Font size
WorksheetsТест (1 - тоқсан, 1 - нұсқа)
Total questions: 30
Worksheet time: 23mins
1 – тоқсан, 2 – нұсқа Біздің жақта қыс ұзақ
Биыл қыс жұмсақ басталды да, арты толассыз жауған қарға ұласты. Әсіресе, жаңа жылдың алдындағы үш күн, үш түнде бас көтертпей жауған қар, сол шаш етектен жауған қарға меңдеген ел мен жер — ұлы тыныштықтың құшағына тұншығып, мәңгілікке бой суытқандай — жым-жырт. Осындайда кісінің бойын бойкүйездік билеп, ес-ақылдан айрылып, басыңды тұмшалап алып ұйықтай бергің келеді.
Тарбағатай қыстағында отырған ауылдың қазіргі кеспірі албасты басқандай, аянышты-ақ еді. Күні кеше ғана сап түзеп тұрған ағаш үйлер ақ ұлпаның астында қалған. Сол үйілген мақтадай томпайып-томпайып жатқан үйлердің төбесінен жұлындай болып түтін көтеріледі, көтеріле беріп мың-миллион қар-көбелектер қаптаған бозамық аспанға сіңіп жоқ болады. Қыбыр еткен жан көрінбейді. Батыс қайсы, шығыс қайсы айырып болмайтын дөңгеленген беймәлім тіршіліктің ортасында қалың сарбазынан айрылып, ұрыс даласында жалғыз қалған қолбасшыдай, делдиіп тұрған Аман (бөлімше басқарушысы) — аспанға қарап есінеді де: «Осының арты боранға ұласпасын»,— деп күбірледі. Үсті-басын қаққылай үйге қайта кіргенде, әкесі де басын көтеріп, төсегінде шошайып отыр екен. Басқа қыбыр етіп тұрған адам көрінбейді. Даладағы тыныштықтың үйіне де ұялап, жындандырып жіберер қаперсіздік жүйкесін созғылай бастаған соң шыдамады білем, әйеліне:— Қара басты ма, тұрсай!— деп жекіріп қалып еді, өз бөлмесінде терезеден тысқа қарап отырған әкесі тыржың етті .
1. Жіктік жалғаулы сөзді тап
А) жүйкесін
В) үйіне
С) басынды
D) әкесі
Е) боранға
2. Қыс мезгілінде болатын ауа райының амалдарын тап.
А) ыстық
В) кемпірқосақ
С) қар, боран
D) найзағай
Е) жаз
3. Ауа райына байланысты қазақ халқының таным түсінігін тап.
А) Жаңа жауған ұлпа қар
В) Көзге түртсе көргісіз тұман
С) Тарбағатай қыстағы
Д) Алтайдың аш қасқыры
Е) Күн көзін, бұлт шалса, қыс қарлы, жаз жаңбырлы болады
4. Тақырыпты ашатын мақал- мәтелді тап.
А) Сүмбіле туса, су суыр
В) Сәуір болмай ,тәуір болмайды
С) Күн күркірер, күн күркіресе көк дүркірер
Д) Қаңтарда қарға адым, шілдеде шіл адым...
Е) Жаңбырменен жер көгерер
5. Жан – жануарлардың әркетіне байланысты ауа райы болжамдарын тап.
А) Ай шалқалап туса, ауа райы жайсыз болады.
В) Қазан айында күн күркіресе, қыс қысқа болады
С) Жаз найзағайлы болса, қыс жайлы болады
Д) Мысық босағаны тырмалап, мазасызданса, ауа райы бұзылады.
Е) Көкжиектен қызыл шапақ шашыраса, күн жылынады
6. Мәтіннен шылауды тап.
А) Қыс жұмсақ басталды да, арты толассыз жауған қарға ұласты
В) Төбелеп жауған қар
С) Алтайдың аш қасқыры
D) Тарбағатай қыстағы
Е) Сабалап жауды
7. Шылау мағынасына қарай нешеге бөлінеді?
А) 1
В) 2
С) 4
Д) 5
Е) 3
8. Мәтіннен жалғаулық шылауды тап.
А) Күні бойы жауған қар
В) Адамды бойкүйездік пен есінеген ессіздікке жетелер
С) Үйден шығуға қорыққан жұрт
D) Отыз жылды араға салып
Е) Қардың арты боранға ұласты
9. Тәуелдік жалғауларды табыңдар.
А) Баяу жауған қар
В) Ұлпа қар
С) Менің ауылымда қар қалың жауды
D) Боранға айналған қыс
Е) Ашуға булықты
10.Тұрақты сөз тіркесін тап.
А) Құбыла жақта
В) Аса қорқынышты
С) Қиғаш ұшып
Д) Ат ізін салмай отыр
Е) Сай - саланы қуалап
11. Жыраулар поэзиясының өкілдері
А) Исраил, Мұқағали
В) Ақан сері, Жаяу Мұса
С) Жиембет, Қазтуған
D) Тұманбай, Қадір
Е) Мұхтар, Ұлықбек
12. Жиембет жыраудың өмір сүрген кезеңін тап.
А) ХV ғасыр
В) ХVІ ғасыр
С) ХІХ ғасыр
Д) ХІV ғасыр
Е) ХХ ғасыр
13. Жиембет жырау қай ханның тұсында өмір сүрді?
А) Есім хан
В) Абылай хан
С) Қасым хан
D) Кенесары хан
Е) Барақ хан
14. Жырау дегеніміз кім?
А) Орындаушы әрі таратушы
В) Сазгер әрі таратушы
С) Әнші әрі сазгер
Д) Сал -сері, ақын
Е) Жырау дегеніміз өз жанынан жыр шығарады, әрі орындайтын халық поэзиясының өкілі
15. Жиембет жыраудың шығармасын тап.
А) « Аягөз , қайда барасың?»
В) «Еңсегей бойлы Ер Есім»
С) «Менің Қазақстаным»
D) «Ай, Абылай, Абылай»
Е) «О, Ақтан жас, Ақтан жас»
16. Қазтуған жыраудың әкесінің аты кім?
А) Битемір
В) Бартоғаш
С) Сүйініш
D) Сәбит
Е) Мөңке
17. Қазтуған жырау қай ханның тұсында өмір сүрді?
А) Абылай хан
В) Қасым хан
С) Кеңесары хан
Д) Барақ хан
Е) Тәуке хан
18. Монолог дегеніміз не?
А) Екі адамның кезектесе сөйлесуі
В) Ақындар айтысы
С) Бәдік айтысы
Д) Жаңылтпаштар
Е) Кейіпкердің көпшілікке қарата немесе өзіне арнап айтқан сөзі, толғанысы.
19. Қай жыраудың толғауы?
... Еділді алса - елді алар,
Енді алмаған не қалар?...
А) Жиембет
В) Бұхар
С) Асан қайғы
Д) Қазтуған
Е) Доспамбет
20. Толғаудың үзіндісінен аллитерацияны тап.
А) ...Еділді алса - елді алар,
Енді алмаған не қалар?...
В) Ойылды алса - ойды алар,
Ойлашы, сонда не қалар?
С) ...Жайықты алса - жанды алар,
Жанды алған соң не қалар?
D) Ел қарауыл қарар деп,
Алыстап қара шалар деп;
Е) Арайна, билер, арайна,
Арайна десем,болғай ма?!
21. Мәтіннен ауыспалы мағыналы сөзді тап.
А) Тау қойнауында отырған ауылдың қазіргі кескіні албасты басқандай, аянышты-ақ еді.
В) Күні кеше ғана сап түзеп тұрған ағаш үйлер ақ ұлпаның астында қалған.
С) Сол үйілген мақтадай томпайып-томпайып жатқан үйлердің төбесінен жұлындай болып түтін көтеріледі.
Д) Қыс жұмсақ басталды да ,толассыз жауған қарға ұласты
Е) Аядай үйді басына көтеріп, салдыр-гүлдір теңселіп жүрген Аманға енді бұл дауыстаған.
22. «Бойкүйездік» сөзінің синонимін тап.
А) Сараңдық
В) Жалқаулық
С) Жомарттық
D) Ақ көңіл
Е) Тәкәппар
23. Мәтіннен кірме сөзді тап.
А) Батыс
В) Шығыс
С) Тарбағатай
D) Дала
Е) Аядай үй
24. Мәтіннен қос сөздерді тап.
А) Құлқын сәрі
В) Салдыр – күлдір
С) Тау қойнауы
D) Шошайып отыр
Е) Биыл
25. Мәтін әдебиеттің қай жанрында жазылған?
А) Проза
В) Фантастика
С) Новелла
Д) Әңгіме
Е) Очерк
26. Шығарманың авторын тап.
А) Т.Сұлтанбеков
В) М.Әуезов
С) Б.Соқпақбаев
Д) О.Бөкей
Е) Ә.Тәжібаев
27. Сөйлемге қажетті сөзді тап. Тарбағатай қыстағында отырған ауылдың қазіргі кескіні албасты басқандай, ...
А) Аянышты – ақ еді
В) Қорқынышты еді
С) Асығыс еді
D) Қарапайым еді
Е) Жалқау еді
28. Көп нүктенің орнына тиісті сөзді қой ... қарды үрлеп ұшырып жіберді.
А) Бетіне қонған
В) Көзіне тоңған
С) Қасын жапқан
Д) Қырбақ қарды
Е) Кірпігіне ілінген
29. Тұрақты сөз тіркесінің мағынасын тап. Құлқын сәріден апшысы қуырылып
А) Қуанып
В) Жаны жадырап
С) Шаттанып
Д) Ашуы келіп
Е) Бойын қуаныш кернеп
30. Қарамен жазылған сөздің синонимін тап. Әсіресе, жаңа жылдың алдындағы үш күн, үш түнде бас көтертпей жауған қар, сол шаш етектен жауған қарға меңдеген ел мен жер — ұлы тыныштықтың құшағына тұншығып, мәңгілікке бой суытқандай — жым-жырт.
А) Азды -көпті
В) Арзымайтын
С) Болар -болмас
Д) Ұзағынан
Е) Молынан, көл – көсір
