พระทนต์และพระโลมา

พระธำมรงค์และผ้าคาดเอว

พระคฑาและพระราชอาสน์

พระสางและฉลองได

เห็นฝูงเงือกเกลือกกลิ้งมากลางชล

คิดว่าคนมีหางเหมือนอย่างปลา

เห็นหินปิดเปิดประตูคูหากว้าง

นิมิตอย่างมนุษย์เสน่หา

เห็นหาดทรายพรายงามเป็นเงินราง

ทะเลกว้างข้างขวาเป็นป่าดง

เห็นละเมาะเกาะใหญ่ที่ไหนกว้าง

หยุดเสียบ้างให้สบายจึงผายผัน

ไม่มีสัมมาคารวะ พูดตามอารมณ์โดยไม่ยั้งคิด

ฉลาดในการเจรจา โต้ตอบได้ทันที

ยึดมั่นในคำสัตย์ รังเกียจพวกไม่มีศีลธรรม

มีความผูกพันกับลูกผัว

แม่กับลูก

ภรรยากับสามี

นักบวชกับสาวก

สัตว์กับมนุษย์

อายุห้าร้อยปีเศษ

มีเวทมนตร์ปราบสิ่งชั่วร้ายทั้งหลายได้

รับประทานผลไม้และเผือกมันเป็นอาหาร

มีพละกำลังมากพวกเรือแตกมาขออาศัยอยู่ด้วย

ตาสว่างเห็นชัดในเวลากลางคืน

มีพละกำลังมากในเวลากลางคืน

มีความรอบรู้เรื่องสิ่งมีชีวิตที่อยู่ในทะเล

หยั่งรู้เหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นได้ล่วงหน้า

ความเชื่อ เรื่องความฝัน

ความเชื่อในกฎแห่งกรรม

ความเชื่อเรื่องลางสังหรณ์

ความเชื่อเรื่องเวทมนตร์คาถา

เพราะนางเชื่อความฝัน

เพราะนางไว้วางใจในตัวพระอภัยมณี

เพราะนางกลัวจะเป็นอันตราย

เพราะนางกลัวพระอภัยมณีจะสิ้นรักนาง

ความรักและเคารพบุพการี

การรู้จักขอโทษบุคคลที่ตนเองได้ล่วงเกิน

การปกป้องภัยพิบัติให้แก่ผู้มีพระคุณ

การเสียสละความสุขส่วนตัวเพื่อส่วนรวม

การให้อภัย

การมีปิยวาจา

การให้ความรัก

การตั้งสติอย่างมั่นคง

เกาะแก้วมังกร

มหิงษะสิงขร

เกาะแก้วพิสดาร

เมืองผลึก