Ý thức chính trị

Ý thức đạo đức

Ý thức tôn giáo

Ý thức pháp quyền

Thực tiễn

Khoa học

Nhận thức

Hiện thực khách quan

Lao động tư nhân và lao động xã hội

Lao động sống và lao động vật hóa

Lao động cụ thể và lao động trừu tượng

Lao động trừu tượng và lao động phức tạp

Giá trị của hàng hóa

Số lượng tiền tệ trong lưu thông

Cung và cầu về hàng hóa

Tất cả đều đúng

Sự bài trừ, gạt bỏ lẫn nhau giữa hai mặt đối lập biện chứng

Quá trình cái mới ra đời thay thế cái cũ.

Sự liên hệ, qui định, xâm nhập vào nhau tạo thành một chủ thể thống nhất.

Hai mặt đối lập có tính chất, đặc điểm, khuynh hướng phát triển trái ngược nhau.

Quá trình cái mới ra đời thay thế cái cũ.

Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Mối quan hệ biện chứng giữa thực tiễn và chân lý.

Học thuyết hình thái kinh tế - xã hội

Học thuyết về giai cấp và đấu tranh giai cấp

Nguyên lý về mối quan hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến, nguyên lý về sự phát triển và 3 quy luật cơ bản (Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập; Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại; Quy

luật phủ định của phủ định)

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến, nguyên lý về sự phát triển và 6 cặp phạm trù (Cái riêng và cái chung; Nguyên nhân và kết quả; Tất nhiên và ngẫu nhiên; Nội dung và hình thức; Bản chất và hiện tượng; Khả năng và hiện thực)

Nguyên lý về mối quan hệ phổ biến, nguyên lý về sự phát triển, 3 quy luật cơ bản và 6 cặp phạm trù.

Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển

Nguyên lý về sự phát triển

Đấu tranh của các mặt đối lập để giải quyết mâu thuẫn

Sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại

Quá trình phủ định cái cũ và sự ra đời của cái mới

Tất cả các phương án trên

Quy luật thống nhất và đấu tranh các mặt đối lập

Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại

Quy luật phủ định của phủ định

Quy luật về sự phù hợp của lực lượng sản xuất với trình độ của quan hệ sản xuất

Không vận dụng đúng quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập

Không vận dụng đúng quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại

Không vận dụng đúng quy luật phủ định của phủ định

Không vận dụng đúng nguyên lý về mối liên hệ phổ biến.

Nội dung mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Nội dung quy luật thống thất và đấu tranh của các mặt đối lập

Nội dung nguyên lý về sự phát triển

Nội dung quy luật phủ định của phủ định

Biện chứng duy vật và biện chúng duy tâm

Biện chứng chất phác, biện chứng duy tâm, biện chứng duy vật

Biện chứng chủ quan và biện chứng khách quan

Biện chứng cổ đại và biện chứng duy vật

Biện chứng duy vật và biện chúng duy tâm

Biện chứng cổ đại và biện chứng khoa học

Biện chứng chủ quan và biện chứng khách quan

Biện chứng cổ đại và biện chứng duy tâm

Mâu thuẫn nội tại và đấu tranh giải quyết mâu thuẫn

Sự tương tác giữa các sự vật

Do ý thức của con người

Do thế lực siêu nhiên

Vận động

Vận động tuần hoàn

Vận động có khuynh hướng đi lên

Vận động liên tục

Một sự vật đơn nhất

Những thuộc tính riêng có ở một sự vật nào đó

Sản phẩm duy nhất trên thị trường

Cả ba phương án trên

Cái chung chuyển hóa trực tiếp thành cái riêng

Cái riêng chuyển hóa trục tiếp thành cái chung

Cái chung và cái riêng chuyển hóa thông qua cái đơn nhất

Cái chung và cái riêng không có sự chuyển hóa

Một kết quả

Có thể không sinh ra kết quả nào

Nhiều kết quả

Không xác định

Nhiều nguyên nhân

Một nguyên nhân

Không có nguyên nhân

Không xác định

Có điều kiện khách quan

Tác động bên ngoài chi phối

Nguyên nhân cơ bản, bên trong

Nguyên nhân khách quan

Tất nhiên khách quan, ngẫu nhiên chù quan

Đều mang tính khách quan

Đều mang tính chủ quan

Tất nhiên thì chủ quan, ngẫu nhiên thì khách quan

Bất biến

Thường xuyên biến đổi và chuyển hóa cho nhau

Không phổ biến

Mang tính hỗn loạn

Nội dung quyết định hình thức, hình thức tác động trở lại nội dung

Hình thức quyết định nội dung

Nội dung và hình thức biệt lập

Nội dung phát triển theo hình thức

Nhiều hình thức

Một hình thức

Có thể không có hình thức

Có số hình thức cố định

Hiện tượng quyết định bản chất

Chúng biệt lập với nhau

Bản chất bị quy định bởi hiện tượng

Bản chất quyết định hiện tượng

Khả năng thì chủ quan, hiện thực thì khách quan

Chúng biệt lập với nhau

Quan hệ nối tiếp ngẫu nhiên

Tồn tại trong mối liên hệ mật thiết, chuyển hóa cho nhau

Quy luật lượng-chất

Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

Quy luật phủ định của phủ định

Cả ba quy luật trên

Quy luật lượng-chất

Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

Quy luật phủ định của phủ định

Cả ba quy luật trên

Quy luật lượng-chất

Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

Quy luật phủ định của phủ định

Cả ba quy luật trên

Điểm bế tắc trong quá trình vận động

Điểm quan trọng trong quá trình vận động

Điểm tột cùng của sự tích lũy về lượng

Điểm mâu thuẫn căn bản

Một chất và một phạm vi lượng tương ứng

Nhiều chất và nhiều lượng

Một số chất và lượng

Một chất và nhiều lượng

Lượng phát triển quá nhanh

Chất không biến đổi

Tích lũy về lượng vượt quá giới hạn của độ

Có sự tích lũa về lượng

Tính khách quan và vĩnh viễn

Tính vĩnh viễn và tính kế thừa

Tính khách quan và tính kế thừa

Tính liên tục và gián đoạn

Ủng hộ mọi cái mới

Cần phải phát hiện, ủng hộ cái mới tiến bộ

Cần phải phủ định mới cái mới

Cần phải phủ định sạch trơn cái cũ

Tính chu kỳ thuần túy

Không có tính chu kỳ

Có tính chu kỳ nhưng không lạp lại tuyệt đối cái ban đầu

Tính ngẫu nhiên

Hai lần

Ba lần

Nhiều lần

Số lần vô hạn định

Cảm giác, cảm tưởng, biểu tượng

Cảm giác, tri giác, biểu tượng

Cảm giác, khái niệm, biểu tượng

Tình cảm, niềm tin, ý chí

Nhận thức cảm tính và lý tính diễn ra độc lập

Nhận thức lý tính và cảm tính có quan hệ biện chứng

Nhận thức cảm tính và lý tính chỉ là một

Khởi đầu là nhận thức lý tính, sau đến cảm tính

Tính khách quan, tính tương đối, tính tuyệt đối, tính cụ thể

Tính chủ quan

Tính cá biệt

Tính tuyệt đối, tính toàn diện, tính cụ thể

Nguồn gốc của sự phát triển là ở bên ngoài sự vật hiện t­ượng.

Nguồn gốc của sự phát triển là do mâu thuẫn bên trong của sự vật hiện tượng quy định.

Nguồn gốc của sự phát triển của sự vật hiện t­ượng là do ý thức, tinh thần con ng­ười quy định.

Nguồn gốc của sự phát triển là do thượng đế tạo ra

Quan điểm toàn diện và quan điểm lịch sử - cụ thể

Quan điểm phiến diện và quan điểm lịch sử - cụ thể

Quan điểm lịch sử - cụ thể và quan điểm phát triển

Quan điểm phát triển và quan điểm toàn diện

Quan điểm phát triển và quan điểm toàn diện

Quan điểm toàn diện và quan điểm lịch sử cụ thể

Quan điểm phát triển

Quan điểm phát triển, quan điểm toàn diện và quan điểm lịch sử cụ thể

Tính khách quan

Tính đa dạng, phong phú

Mối liên hệ phổ biến

Nguyên lý về sự phát triển

Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập.

Quy luật từ những thay đổi về lượng thành những thay đổi về chất và ngược lại.

Quy luật phủ định của phủ định.

Cả ba quy luật trên.

Nguồn gốc của sự phát triển

Khuynh hư­ớng của sự phát triển

Cách thức của sự phát triển

Động lực của sự phát triển

Đấu tranh của các mặt để giải quyết mâu thuẫn

Sự thay đổi về lượng dẫn đến thay đổi về chất và ngược lại.

Quá trình tích luỹ về lượng.

Quá trình phủ định cái cũ và sự ra đời của cái mới

Cấu trúc sự vật

Các thuộc tính sự vật

Tổng số các thuộc tính sự vật

Sự thống nhất hữu cơ của những thuộc tính

Toàn bộ

Cục bộ

Toàn diện

Cả a và c

Tính khách quan, tính kế thừa

Tính tự thân, tính kế thừa

Tính chủ quan, tính kế thừa

Tinh tích cực, tính kế thừa

Theo đường thẳng

theo đường tròn khép kín

Theo đường “xoáy ốc”

Đường zic zắc

Tri thức đúng

Tri thức phù hợp với thực tế

Tri thức phù hợp với hiện thực

Tri thức phù hợp với hiện thực đ­ược thực tiễn kiểm nghiệm.

Sản xuất vật chất

Thực nghiệm khoa học

Chính trị -xã hội

Đấu tranh giai cấp

Từ sự phản ánh những thuộc tính riêng lẻ bên ngoài đến phản ánh những đặc tính bản chất của sự vật

Từ sự phản ánh tương đối toàn vẹn về sự vật đến khẳng định hay phủ định thuộc tính của sự vật

Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng

Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và đến thực tiễn

Trong nhận thức muốn tìm ra bản chất sự vật ta chỉ cần nghiên cứu những cái tất nhiên

Trong hoạt động thực tiễn phải dựa vào cả cái tất nhiên và ngẫu nhiên

Trong hoạt động thực tiễn chỉ dựa vào cái tất nhiên là đủ

Trong hoạt động thực tiễn, ngoài phương án chính còn phải chuẩn bị phương án dự phòng để chủ động

Biện chứng

Mối liên hệ

Vận động

Duy vật

Học thuyết nghiên cứu, khái thế giới nhằm xây dựng hệ thống các nguyên tắc phương pháp luận của nhận thức và thực tiễn

Học thuyết nghiên cứu, khái quát biện chứng của thế giới thành hệ thống các nguyên lý, quy luật khoa học nhằm xây dựng hệ thống các nguyên tắc phương pháp luận của nhận thức và thực tiễn

Học thuyết nghiên cức, khái quát sự tồn tại của thế giới thành hệ thống các nguyên lý, quy luật khoa học

Học thuyết nghiên cứu, khái quát biện chứng trong phạm vi cuộc sống chính trị xã hội thành hệ thống các nguyên lý, quy luật khoa học nhằm nhận thức và hoạt động thực tiễn

Có mối liên hệ, tác động qua lại lẫn nhâu. Do đó chúng vận động, biến đổi và phát triển không ngừng do những nguyên nhân tự thân theo những quy luật tất yếu khách quan.

Tồn tại cô lập, tĩnh tại, không vận động và phát triển hoặc nếu có vận động thì chỉ là sự dịch chuyển vị trí trong không gian và thời gian do những nguyên nhân bên ngoài.

Kết quả sự sáng tạo của một thế lực siêu tự nhiên thần bí. Do đó, sự tồn tại và biến đổi của chúng là do tác động của những nguyên nhân thần bí trên

Là những gì bí ẩn, ngẫu nhiên, hỗn độn, không tuân theo một quy luật nào, và con người không thể nào biết được mọi sự tồn tại và phát triển của chúng.

Phép biện chứng thời cổ đại

Thuật ngụy biện trong thời kỳ trung cổ

Pháp biện chứng duy vật Mác – Lênin

Logic học của Arixtot

Thời nguyên thủy

Thời cổ đại

Thời cận đại

Thời hiện đại

Platon

Arixtôt

Hêraclit

Êpiquya

Không giải thích được nguyên nhân của sự vận động và phát triển của thế giới vật chất

Mô tả sự vận động 1 cách máy móc

Xem sự vận động là một quá trình ngẫu nhiên

Cả 3 đáp án trên

Xem sự vận động của thế giới là kết quả của sự vận động của tinh thần

Thượng đế là người điều khiển mọi quá trình vận động và phát triển

Phép biện chứng là nghệ thuật tranh luận, biện luận và chứng minh

Là khoa học về mối liên hệ phổ biến và sự phát triển của thế giới khách quan

Do sự quy định của con người nhằm để mô tả những sự gắn kết của các sự vật hiện tượng.

Tính thống nhất vật chất của thế giới

Sự phản ánh của thế giới vật chất

Không gian và thời gian

Nguyên tắc đấu tranh

Quan điểm toàn diện

Quan điểm thực tiễn

Nguyên tắc khách quan

Là một trường hợp đặc biệt của sự vận động. Là một quá trình biến đổi từ chất cũ sang chất mới. Là kết quả của một quá trình đấu tranh giữa các mặt đối lập bên trong các sự vật hiện tượng của thế giới hiện thực khách quan.

Phát triển là một quá trình tiến lên liên tục, trơn tru, không có những bước quanh co, phức tạp, không có mâu thuẫn.

Do sự tác động của những thế lực siêu nhiên, thần bí, tôn giáo hoặc của ý thức nói chung.

Là quá trình vận động tuần hoàn lặp đi lặp lại.

Sự vận động và phát triển là hai quá trình độc lập, tách rời nhau.

Sự phát triển là một trường hợp đặc biệt của vận động. Là một giai đoạn của sự vận động, phát triển là sự vận động tiến lên.

Sự vận động là nội dung, sự phát triển là hình thức

Vận động chính là phát triển

Nguyên tắc nghiên cứu có trọng tâm

Nguyên tắc khách quan

Quan điểm toàn diện

Quan điểm phát triển

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến

Nguyên lý về sự phát triển

Mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn

Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Sông Trường Giang sóng sau đè sóng trước

Hết đêm trời lại sáng

Hết cơn bĩ cực tới hồi thái lai

Cả 3 đáp án trên

Vì cái riêng tồn tại nhiều vẻ

Vì cái riêng tồn tại trong mối liên hệ với các sự vật hiện tượng riêng lẻ khác

Vì trong cái riêng ngoài cái chung ra nó còn tồn tại cái đơn nhất.

Vì do quan niệm đa dạng của con người

Giá cả hàng hóa sinh hoạt quá đắt đỏ

Sự hà khắc của nhà nước tư bản

Sự bóc lột giá trị thặng dư của giai cấp tư sản

Điều kiện sống quá thấp

Yếu tố cơ bản

Nhân tố cơ bản

Nguyên nhân cơ bản

Điều kiện cơ bản

Nhận thức thế giới khách quan

Nhận thức thông qua hàng loạt cái ngẫu nhiên

Học tập lý luận khoa học

Kế thừa các quan điểm của các nhà khoa học tiền bối

Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa

Vật chất luôn gắn liền với vận động

Ở đâu có áp bức, ở đó có đấu tranh

Trường đẹp thì trò ngoan

Tổng hợp tất cả những mặt, những yếu tố, những quá trình tạo nên sự vật.

Tổng hợp tất cả những mặt, những mối liên hệ tất nhiên, tương đối ổn định bên trong sự vật, quy định sự vận động và phát triển của sự vật.

Phạm trù triết học dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có, là sự thống nhất hữu cơ của các thuộc tính là cho sự vật là nó chứ không phải là cái khác

Phương thức tồn tại và phát triển của sự vật, là hệ thống các mối liên hệ tương đối bền vững giữa các yếu tố của sự vật đó

Thống nhất

Bản chất

Nội dung

Chất

Có một nền khoa học công nghệ phát triển

Có quan hệ sản xuất dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân TBCN về tư liệu sản xuất.

Có sự phân hóa giai cấp thanh hai giai cấp thống trị và bị trị

Có nền sản xuất hoàng hóa, theo cơ chế thị trường.

Cơ hội

Khả năng

Tiềm năng

Tưởng tượng

Quy luật giá trị

Quy luật giá cả

Quy luật giá trị thặng dư

Quy luật lợi luận bình quân

Tổng hợp tất cả những mặt, những yếu tố, những quá trình tạo nên sự vật

Tổng hợp tất cả những mặt, những mối liên hệ tất nhiên, tương đối ổn định bên trong sự vật, quy định sự vận động và phát triển của sự vật.

Một phạm trù triết học dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật, là sự thống nhất hữu cơ của những thuộc tính làm cho sự vật nó là nó chứ không phải là cái khác

Những tính chất, những trạng thái, những yếu tố tạo thành sự vật

Thuộc tính

Tính quy định khách quan

Mối quan hệ

Tên gọi

Độ

Điểm nút

Đứng im

Phát triển

Sự thay đổi về lượng của sự vật trước đó gây nên

Sự chuyển hóa về chất của sự vật do sự thay đổi về lượng của sự vật trước đó gây nên

Sự chuyển hóa về lượng của sự vật

Sự chuyển hóa về chất của sự vật do sự thay đổi về lượng của sự vật gây nên.

Khác nhau

Trái ngược nhau

Độc lập với nhau

Gắn bó với nhau

Là sự nương tựa lẫn nhau, tồn tại không tách rời nhau giữa các mặt đối lập, sự tồn tại của mặt này phải lấy sự tồn tại của mặt kia làm tiền đề.

Là sự nương tựa lẫn nhau, tồn tại không tách rời giữa các mặt đối lập.

Là sự nương tựa lẫn nhau, tồn tại không tách rời nhau giữa các sự vật, sự tồn tại của sự vật này phải dựa vào sự tồn tại của sự vật khác

Là sự tồn tại không tách rời nhau giữa các mặt đối lập, sự tồn tại của mặt này phải tương ứng với sự tồn tại của mặt kia

Sự tác động theo xu hướng bài trừ và phủ định lẫn nhau giữa các mặt đối lập.

Sự tác động giữa các mặt đó.

Sự tác động theo xu hướng bài trừ và phủ định lẫn nhau giữa các mặt của các sự vật hiện tượng.

Sự tác động lẫn nhau của tất cả các mặt trong cùng một sự vật hiện tượng.

Trạng thái mà ở đó bao hàm cả hai trạng thái vừa thống nhất vừa đấu tranh của các mặt đối lập.

Là trạng thái dùng để chỉ sự thống nhất của các mặt đối lập.

Là trạng thái dùng để chỉ sự đấu tranh của các mặt đối lập.

Là trạng thái dùng để chỉ sự thống nhất và đấu tranh của các sự vật hiện tượng

Bao bì và khối lượng

Giá trị và giá trị sử dụng

Cung và cầu

Thương hiệu và sức mua

Sự vật hiện tượng đang vận động và biến đổi

Sự vật hiện tượng đang bị tiêu vong

Sự vật hiện tượng được sinh ra

Sự vật hiện tượng đang trong trạng thái đứng im tương đối

Liên tục và vô tận

Khách quan và biện chứng

Khách quan và kế thừa

Tự thân, phong phú, đa dạng và phức tạp

Một

Hai

Ba

Bốn

Đường thẳng tiến lên

Đường ziczac

Xoáy trôn ốc

Đường tròn khép kín

Toàn bộ những hoạt động nhằm cải biến tự nhiên và xã hội

Toàn bộ những hoạt động có ý thức của con người nhằm cải biến tự nhiên và xã hội.

Toàn bộ những hoạt động vật chất có ý thức của con người nhằm cải biến tự nhiên và xã hội

Toàn bộ những hoạt động vật chất, mang tính lịch sử - xã hội của con người nhằm cải biến tự nhiên và xã hội.

Phán đoán là một hình thức của tư duy liên kết các khái niệm lại với nhau để khẳng định hoặc phủ định một đặc điểm, một thuộc tính nào đó của đối tượng.

Phán đoán là cách thức dùng để dự đoán một đặc điểm, thuộc tính của đối tượng nhận thức

Phán đoán là biện pháp đặc biệt để khẳng định hoặc phủ định những đặc điểm, những thuộc tính nào đó của đối tượng.

Cả ba đáp án trên

Là những lập luận được suy ra từ sự quan sát thực tế

Là hình thức của tư duy liên kết các phán đoán lại với nhau để rút ra một tri thức mới.

Là những suy đoán dựa trên một hiện tượng nào đó

Cả 3 đáp án trên

Ở đâu có áp bức thì ở đó có đấu tranh

Một nam châm bao giờ cũng có hai cực là cực bắc và cực nam.

Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống

Trái đất quay quanh mặt trời

Được hình thành từ sự phản ánh đặc điểm bản chất, những quan hệ của đối tượng nghiên cứu.

Được hình thành một cách thứ tự và hệ thống từ sự phản ánh đặc điểm của đối tượng nghiên cứu.

Được hình thành một cách trực giác và liên tiếp từ sự phản ánh đặc điểm bản chất, những quan hệ tất yếu của đối tượng nghiên cứu.

Được hình thành một cách tự phát và gián tiếp từ sự phản ánh đặc điểm bản chất, những quan hệ tất yếu của đối tượng nghiên cứu.

Sự thay thế sự vật này bằng sự vật khác trong quá trình vận động và phát triển.

Xóa bỏ hoàn toàn cái cũ, chấm dứt sự phát triển của chúng

Sự phủ định là tiền đề, điều kiện cho sự phát triển liên tục, cho sự ra đời của cái mới thay thế cái cũ.

Sự phủ định là sự phủ định tự thân, sự phát triển tự thân, là mắt khâu dẫn tới sự ra đời sự vật mới.

Thực tiễn

Khoa học

Nhận thức

Hiện thực khách quan.

Ý thức chính trị

Ý thức đạo đức

Ý thức tôn giáo

Ý thức pháp quyền

Hoạt động vật chất và tinh thần

Hoạt động tinh thần

Hoạt động vật chất có mục đích

Hoạt động vật chất