1876’da ilan edilen anayasa (Kanun-i Esasi) ile Türk tarihinde yeni bir döneme geçilmiş oldu. Devlet, artık padişahın kişisel isteklerine göre değil anayasadaki kurallara göre yönetilecektir. Anayasada kişiler arası eşitlik, mal ve konut dokunulmazlığı, eğitim hakkı, vicdan hürriyeti, basın hürriyeti ve mahkemelerin bağımsızlığı gibi kişi hak ve hürriyetlerine yer verilmiştir.

Buna göre Kanun-i Esasi’nin ilanı ile aşağıdakilerden hangisinin amaçlandığı söylenemez?

Sivas Kongresi kararlarından bazıları şunlardır:

Manda ve himaye kesin olarak reddedilmiştir. Yurttaki tüm cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilmiştir. Erzurum Kongresi’nde doğu illerini temsilen seçilen 9 kişilik Temsil Heyeti Sivas Kongresi’nde 6 kişi daha seçilerek genişletilmiş, bütün ulus adına söz söyleme yetkisi verilmiştir.

Kongre kararlarına göre,

I. Temsil Heyeti bütün vatanı temsil eder hâle getirilmiştir.

II. Ulusal örgütlenme tüm vatanı kapsayacak şekilde genişletilmiştir.

III. Tam bağımsızlık hedeflenmiştir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, Rumların bölgede yaptıkları isyanlara ve Yunanların işgaline karşı kurulmuştur. Bölgenin kültürel, ekonomik, nüfus bakımından Türklere ait olduğunu tarihi belgelerle ispatlamak için çalışmalar yapmıştır. Edirne’de iki defa kongre yaparak silahlı direniş kararı almış, gerekirse yerli halktan asker toplanabileceğini ilan etmiştir.

Buna göre Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti,

I. Bölgenin Türklere ait olduğunu ispat etmeye çalışmıştır.

II. Bölgesel nitelikte kongreler yapmıştır.

III. İşgallere karşı silah kullanılabileceğini belirtmiştir.

IV. Askere alma işlemlerini zorunlu hale getirmiştir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

I. Durum: I. İnönü Zaferi’nden sonra İtilaf Devletleri Londra’da toplanan barış konferansına TBMM heyeti ile beraber İstanbul Hükümeti’ni de davet ettiler. Ancak konferansta İstanbul Hükümeti adına söz alan Tevfik Paşa “Ben sözü Türk milletinin hakiki temsilcisi olan TBMM delegesine bırakıyorum.” diyerek İtilaf Devletlerinin Türk tarafını ikiye bölme planlarını sonuçsuz bıraktı.

II. Durum: Lozan’da yapılacak barış görüşmelerine İtilaf Devletleri TBMM ile beraber İstanbul Hükümeti’ni de davet edince TBMM 1 Kasım 1922’de aldığı kararla saltanatı kaldırdı. Lozan görüşmelerinde de Türk halkını TBMM temsil etti. Böylece İtilaf Devletle ri’nin Türk tarafını ikiye bölme ve Sevr Antlaşma sı’nı kısmen de olsa Türklere kabul ettirme planları sonuçsuz kaldı.

Verilen durumlar birlikte değerlendirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisi çıkarılamaz?

Sovyetler Birliği ile TBMM Hükûmeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması’na göre,

● Uluslar kendi geleceğine kendisi karar verecektir.

● Sovyetler Birliği, kapitülasyonların kaldırıldığını kabul edecektir.

● Taraflardan birinin tanımadığı uluslararası bir antlaşmayı diğeri de tanımayacaktır.

Buna göre TBMM Hükûmeti ile ilgili,

I. Uluslararası diplomaside Sovyetler Birliği ile ortak hareket etmeyi kabul etmiştir.

II. Ekonomik bağımsızlık yolunda önemli bir adım atılmasını sağlamıştır.

III.Sovyetler Birliği’nin iç işlerine karışmamayı taahhüt etmiştir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabul edilmesinden sonra yabancı okullar Türkiye için bir sorun hâline gelmiştir.

1925 yılında bu okullarda;

• Tarih, coğrafya ve yurttaşlık bilgisi derslerinin Türk öğretmenler tarafından okutulması,

• Türk müfettişlerce denetlenmesi,

• Derslerde Türklük aleyhinde ifadelerin yer almaması

kararları alınmıştır.

Buna göre Türkiye’nin, yabancı okullar konusunda sergilediği tutumla aşağıdakilerden hangisini amaçladığı söylenebilir?

Cumhuriyetçilik ilkesi; yönetim şekli olarak halk egemenliğini esas alan, yöneticilerin halk tarafından belli bir süre için seçilmesini sağlayan, cumhuriyet rejimini ön plana çıkaran ve bunu bir hayat felsefesi hâline getirmeyi amaçlayan Atatürk ilkelerinden birisidir.

Buna göre cumhuriyetçilik ilkesi için,

I. Ülke yönetiminde tek kişinin egemenliğini reddeder.

II. Halkın, yönetimde söz sahibi olmasını savunur.

III.Seçimlerin belli aralıklarla yapılmasını öngörür.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Atatürk Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kurulmasını hoşgörü ile karşılıyor, Batılı ülkelerin parlamentolarını örnek gösteriyor ve çok partili rejimin gerekliliğini anlatıyordu. Bu konuda “Biz meclisimizde tek parti ile baskıcı bir yönetim izlenimi vermekteyiz. Bize bakan Batılılar, bu memleketteki idare tarzı için tek parti egemenliğidir derler. Bizim meclisimizde de iki parti olmalı, hükümeti denetleme sistemi kurulmalı ve medeni ülkelerin parlamentolarına benzemeliyiz.” demekteydi.

Buna göre Atatürk’ün çok partili sisteme geçişi desteklemesi,

I. İnkılapların yapılmasını kolaylaştırma

II. Meclisin denetim gücüne etkinlik kazandırma

III. Uluslararası alanda Türk demokrasisinin saygınlığını artırma, amaçlarından hangileri ile ilgilidir?

Atatürk, Nutuk’ta Halk Fırkası programı ile ilgili; şunları söylemiştir: “Hâkimiyet milletindir. TBMM dışında hiçbir makam, ulusun geleceğinde söz sahibi olamaz. Hukukta, idarede, eğitimde ve iktisatta millî hâkimiyet esaslarına göre hareket edilecektir. Saltanatın kaldırılması kararı değiştirilemez. Kanunlar yeniden düzenlenecek, aşar usulü değiştirilecek, millî bankaların sermayesi artırılacak, demiryolları inşa edilecek, öğretimin birleştirilmesi derhâl gerçekleştirilecek, memleketin imarına çalışılacaktır.”

Bu bilgiye göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Mustafa Kemal’e, cumhuriyete ve inkılâplara karşı olan bazı kişiler, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kapatılmasından sonra faaliyetlerini gizlice yürütmeye başladılar. Amaçlarını gerçekleştirmeleri konusunda önlerinde en büyük engel olarak gördükleri Mustafa Kemal’e suikast düzenlemeyi planladılar. Yapılan plana göre Mustafa Kemal’in İzmir’e yapacağı gezi sırasında suikast gerçekleştirilecekti fakat başarısız olup yakalandılar. Suikast olayının duyulması, yurdun her yerinde üzüntü ve kaygıya yol açtı. İzmir halkı Mustafa Kemal’in kaldığı otelin önünde toplanarak ona sevgi, saygı ve bağlılık gösterisinde bulundular.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi suikastı planlayanların amaçlarından biri değildir?

Aşağıda Boğazlarla ilgili gelişmeler verilmiştir:

- 1923 Lozan Barış Antlaşması’na göre; Boğazların yönetimi, başkanlığını Türkiye’nin yapacağı milletlerarası bir Boğazlar Komisyonu’na bırakıldı.

- 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile; Boğazlar Komisyonu kaldırılarak Boğazların kontrolü Türkiye Cumhuriyeti’ne bırakıldı.

Bu bilgilere bakılarak aşağıdaki hangi yargıya ulaşılabilir?

. Lozan Barış Antlaşması’nda çözülemeyen Musul sorunu Türkiye ve İngiltere arasında yapılacak görüşmelere bırakıldı. 1924 yılında Türkiye ile İngiltere arasında başlayan görüşmelerden bir sonuç alınamadı. Türkiye, halkın çoğunluğu Türk olan Musul sorununu Misakımilli çerçevesinde çözmek istemiştir. İngiltere ise zengin petrol yataklarına sahip Musul’u kaybetmek istemiyordu. Türkiye Musul sorununu barışçıl yollardan çözmek için konuyu Milletler Cemiyetine taşımıştır. Bu gelişmeler yaşanırken Türkiye’nin doğusunda yaşanan rejim karşıtı isyanı İngiltere gizliden desteklemeye başladı. Türkiye, Musul için hazırladığı birlikleri doğudaki ayaklanma için kullanmıştır. 5 Haziran 1926’da imzalanan Ankara Antlaşması ile Musul, Kerkük ve Süleymaniye İngiliz sömürgesindeki Irak’a bırakıldı.

Verilen bilgilerden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Düşmanlarının bile saygısını kazanmış olan Atatürk’ün ölümü tüm dünyayı etkilemiştir. Haber ajansları Atatürk’ün ölümünü birinci haber olarak vermiş; gazeteler günlerce Atatürk’ün hayatı ve eserleriyle ilgili haberler yazmış, yüzlerce köşe yazısı yayınlamışlardır. Bu yazılardan birinde; "Tarih, silinmez harflerle bu devlet adamının ismini yazacaktır. Atatürk bir halk adamıdır. Kırılmaz azmi, keskin zekâsı ve kudretiyle yeni Türkiye'nin kurucusu olmuştur.” denilmektedir.

Verilenlere göre Atatürk’le ilgili,

I. Bıraktığı eserlerle tarihe geçmiştir.

II. Dünya tarafından kabul gören bir liderdir.

III. Bağımsızlık mücadelesiyle mazlum milletlere örnek olmuştur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Birinci Dünya Savaşı’nın çözümsüz bıraktığı sorunların ardından patlak veren İkinci Dünya Savaşı’nda Almanya, İtalya ve Japonya’nın oluşturduğu Mihver Devletlerle Fransa, İngiltere, ABD, SSCB ve Çin’in oluşturduğu Müttefik Devletler karşı karşıya gelmiştir. Mihver ve Müttefik Devletler savaş sürecinde tarafsız kalan ülkeleri kendi yanlarında savaşa çekmeye çalışmışlardır. Türkiye de stratejik konumu nedeniyle savaşa katılması konusunda baskılara maruz kalmıştır. Müttefik Devletler ile yapılan görüşmeler sonucunda Türkiye 1945 yılında Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etmiştir.

Verilen bilgilere göre,

I. Türkiye savaşa dâhil edilmeye çalışılmıştır.

II. Türkiye’nin de girmesiyle savaş sona ermiştir.

III. İkinci Dünya Savaşı’nda Türkiye tarafsız kalmaya çalışmıştır.

IV. Birinci Dünya Savaşı’nın sonuçları İkinci Dünya Savaşı’na neden olmuştur.

maddelerinden hangilerine ulaşılabilir?