ukryć umiała,

Że bywa czasem fałszywą.

Słabą niewinność łatwo uwiodą!

Teraz wracając do domu,

Nauczać będą moją przygodą,

Żeby nie wierzyć nikomu.

Ale któż zgadnie: przypadek jaki

Dotąd zatrzymał Filona?

Może on dla mnie zawsze jednaki,

Możem ja próżno strwożona?

1. Na podstawie fragmentu utworu F. Karpińskiego uzasadnij w kilku zdaniach, dlaczego utwór ten wpisujemy w nurt sentymentalizmu.
2. Odwołując się do konkretnych fragmentów tekstu, opisz jakie uczucia przeżywa Laura.

"Człowiek urodził się wolny, a wszędzie jest w okowach" To słowa J. J. Rousseau. Odwołując się do jego założeń filozoficznych, wyjaśnij jak można rozumieć te słowa.