NEW
Font size
WorksheetsFirmanın iqtisadiyyatı Movzu 11
Total questions: 30
Worksheet time: 30mins
Hansı firmalar qrupunda bütün üzvləri özlərinin hüquqi və təsərrüfat (istehsal, maliyyə və s.) müstəqilliklərini qoruyub saxlayırlar?
Konqlomerat
Kartel
Alyans
Konsern
Sindikat
Aşağıdakılardan hansı kartelin əlamətlərinə aid deyil?
birliyin saziş xarakterli olması;
birlik üzvü olan firmalar arasındakı sazişin qanuni olması;
birlik üzvü olan firmaların hüquqi və təsərrüfat müstəqilliklərini qoruyub saxlamaları;
birlik ştirakçılarının eyni sahədə fəaliyyət göstərən firmaların olması;
məcburetmə mexanizmlərinin mövcudluğu.
Kartelin hansı forması üzv-firmalar üçün malların satışı şərtlərini müəyyən edir?
kondisiyalaşdırıcı kartel;
istehsal karteli;
qiymət karteli;
kalkulyasiya karteli;
paylı kartel.
Kartelin hansı forması iştirakçı-firmalar üçün müəyyən (miqdar, tərkib və s. üzrə) kvotalar müəyyən edən birlikdir?
qiymət kartel;
kvota karteli;
kontingenləşdirilmiş kartel;
tədarük karteli;
patent karteli.
Təkmil rəqabət bazarı modeli neçə mühüm zəmin üzərində qurulur?
5
4
3
2
1
İnhisrçı rəqabət bazarı modeli ...
eyni məhsullar satan çox sayda firmanın olduğu bazar quruluşudur
eyni məhsullar istehsal edən çox sayda firmanın olduğu bazar quruluşudur
oxşar, lakin eyni olmayan məhsullar satan məhdud sayda firmanın olduğu bazar quruluşudur
belə bazarda çox olmayan sayda istehsalçı firmalar iştirak edən, giriş maneələri üzündən bazara (sahəyə) yeni firmaların daxil olması çətin olan bazar quruluşudur
oxşar, lakin eyni olmayan məhsullar satan çox sayda firmanın olduğu bazar quruluşudur
Oliqopoliya bazar modelində ...
bir necə istiehsalçı/satıcı firma fəaliyyət göstərir, bazar əsasən bu firmalar arasında bölünür və bu firmaların hər birinin qiymətə təsir etmək imkanı olur
hər bir firma istehsalın (buraxılışın) səmərəli miqdarını təyin edir, yəni elə istehsal miqdarını ki, bu zaman qiymət son hədd xərclərə bərabər (p = MC) olur.
istehsalçı/satıcı firmaların sayı o qədər azdır ki, onların heç biri qiyməti təyin edə bilmir, məhsulun qiyməti marjinal xərclərə bərabər olur
bir firmanın bazara tamamilə (100% ) yaxud onun böyük əksər hissəsinə (90% ətrafında bazar payına malik hökmran firma) nəzarət etməsi zəmini üzərində qurulur
istehsalçı/satıcı firmaların sayı o qədər çoxdur ki, onların heç biri qiyməti təyin edə bilmir, məhsulun qiyməti marjinal xərclərə bərabər olur və firmaların hamısı bazarın təyin etdiyi bu qiymətlə razılaşmalı olurlar
Təkmil rəqabət bazar modelində ...
bir firmanın bazara tamamilə (100% ) yaxud onun böyük əksər hissəsinə (90% ətrafında bazar payına malik hökmran firma) nəzarət etməsi zəmini üzərində qurulur
istehsalçı/satıcı firmaların sayı o qədər azdır ki, lakin onların heç biri qiyməti təyin edə bilmir, məhsulun qiyməti marjinal xərclərdən yüksək olur və firmaların hamısı bazarın təyin etdiyi bu qiymətlə razılaşmalı olurlar
bir necə istiehsalçı/satıcı firma fəaliyyət göstərir, bazar əsasən bu firmalar arasında bölünür və bu firmaların hər birinin qiymətə təsir etmək imkanı olur
istehsalçı/satıcı firmaların sayı o qədər çoxdur ki, onların heç biri qiyməti təyin edə bilmir, məhsulun qiyməti marjinal xərclərə bərabər olur və firmaların hamısı bazarın təyin etdiyi bu qiymətlə razılaşmalı olurlar
oxşar, lakin eyni olmayan məhsullar satan çox sayda firmanın olduğu bazar quruluşudur
İnhisrçı rəqabət bazarı modelində ...
istehsalçı/satıcı firmaların sayı o qədər çoxdur ki, onların heç biri qiyməti təyin edə bilmir, məhsulun qiyməti marjinal xərclərə bərabər olur və firmaların hamısı bazarın təyin etdiyi bu qiymətlə razılaşmalı olurlar
bir firmanın bazara tamamilə (100% ) yaxud onun böyük əksər hissəsinə (90% ətrafında bazar payına malik hökmran firma) nəzarət etməsi zəmini üzərində qurulur
bir necə istiehsalçı/satıcı firma fəaliyyət göstərir, bazar əsasən bu firmalar arasında bölünür və bu firmaların hər birinin qiymətə təsir etmək imkanı olur
oxşar, lakin eyni olmayan məhsullar satan az sayda firmanın olduğu bazar quruluşu nəzərdə tutulur
oxşar, lakin eyni olmayan məhsullar satan çox sayda sayda firmanın olduğu bazar quruluşudur
Xalis inhisarçı bazarda ...
yalnız bir firma fəliyyət göstərir, inhisarçı firma bazar hökmranlığından istifadə edərək qiyməti son hədd (marjinal) xərcdən yüksək təyin edir ki, nəticədə inhisarçı firma müsbət iqtisadi mənfəət əldə edir
oxşar, lakin eyni olmayan məhsullar satan çox sayda firmalar fəaliyyət göstərir
istehsalçı/satıcı firmaların sayı o qədər çox olur ki, onların heç biri qiyməti təyin edə bilmir, məhsulun qiyməti marjinal xərclərə bərabər olur və firmaların hamısı bazarın təyin etdiyi bu qiymətlə razılaşmalı olurlar
bir necə istiehsalçı/satıcı firma fəaliyyət göstərir, bazar əsasən bu firmalar arasında bölünür və bu firmaların hər birinin qiymətə təsir etmək imkanı olur
hər bir firma istehsal etdiyi əmtəə üzərində inhisara sahibdir, lakin bir çox firmalar istehlakçılar üçün oxşar əmtəələr istehsal etdiyindən onlar arasında rəqabət baş verir
Aşağıda verilən variantlardan hansılar bazar quruluşunun tiplərinə aid edilir?
I A, C və D variantları
II A, B və E variantları
III C, D və E variantları
IV B və D variantları
V A və D variantları
tələb
oliqopoliya
təklif
xalis inhisar, təkmil rəqabət
inhisarçı rəqabət
"Təkmil rəqabət bazar modelində istehsalçı/satıcı firmaların ... qiyməti təyin edə bilmir" fikrini tamamlayın:
sayı o qədər az olur ki, onların heç biri
bazar payı o qədər az olur ki, onların heç biri
sayı o qədər çoxdur ki, onların heç biri
bazar payı o qədər çox olur ki, onların heç biri
istehsal həcmi o qədər az olur ki, onların heç biri
Hotelling modeli həm də bu adla tanınır:
“şəhər rəqabəti modeli”
“məkan rəqabəti modeli”
“xətti şəhər modeli”
“təmiz şəhər modeli”
“firmanın yerdəyişmə modeli”
İnhisarçı rəqabət nəzəriyyəsinin yaradıcıları bunlardır:
E. Çemberlin və J. Robinson
R. Kouz və O. Vilyamson
A. Smit və J. Robinson
P. Samuelson və J. Robinson
E. Çemberlin və P. Samuelson
İnhisarçı
rəqabət bazarlarında firmaya məhsulunun qiymətini bazar qiymətindən fərqli
təyin etməyə imkan verən budur:
məhsulunun fərqliləşdirilmiş olması
xərclərinin fərqli olması
istehsal texnologiyasının fərqliləşdirilmiş olması
bazarın fərqliləşdirilmiş olması
son hədd (marjinal) xərclərdən aşağı olur
Şaquli fərqliləşdirmə:
fərqli zövqləri, lakin bir-birinə yaxın imkanları təmin etmək üçün əmtəənin istehlak xarakteristikalarının fərqliləşdirilməsini nəzərdə tutur
müxtəlif sahə bazarlarında olan həm oxşar, həm də fərqli zövqləri təmin etmək üçün malların keyfiyyətinin fərqləndirilməsini nəzərdə tutur
sahə bazarında olan bütün növ tələbləri eyni zamanda və eyni məkanda ödəmək üçün malların keyfiyyətinin fərqləndirilməsini nəzərdə tutur
oxşar zövqləri, lakin fərqli imkanları təmin etmək üçün malların keyfiyyətinin fərqləndirilməsini nəzərdə tutur
bazarın məkan fərqliləşdirilməsini (yəni firmanın yerləşmə yerinin fərqliləşdirilməsini) nəzərdə tutur
Üfüqi fərqliləşdirmə:
fərqli zövqləri, lakin bir-birinə yaxın imkanları təmin etmək üçün əmtəənin istehlak xarakteristikalarının fərqliləşdirilməsini nəzərdə tutur
oxşar zövqləri, lakin fərqli imkanları təmin etmək üçün malların keyfiyyətinin fərqləndirilməsini nəzərdə tutur
müxtəlif sahə bazarlarında olan həm oxşar, həm də fərqli zövqləri təmin etmək üçün malların keyfiyyətinin fərqləndirilməsini nəzərdə tut
sahə bazarında olan bütün növ tələbləri eyni zamanda və eyni məkanda ödəmək üçün malların keyfiyyətinin fərqləndirilməsini nəzərdə tutur
bazarın məkan fərqliləşdirilməsini (yəni firmanın yerləşmə yerinin fərqliləşdirilməsini) nəzərdə tutur
Hotelling modeli nəyi izah edir:
bazarın məkan fərqliləşdirilməsini (firmanın yerləşmə yerinin fərqliləşdirilməsini)
məhsulun şaquli fərqliləşdirilməsini (imkanlara görə fərqliləşdirilməni)
məhsulun üfüqi fərqliləşdirilməsini (zövqlərə görə fərqliləşdirilməni)
bazarın zaman fərqliləşdirilməsini (firmanın yaranma vaxtının fərqliləşdirilməsini)
bazarın məkan eyniləşdirilməsini (firmanın yerləşmə yerinin eyniləşdirilməsini)
Təkmil rəqabət bazar modeli şəraitində tarazlıq 2 baxımdan önəmlidir. Həmin 2 hal aşağıdakılardan hansılardır: 1) hər bir firma istehsalın səmərəli miqdarını təyin edir; 2) perspektivdə sahədə optimal sayda firma qalacaq; 3) cəmiyyətin ödənilməyən tələbi az (bazarın miqyası ilə müqayisədə) olur; 4) istehsalın səmərəliliyi (X-səmərəlilik) optimal həddə, resursların paylanması (allokativ) səmərəlilik isə qeyri-optimal olur
1 və 3
2 və 3
1 və 2
2 və 4
2 və 3
Rəqabətli seçim modeli dedikdə bu başa düşülür:
aşağı istehsal xərclərinə malik firmalar bazarı tərk edir, yüksək istehsal xərclərinə malik firmaların istehsal həcmi (bazar fəallığı) isə artır
yüksək istehsal xərclərinə malik firmalar istehsalı artırır, aşağı istehsal xərclərinə malik firmalar isə istehsal həcmini azaldırlar
yüksək istehsal xərclərinə malik firmalar bazarı tərk edir, aşağı istehsal xərclərinə malik firmaların istehsal həcmi (bazar fəallığı) isə artır
yüksək istehsal xərclərinə malik firmalar istehsal xərclərini azaltmaqla, aşağı istehsal xərclərinə malik firmalar isə istehsal xərclərini artırmaqla xərclərin orta səviyyəsinə nail olunur
uzunmüddətli tarazlıq halında uzunmüddətli orta xərclər maksimum səviyyəyə çatır
İnhisarçı rəqabət bazarlarına xas əlamətlər hansılardır: 1) standart məhsullar 2) məhsulun yeganə istehsalçısının olması; 3) fərqliləşdirilmiş məhsullar; 4) bazarda satıcı və alıcı sayının çox olması; 5) məhsulun əvəzedicilərinin olmaması; 6) bazara giriş-çıxış sərbəstliyi
3, 4 və 6
1, 4 və 5
2, 5 və 6
3, 4 və 5
1, 4 və 6
Məhsulun keyfiyyəti dedikdə:
əmtəənin öz təyinatına müvafiq müəyyən tələbatları ödəməyə yararlı olmasını təmin edən ayrı-ayrı xüsusiyyətləri başa düşülür
əmtəənin daşıyıcısı olduğu və öz təyinatına müvafiq müəyyən tələbatları ödəməyə yararlı olmasını təmin edən özünəməxsus xassələrinin məcmusu başa düşülür
istehlakçıların imkanlarına və zövqlərinə uyğun olaraq məhsulların fərqliləşdirilməsi başa düşülür
istehlakçıların imkanlarına və zövqlərinə uyğun olaraq məhsulların həm məkan, həm də zamana görə fərqliləşdirilməsi başa düşülür
əmtəənin müəyyən tələblərə uyğun xarici görünüşə, dizayna və ölçülərə malik olması başa düşülür
Məhsulun fərqliləşdirilməsi dərəcəsi nə qədər yüksək olarsa:
bazar gücünün səviyyəsi də bir o qədər yüksək olar
bazar gücünün səviyyəsi də bir o qədər aşağı olar
firmaların bazar gücləri bir o qədər bərabər olar
firmanın istehsal həcmi bir o qədər aşağı olar
firmaların yerləşmə yerləri bir o qədər eyniləşər
Təkmil rəqabət bazarı modelinin əlamətlərindən biri yanlış verilib:
belə sahə bazarlarında çox sayda kiçik firmalar (bazarın miqyası ilə müqayisədə) olur
firmaların bazara çıxardıqları mallar fərqliləşdirilmiş olur
bütün iştirakçılar tam bazar informasiyasına malik olurlar
hər cür istehsal texnologiyaları bütün firmalar üçün eyni qədər əlçatandır
firmalar heç bir maneəsiz bazara daxil ola yaxud onu tərk edə bilirlər
Təkmil rəqabət bazarının hansı əlaməti inhisarçı-rəqabət bazar modelinə heç uyğun gəlmir?
məhsulların yekcinsliyi (standart məhsullar)
bazarda çox sayda kiçik firmaların (bazarın miqyası ilə müqayisədə) mövcud olması
bazara giriş-çıxışın sərbəstliyi
resursların bütün firmalar üçün əlçatan olması
bazar informasiyasının bütün iştirakçılar üçün eyni qədər əlçatan olması
Təkmil rəqabət statik mənada:
dinamik səmərəliliyi ehtiva edir
minimum səmərəliliyi ehtiva edir
orta səviyyəli səmərəliliyi ehtiva edir
yalnız istehsalın səmərəliliyini (X-səmərəliliyi) ehtiva edir
maksimum səmərəliliyi ehtiva edir
İnhisarçı rəqabət bazarında qısamüddətli dövrdə firmalar yüksək mənfəətlə üzləşdikləri zaman qiymət (p):
orta ümumi xərclərdən (ATC) aşağı olur
orta ümumi xərclərdən (ATC) yuxarı olur
inhisar səviyyədən yuxarı olur
inhisar səviyyədə olur
son hədd (marjinal) xərclərə bərabər olur
İnhisarçı rəqabət bazarında qısamüddətli dövrdə firmalar zərərlə üzləşdikləri zaman qiymət (p):
orta ümumi xərclərdən (ATC) aşağı olur
orta ümumi xərclərdən (ATC) yuxarı olur
inhisar səviyyədə olur
son hədd (marjinal) xərclərə bərabər olur
son hədd (marjinal) xərclərdən aşağı olur
Digər inhisara meylli bazarlarda olduğu kimi inhisarçı rəqabət bazarlarında da:
qiymət son hədd (marjinal) xərclərə bərabərdir
qiymət inhisar səviyyədə olur
qiymət son hədd (marjinal) xərcləri üstələyir
qiymət son hədd (marjinal) xərclərdən aşağıdır
bazara giriş maneələri əhəmiyyətli dərəcədə böyükdür
Təkmil rəqabət bazarında tələb əyrisi:
şaqulidir (qiymət xəttinə paralel)
aşağıya doğru meyllidir
yuxarıya doğru meyllidir
üfüqidir (buraxılış miqdarı xəttinə paralel)
təklif əyrisi ilə eynic istiqamətlidir
