ขี้ขลาด

กล้าหาญ

เสียสละ

เห็นแก่ตัว

บวชเพื่อหนีราชการ

บวชเพื่อซ่องสุมคน

บวชแต่ไม่เข้าวัง

บวชแต่ไม่รักษาศีล

อย่าใจน้อย

อย่าใจหาญ

อย่าแล้งน้ำใจ

อย่าหมดกำลังใจ

พอเย็นย่ำค่ำพลบลงโพล้เพล้ ท้องทะเลมืดมัวทั่วทิศา

ถ้าแดดกล้าตามัวเป็นหมอกควัน

จะผายผันล่วงทางไปกลางคืน

เงือกก็หาอาหารกินตามเคย

แล้วรีบเลยล่วงไปในคงคา

ด้วยแรงน้อยถอยทบสลบหลับ

แล้วก็กลับพลิกฟื้นตื่นเผยอ

ฝ่ายนางผีเสื้อสมุทรที่สุดโง่

ไปนั่งโซเซาอยู่ริมภูผา

นางผีเสื้อเหลือโกรธโลดทะลึ่ง

โตดังหนึ่งยุคนธร์ขุนไศล

ด้วยองค์พระชนนีเป็นผีเสื้อ

อันชาติเชื้ออยู่ถ้ำลำละหาน

เข้าหาดทรายชายตื้นขึ้นบนเตียน

เที่ยววิ่งเวียนวนรอบขอบคิรี

อะ – พิ – วาด

อับ – พิ – วาด

อบ – พิ – วาด

อา – พิ – วาด

ตำหนิ , กล่าวโทษ

หลอกลวง , พูดปด

เชื่อถือ , คิดเห็น

อธิบาย , ชี้แจง

พระอภัยมณี - นางเงือก

พระอภัยมณี - นางผีเสื้อสมุทร

พระอภัยมณี - นางละเวง

พระอภัยมณี - นางสุวรรณมาลี

สินสมุทรไม่ชอบสตรี

พระอภัยมณีเสี้ยมสอนสินสมุทรว่าแม่ดุร้าย

นางผีเสื้อสมุทรเคยทำร้ายสินสมุทร

พระอภัยมณีเลี้ยงดูสินสมุทรอย่างใกล้ชิด

ไม่เห็นผัวคว้าไปได้แต่ปลา

ควักลูกตาสูบเลือดด้วยเดือดดาล

แล้วชี้หน้าด่าอึงหึงนางเงือก

ทำซบเสือกสอพลออีตอแหล

จะจับไว้ให้พาไปหาพ่อ

แล้วหักคอเสียให้ตายเมื่อภายหลัง

แล้วนางยักษ์หักขาฉีกสองแขน

ไม่หายแค้นเคี้ยวกินสิ้นทั้งคู่

มีอารมณ์ขัน

กล้าหาญ

ผูกพันกับแม่

ชอบเล่นสนุก

พระอภัยมณี - จะกอดศพซบหน้าโศกาลัย

ระกำใจกว่าจะม้วยไปด้วยกัน

นางผีเสื้อ - จะไปไหนไม่ห้ามจะตามส่ง

ไหนทรงฤทธิ์บิตุรงค์เล่าลูกเอ๋ย

สินสมุทร - ลูกขอลาฝ่าธุลีสักปีเดียว

ไปท่องเที่ยวหาประเทศเขตนคร

เงือกบิดา - หนึ่งพวกพ้องของข้าคณาญาติ

ขอรองบาทบงกชบทศรี

ทั้งนี้เพราะเคราะห์กรรมทำให้วุ่น

จึงสิ้นบุญวาสนาสีกาเอ๋ย

อย่าฆ่าสัตว์ตัดชีวิตพิษฐาน

หมายวิมานเมืองแมนแดนสวรรค์

เราลงเลขเสกทำไว้สำเร็จ

ดังเขื่อนเพชรภูติปีศาจไม่อาจใกล้

พอได้ช่องลองลวงดูตามเล่ห์

สมคะเนจะได้ไปดังใจหมาย

อสุรีผีเสื้อเหลือจะอด

แค้นโอรสราวไฟไหม้มังสา

พระราชบุตรฉุดลากลำบากเหลือ

ดังหนังเนื้อนี้จะแยกแตกสลาย

เห็นฝูงเงือกเกลือกกลิ้งมากลางชล

คิดว่าคนมีหางเหมือนอย่างปลา

ไม่คลาดเคลื่อนเหมือนองค์พระทรงเดช

แต่ดวงเนตรแดงดูดังสุริย์ฉาย

ทำปั้นเจ๋อเย่อหยิ่งมาชิงผัว

ระวังตัวมึงให้ดีอีจองหอง

ช่างว่ากล่าวราวกับกูไม่รู้เท่า

มาพูดเอาเปรียบผู้ใหญ่ทำไพล่เผล

ช่างชาติชั่วหัวกระดูกลูกตอแหล

ลวงให้แม่หลงกลเที่ยวค้นหา

อยู่ดีดีหนีเมียมาเสียได้

เสียน้ำใจน้องรักเป็นหนักหนา

จะเหลียวซ้ายสายสมุทรสุดสายตา

จะแลขวาควันคลุ้มกลุ้มโพยม

ถึงประตูคูหาเห็นเปิดอยู่

เอ๊ะอกกูเกิดเข็ญเป็นไฉน

เข้าในห้องมองเขม้นไม่เห็นใคร

ยิ่งตกใจเพียงจะดิ้นสิ้นชีวา

แลดูปีที่เป่าเล่าก็หาย

นางยักษ์ร้ายรู้ว่าพากันหนี

ไม่มีสัมมาคารวะ พูดตามอารมณ์โดยไม่ยั้งคิด

ฉลาดในการเจรจา โต้ตอบได้ทันที

ยึดมั่นในคำสัตย์ รังเกียจพวกไม่มีศีลธรรม

มีความผูกพันกับลูกผัว

เสาวรจนี

นารีปราโมทย์

พิโรธวาทัง

สัลลาปังคพิสัย

กำลังสาวคราวด่วนด้วยจวนจน

ออกกลางชลโบกหางผางผางไป

สินสมุทรสุดแสนสงสารแม่

ชำเลืองแลดูหน้าน้ำตาไหล

สอนให้เจ้าเป่าปี่มีวิชา

เพลงศาสตราสารพัดหัดชำนาญ

อายุข้าห้าร้อยแปดสิบเศษ

จึงแจ้งเหตุแถวทางกลางสมุทร