3 คน

4 คน

5 คน

6 คน

รัชกาลที่ 2

รัชกาลที่ 3

รัชกาลที่ 4

ไม่ทราบนามผู้แต่งที่แน่ชัด

พิมพ์ผกา

พิมพิวรรณ

พิมพิลาไลย

พิมพิลาลักษณ์

พระรามาธิบดีที่ 1

พระราเมศวร

พระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ

พระรามาธิบดีที่ 2

กลอนแปด

กลอนสี่

กลอนหก

กลอนบทละคร

การทำนา

การดื่มน้ำสาบาน

การละเล่น

การพิสูจน์ความดี

ครานั้นจึงโฉมเจ้าวันทอง ต้องมนตร์มัวหมองเป็นหนักหนา

ฝันว่าพลัดไปในไพรเถื่อน เลื่อนเปื้อนไม่รู้ที่จะกลับหลัง

จุดเทียนสะกดข้าวสารปราย ภูตพรายโดดเรือนสะเทือนผาง

เวรกรรมนำไปไม่รั้งรอ มิพอที่จะต้องพรากก็จากมา

ไก่

สุนัข

งู

เรไร

มีเค้าเรื่องมาจากเรื่องจริงที่เกิดขึ้นในสมัยอยุธยา

มีผู้แต่งหลายคน บางตอนปรากฏชื่อผู้แต่ง แต่บางตอน

ไม่ปรากฏชื่อผู้แต่ง

เป็นเรื่องที่สะท้อนสภาพสังคมและวัฒนธรรมสมัยอยุธยา

และรัตนโกสินทร์ตอนต้น

ได้รับยกย่องจากวรรณคดีสโมสรว่าเป็นสุดยอดของ

กลอนนิทาน

แอบขึ้นไปตอนขุนช้างไปราชการ

พลายงามร่ายมนตรามหาสะกดให้ทุกคนหลับแล้วย่องขึ้นไป

ให้สินบนกับคนเฝ้ายาม

ถูกทุกข้อ

ประพฤติตนไม่เหมาะสมกับตำแหน่งทางราชการ

อาฆาตพยาบาทขุนช้าง จนเกิดเรื่องอื้อฉาว

ทำการราวกับบ้านเมืองไม่มีขื่อ ไม่มีแป

ถืออำนาจ ทำการโดยไม่ปรึกษาหารือใคร

ตามใจนางวันทองทุกอย่าง

เป็นคู่ทุกข์คู่ยากของนางวันทอง

ยกย่องให้เกียรตินางวันทองในฐานะภรรยาอย่างเต็มที่

ให้เงินใช้โดยไม่ขาดมือพร้อมความสะดวกสบายทุกอย่างแก่นางวันทอง

รักขุนแผนเพราะเป็นคู่ทุกข์คู่ยากกันมา

เห็นใจขุนช้างที่ยกย่องและรักนาง

พลายงามก็เป็นเลือดในอก

ทุกข้อรวมกัน

นั่งคุกเข่ารอที่ตำหนักจนกว่าพระพันวษาจะเสด็จมา

ว่ายน้ำลอยคอถวายฎีกาที่เรือพระที่นั่ง

ไปเข้าเฝ้าที่ท้องพระโรง

ลักลอบไปในห้องพระบรรทม

ยื่นคำร้องทุกข์ต่อหน่วยงานรัฐ

ยื่นคำร้องทุกข์ต่อศาลเพื่อเรียกร้องความเป็นธรรม

ราษฎรยื่นคำร้องทุกข์ถวายพระเจ้าแผ่นดิน

แจ้งความแก่หน่วยงานรัฐให้ดำเนินคดีกับบุคคลใด

บุคคลหนึ่งเป็นกรณีพิเศษ

สู่รู้

ชั่วร้าย

โกรธ

ถลันเข้าไป

อุปลักษณ์

อุปมา

สัทพจน์

สัญญาลักษณ์

ดุเหว่าเร้าเสียงสำเนียงก้อง ระฆังฆ้องขานแข่งในวังหลวง

ฝันว่าพลัดไปในไพรเถื่อน เลื่อนเปื้อนไม่รู้ที่จะกลับหลัง

ลดเลี้ยวเที่ยวหลงในดงรัง ยังมีพยัคฆ์ร้ายมาราวี

ใต้เตียงสียงหนูก็กุกกก แมงมุงทุ่มอกที่ริมฝา

มีการใช้โวหารภาพพจน์

มีการเล่นสัมผัส

ใช้การบรรยายให้เห็นภาพ

ทุกข้อที่กล่าวมา

หญิงเดียวชายครองเป็นสองมิตร ถ้ามิปลิดเสียให้เปลืองไม่ตามใจ

คราวนั้นเมื่อตามไปกลางป่า หน้าดำเหมือนหนึ่งทามินหม้อไหม้

ชนะความงามหน้าดังเทียนชัย เขาฉุดไปเหมือนลงทะเลลึก

เจ้าพลายงามตามรับเอากลับมา ทีนี้หน้าจะดำเป็นน้ำหมึก

ไม่มีอาญาสิทธิ์คิดดึงโดน เที่ยวทำใจคะนองจองหองครัน

เลี้ยงมึงไม่ได้อ้ายใจร้าย ชอบแต่เฆี่ยนสองหวายตลอดหลัง

ถ้าฉวยเกิดฆ่าฟันกันล้มตาย อันตรายไพร่เมืองก็เคืองกู

อีวันทองกูให้อ้ายแผนไป อ้ายช้างบังอาจใจทำจู่ลู่

ฉุดมันขึ้นช้างอ้างถึงกู ตะคอกขู่อีวันทองให้ตกใจ

ชอบตบให้สลบลงกับที่ เฆี่ยนตีเสียให้ยับไม่นับได้

จะรักชู้ชังผัวมึงกลัวอาย จะอยู่ด้วยลูกชายก็ไม่ว่า

ตามใจกูจะให้ดังวาจา แต่นี้เบื้องหน้าขาดเด็ดไป

ว่าหญิงชั่วผัวยังคราวละคนเดียว หาตอมกันเกลียวเหมือนมึงไม่

กูเลี้ยงมึงให้ถึงเป็นหัวหมื่น คนอื่นรู้ว่าแม่ก็ขายหน้า

ที่รูปรวยสวยสมมีถมไป มึงตัดใจเสียเถิดอีคนนี้

รูปงามนามเพราะน้อยไปหรือ ใจไม่ซื่อสมศักดิ์เท่าเส้นผม

ย่างท้าวก้าวไปในทันที มิได้มีใครทักแต่สักคน

โอ้แม่เจ้าประคุณของลูกเอ๋ย ไม่ควรเลยจะพรากจากคุณพ่อ

ชมพลางย่างเยื้องชำเลืองมา เปิดมุ้งเห็นหน้าแม่วันทอง

พลางนั่งลงนอบนบอภิวันท์ สะอื้นอั้นอกแค้นน้ำตาคลอ

ความล้มเหลว

การเล่นอักษร

การเล่นคำ

การเล่นสัมผัส