WorksheetsGulzhaina apai
Total questions: 4
Worksheet time: 3mins
Адам сөйлеу әрекеті арқылы адресаттың сана-сезіміне, ой-пікіріне, мінез-құлқына әсер етуді, ой салуды жүзеге асырады.
Сөйлеудің ауызша не жазбаша формасы болсын, әлеуметтік коммуникация процесінде қандай да бір нәтижеге жетудің амалы ретінде қолданылады.
Айтылатын сөз, пікір уәждемесіз, мақсат-ниетсіз жүзеге аспайды. Ал бұл мәселе лингвистикадағы прагматика мәселесімен тікелей байланыcты.
Прагматика – коммуниканттардың арасында жүзеге асатын тілдік қарым-қатынастың негізі саналады.
Коммуникация вербалды және бейвербалды амал-тәсілдерді қолдану арқылы жеке тұлғалар арасындағы ақпарат алмасу болса, осы ақпарат алмасу үдерісінде прагматиканың рөлі ерекше саналады.
Мәтін бойынша Прагматика деген не?
Екі адамның ауызекі сөйлесуі, коммуникативтік қатынасқа түсуі, әңгімелесуі.
қоғам қабылдаған сөйлеу әдебін ұстанатын, әрі мақсатты түрде жүзеге асатын сөйлеу әрекеті.
Ғ. Қалиевтің «Тіл білімі терминдерінің түсіндірме сөздігі» атты еңбегінде дискурсқа мынадай анықтама берілген: «Прагматикалық, мәдени-әлеуметтік, психологиялық, экстралингвистикалық факторлармен, шындық өмір уақиғасымен байланысты мәтін».
А.Е. Карлинский дискурстық талдаудың әдіс-тәсілдерін қарастыра келе, дискурстық талдау жасауда мынадай мәселелерге назар аудару қажеттілігін айтады:
- сөйлеу ситуациясын айқындау;
- дискурстің типін анықтау;
- дискурстың құрылымын қалыптастыру;
Дискурста сөйлеушінің мақсатына жатпайды:
Тыңдаушыға әсер ету;
Белгілі бір іске, әрекетке итермелеу;
Айтылған ақпаратты түсініп қабылдау
Сөйлесу мақсатына қол жеткізу.
Ғ. Қалиевтің «Тіл білімі терминдерінің түсіндірме сөздігі» атты еңбегінде дискурсқа мынадай анықтама берілген:
(a)
Сөйлеушінің қатысымдық қызметтеріне жатпайды:
Ақпарат беру қызметі
Тыңдаушыға әсер ету қызметі
Сөйлесуге, хабар алуға құлықты, ынталы болуы
Поэтикалық қызмет
