Font size
WorksheetsBiałka
Total questions: 44
Worksheet time: 1hrs 17mins
Białka ...
Stanowią 50% suchej masy komórek
Budują struktury występujące w komórkach
Biorą udział w regulowaniu wszystkich procesie życiowych zachodzących w komórce
Ze względu na pełnione funkcje biologiczne wyróżnia się ... rodzai białek
8
10
9
4
5
Białka strukturalne
Odpowiadają za utrzymanie kształtu komórek ( np. tubulina)
Odpowiadają za utrzymanie struktur pozakomórkowych (np. kolagen, elastyna )
Odpowiadają za utrzymanie struktur włosów (np. kreatyna)
Białka enzymatyczne
Odpowiadają za przyspieszanie przebiegu reakcji chemicznych ( np. pepsyna, trypsyna )
Odpowiadają za magazynowanie substancji
Białka odpowiedzialne za przekazywanie informacji pomiędzy komórkami i w obrębie komórki ( hormony białkowe np. insulina)
Prawda
Fałsz
Białka magazynującej substancje są wykorzystywane w momencie deficytu tych substancji w organizmie ( np. mioglobina stanowiąca magazyn tlenu w komórkach i włóknach mięśni ).
Prawda
Fałsz
Wyróżniamy białka:
Odpowiedzialne za ruch komórki ( np. aktyna, miozyna)
Transportujące substancje do wnętrza i na zewnątrz komórki - związane z błona komórkowa (np. ATP-aza sodowo-potasowa)
Transportujące substancje w obrębie organizmu (np. hemoglobina)
Odpornościowe - uczestniczące w reakcjach obronnych organizmu ( np. przeciwciała )
Białka zapasowe
Występują głównie na nasionach ( gromadzone w wakuolach komórek roślinnych jako ziarna aleuronowe)
Stanowią rezerwę substancji odżywczych dla rozwijającego się zarodka
W organizmach człowieka i zwierząt białka nie stanowią materiałów zapasowych, wyjątkiem są komórki jajowe.
Prawda
Fałsz
Aminokwasy
To podstawowa jednostka budulcowa białek
Pojedynczy aminokwas składa się z atomu węgla połączonego wiązaniem kowalencyjny z grupa aminową, karboksylową, atomem wodoru oraz charakterystycznym dla danego aminokwasu podstawnikiem ( grupa boczną oznaczana jako R)
Podstawniki
Mogą mieć charakter łańcucha lub pierścienia
Różnią się wielkością, ładunkiem elektrycznym, zdolnością do tworzenia wiązań wodorowych i powinowactwem do wody
Decydują o specyficznych właściwościach każdego aminokwasu
Atom aminokwasu jest asymetryczny, ponieważ atom węgla łączy się z ........ różnymi grupami.
Dwiema
Trzema
Czterema
Izomery optyczne ...
To cząsteczki aminokwasów ( poza glicyną, której grupę boczną stanowi atom wodoru), występujące w dwóch przestrzennych formach będących swoim lustrzanym odbiciem
Oznacza się je literami L oraz D
Nie różnią się właściwościami chemicznymi
Są rozróżniane przez enzymy i inne cząsteczki
Budują swoje struktury
L-aminokwasy ....... , występują w roztworach w jednej z trzech form ( .......) , o których decyduje odczyn pH.
Są jedynym składnikiem białek
Jonu obojniaczego ( czyli zjonizowana grupa karboksylowa i aminowa)
Anionu ( czyli zjonizowana grupa karboksylowa)
Kationu ( czyli zjonizowana grupa aminowa)
Zaznacz prawdziwe zdanie
Wszystkie białka są zbudowane z 20 aminokwasów
Wszystkie białka są zbudowane z 21 aminokwasów ( biorąc pod uwagę selenocysteinę)
Aminokwasy łącza się ze sobą wiązaniami peptydowymi ( dzięki uczestnictwu grupy karboksylowej jednego aminokwasu z grupą drugiego aminokwasu )
W zależności od liczby aminokwasów wyróżnia się:
Oligopeptydy
Polipeptydy
Makropeptydy
Oligopeptydy...
Zawierają 2-10 aminokwasów
Są nimi wazopresyna i oksytocyna ( czyli hormony wytwarzane w tylnim płacie przysadki mózgowej )
Polipeptydy...
Zawierają 11-100 aminokwasów
Należą do nich insulina ( czyli hormon wytwarzany przez komórki trzustki ), wpływająca na utrzymanie właściwego stężenia glukozy we krwi
Makropeptydy...
To białka zawierajace więcej niż 100 aminokwasów w łańcuchu
Należą do nich albumina ( czyli białko osocza krwi), uczestniczą w regulacji ciśnienia osmotycznego krwi
Białka dzielą się na:
Fibrylarne
Globulowe
Białka fibrylarne
To białka mające strukturę włóknistą
Nierozpuszczalne w wodzie
Wchodzą w skład elementów molekularnych organizmu
Należy do nich keratyna, będąca składnikiem skóry, włosów, piór, rogów, pazurów, paznokci
Należy do nich kolagen, zbudowany z tkanki łącznej, będący składnikiem chrząstek, ścięgien, ścian naczyń krwionośnych
Białka globularne
Maja kształt kulisty
Rozpuszczają się w wodzie lub wodnych roztworach kwasów, zasad lub soli
Są enzymami hormonalnymi
Uczestniczą w transporcie
Stanowią materiał zapasowy
Do białek globularnych należą:
Albuminy
Globuliny
histony
Albuminy
Są rozpuszczalne w wodzie
Składnik osocza krwi
Odpowiedzialne za transport kwasów tłuszczowych i niektórych hormonów
Regulują ciśnienie osmotyczne krwi
Maja działanie buforujące
Globuliny
Odpowiadają za odporność organizmu ( przeciwciała)
Odpowiadają za transport hormonów steroidowym
Histony
Występują w jądrze komórkowym
W jądrze komórkowym tworzą chromatynę w DNA
Ze względu na brak lub obecność w cząsteczce elementów nieaminokwasowych, związanych kowalencyjnie lub w inny sposób, białka dzieli się ma a proste i złożone.
Prawda
Fałsz
Białka proste zbudowane są wyłącznie z aminokwasów
Tak
Nie
W zależności od części niebiałkowej, wśród białek złożonych wyróżnia się :
Glikoproteiny
Fosfoproteiny
Lipoproteiny
Metaloproteiny
Hemoproteiny
Glikoproteiny
Częścią niebiałkową jest cukier
należy do nich interferon wykazujący działanie przeciwwirusowe
Fosfoproteiny
Cześć niebiałkowa to reszta fosforanowa
Przykładem jest kazeina zawarta w mleku, mająca zdolność wiązania jonów wapnia
Lipoproteiny
Częścią niebiałkową są tłuszcze
Przykładem jest LDL i HDL ( kompleksy białek i tłuszczów o małej i dużej gęstości ) transportujące cholesterol we krwi
Metaloproteiny
Część niebiałkowa to atomy metalu
Przykładem jest ferrytyna magazynującej żelazo w wątrobie
Hemoproteiny
Cześć niebiałkowa to barwniki
Przykładem jest hemoglobina transportującą tlen i dwutlenek węgla we krwi
Nukleoproteiny
Część niebiałkowa to kwas nukleinowy
Przykładem są białka rybosomów uczestniczące w syntezie białek
Właściwości białek
Większość rozpuszcza się w wodzie tworząc koloid ( czyli mieszaninę, w której jedna substancja (białko) jest rozproszona w drugiej ( wodzie).
Wodny roztwór białka to zol
Zachodzi koagulacja czyli przejście zolu w żel. Jest ona procesem odwracalnym, bo nie narusza d
struktury przestrzennej białek. Żel rozpuszcza się i przechodzi ponownie w zol po dodaniu wody.
w temperaturze powyżej 40 stopni, promieniowania ultrafioletowego, stężonych kwasów i zasad, dochodzi do denaturacji białek, czyli nieodwracalnej zmiany struktury białek
Skutkiem denaturacji jest zerwanie wiązań stabilizujących strukturę przestrzenną białek oraz następuje utrata przez białka właściwości biologicznych i fizykochemicznych
Struktura białek to wiązania peptydowe między kolejnymi aminokwasami w łańcuchach polipeptydowych, będącymi sztywne oraz takie gdzie mogą się swobodnie poruszać, przyjmując różne formy przestrzenne.
Prawda
Fałsz
Rodzaje struktur białek:
Pierwszorzędowa
Drugorzędowa
Trzeciorzędowa
Czwartorzędowa
Struktura pierwszorzędowa
Wyznacza kolejność aminokwasów w łańcuchu peptydowym
Istnieje dzięki wiązaniom peptydowym
Struktura drugorzędowa
Stanowią łańcuchy polipeptydowe tworzące strukturę alfa helisy i beta harmonijki
Powstaje na skutek wytworzenia wiązań wodorowych między grupa aminową wchodzącego w skład jednego wiązania peptydowego a grupa karboksylową innego wiązania peptydowego aminokwasów znajdujących się blisko siebie w łańcuchu polipeptydowym
Struktury alfa helisy i beta harmonijki czasem nie obejmują całego łańcucha polipeptydowego
Struktura alfa helisy
Powstaje przez prawoskrętne zwinięcie łańcucha polipeptydowego wokół własnej osi
Co cztery aminokwasy wiązania C=O i N-H układają się w odległości umożliwiającej powstanie wiązania wodorowego
Grupy boczne znajdują się na zewnątrz helisy
Przykładem takiego białka jest ferrytyna
Struktura beta harmonijki
Powstaje przez ułożenie łańcucha polipeptydowego na płaszczyźnie
Wiązania wodorowe powstają mnie€ze wiązaniami oddalonymi od siebie w łańcuchu
W tej samej płaszczyźnie leżą grupy boczne
Struktura taka przeważa w białkach zbudowanych z aminokwasów o niewielkich grupa boczny
Występuje w bajkach jedwabiu oraz pajęczyny
Struktura trzeciorzędowa
Powstaje w wyniku pofałdowana łańcucha o strukturze drugorzędowej
Utrzymuje się dzięki oddziaływaniom powstającym między łańcuchami bocznymi aminokwasów
Określa kształt białka
Jest stabilizowana przez wiązania: wodorowe, oddziaływania elektrostatyczne, oddziaływania hydrofobowe, mostki dwusiarczkowe ( czyli wiązania powstające między dwiema grupami SH cysteiny - aminokwasy zawierającego siarkę ), siły van der Waalsa
Struktura czwartorzędowa
To najwyższy poziom organizacji białek
Powstaje na skutek połączenia kilku jednostek białka o strukturze trzeciorzędowej
Przykładem jest hemoglobina - składająca się z czterech łańcuchów polipeptydowych, każdy z nich zawiera hem ( czyli związek niebiałkowy wielopierścieniowy z atomem żelaza w środku )
