Հ․ Աճառյանը, 1885թ․

Հ․ Պետերմանը, 1875թ․

Ֆ․ Վինդիշմանը, 1885թ․

Հ․ Հյուբշմանը, 1875թ․

գետակ, բամբակ, դայակ, նիզակ

սպիտակ, սյունակ, վերմակ, կամրջակ

դաստակ, բլրակ, նամակ, տնակ

վտակ, հրապարակ, բանակ, դանակ

Նախագրային հայերեն

արևմտահայերեն

հին հայերեն կամ գրաբար

միջին հայերեն կամ կիլիկյան հայերեն

նոր հայերեն կամ աշխարհաբար

Հնչյունը լեզվի նվազագույն ձայնային միավորն է։

Բառը ունի իմաստ և ինքնուրույն գործածություն։

Նախադասությունը պարտադիր պետք է ունենա ստորոգում, արտահայտի ամփոփ միտք, ասվի ավարտուն հնչերանգով։

Տեքստը իմաստով և քերականորեն կապակցված նախադասությունների ամբողջությունն է։

զվարթաձայն, ողկույզ, կարգավորել

երդիկ, համակարգիչ, արդարամիտ

բարձրաձայն, դուստր, խնձորենի

հատված, պղտոր, խղճալ

ան-անալ, առ-ջ, դող-րոցք, ելև-ջ

երբև-, լայն-կրան, գուց-, ան-լանելի

փողփող-ջ, հն-աբան, աշտ-, հր-շ

առօր-ական, տար-րք, գեղուղ-շ, որևից-

ջր-ջք, նախօր-, հյուլ-, չ-ինք

հ-կ, լուսն-ջք, երբև-, ան-

ան-անալ, միջօր-ական, որև-, ինչևից-

մանր-, ափս-, թ-ական, չ-տել

հր-շ, այժմ-ական, ան-անալ, տ-նդ

առօր-ական, որևից-, վայր-ջք, ոստր-

հյուլ-, ան-զր, գոմ-շ, ջ-կ

սիր-րգ, հետզհետ-, միջօր-, ուրևից-

ան-թևան, մի-րինակ, օրեց-ր, հանապազ-րյա

նախ-րյակ, մեղմ-րոր, աման-րյա, ապ-րինի

ամեն-րյա, ան-թ, հանր-գուտ, արծաթազ-ծ

սառն-րակ, չ-ժանդակել, բն-րրան, կ-գնի

համ-նկնել, կոր-նթարդ, դաս-նկեր, մերթ-նդմերթ

ունկ-նդիր, հոտ-նկայս, հյուր-նկալ, դյուր-նթեռնելի

չ-նդհատել, կ-նկնի, թր-խկ, դաս-նթաց

լուս-նկա, ակ-նկալել, նոր-նտիր, ինքն-ստինքյան

գործ-նկեր, առ-նթեր, ակ-նբախ, ին-սուն

ան-ստույգ, առ-նչություն, ակ-նթարթ, կոր-նթարդ

ան-ստգյուտ, հոտ-նկայս, ակ-նդետ, օր-ստօրե

ան-նկճելի, երկ-նչել, կր-նկակոխ, շր-խկոց

խնա-ել, կակաո-ից, քրիստոն-ա, մի-այն

Նա-իրի, միմ-անց, կր-ա, Միքա-ել

հա-ելի, գա-իսոն, Իսրա-ել, ոսպն-ակ

քահանա-ի, մանրէ-ի, հոգ-ակ, լռել-այն

ուխտադրու-ժ, ծի-ածան, բար-ացակամ, պայուս-ակ

աղյուս-ակ, քնքու-շ, Ռաֆա-ել, զգու-շավոր

է-ակ, պո-եմ, գու-նագեղ, հաստաբու-ն

ժողովածու-ում, սյուն-ակ, փաս-ան, վա-րկյան

հայորդի, արջաորս, ովքեր

կտակարան, չարորակ, ապերջանիկ

ակնբախ, ալեվարս, անընկեր

կայսերապաշտ, մանրադիտակ, հոգեվարք

գետեզր, ինքնաեռ, վերելք

զարկերակ, մեներգ, ուղերթ

կիսաեփ, անեզր, առերևույթ

զուգերգ, ամենաերազկոտ, վերելք

բարձրորակ, ողբագին, աղիողորմ

բարորակ, որդեսեր, անողնաշար

ամենաորակյալ, բազմաոստ, նրբաոճ

առողջություն, ոգելից, մարդաոհմակ

երազ

էություն

ողջույն

ընդունարան

ովևիցե

վայրկ-ն, առօր-կան, բար-ցակամ, ատ-ն

պատան-կ, Էլ -, Եղ -, ալ-կ

հր -, հեք-թ, Ազար-, մատ-ն

ման-կ, շուրջերկր-, Արաքս-, միմ-նց

թռչ-ն

ուխտադր-ժ

դաշ-նահարել

զգ-շ

աշխ-ժ