Жаңа әдiстемелiк(жәдиттік) мектептердің негiзiн қалаушы белгiлi түркi тiлдес халық ағартушыларының бiрi, қоғам қайраткерi болған:

«Тәржіман» газетінде жәдиттік бағытты насихаттаған:

1835 жылы Жәңгiр ханның тiкелей нұсқауы бойынша ашылған:

1841 жылы 6 желтоқсан Жәңгiрдiң  бастамасы бойынша ашылған:

1843 жылы орыс армиясының генерал-майор дәрежесін алған:

«Известия», «Жазбалар», «Этнографиялық жинақтар» басылымдарында қазақ халқына қатысты мақалалар жариялаған:

Жәңгір ханның ашқан мектептің атақты түлектерінің бірі, этнограф ғалым:

1-дәрежелі «Әулие Анна» орденімен және әшекейлі қылышпен марапатталған:

1844 жылы 29 мамырда Қазан университеті ғылыми кеңесінің мүшелігіне қабылданған:

Қазақ балаларарын Санкт-Петербургта, Мәскеуде, Астраханда, Саратовта, Қазанда және Орынборда оқытуға жеке өзi көп күш-жiгер жұмсаған:

Қол астындағы халықтың балаларын оқыту үшiн Орынбордағы Неплюев кадет корпусынан 10 орын берiлуiне қол жеткiзген:

Денсаулық сақтау саласында жұқпалы ауруларға қарсы егу практикасын енгiзген:

1813 жылы әскери училище ашылған қала:

1825 жылы әскери училище ашылған қала:

Омбыдағы әскери училище кейін аталған:

Орынбордағы әскери училище кейін аталған:

1850 жылы оқу мерзiмi жетiжылдық жаңа үлгiдегi мектеп ашылған:

Орынбор қаласындағы жетiжылдық жаңа үлгiдегi мектепте негізінен даярланған:

Орынбор қаласындағыдай жетiжылдық жаңа үлгiдегi мектеп ашылған қала:

1861 жылы орыс-қазақ мектептерi ашылған:

1879 жылы алғашқы екi сыныптық орыс-қазақ мектебi пайда болған:

1883 жылы қазақтарға арналған мұғалiмдер мектебi тұңғыш рет ашылған:

1885 жылдан бастап барлық уездерде ашылған:

1892 жылдан бастап қазақ балалары үшiн ұйымдастырылған:

Ақмола және Семей облыстарының әскери губернатор-ларына орыс-қазақ мектептерiн ашуға ұсыныс жасаған Дала генерал-губернаторы:

Жаңа мектептердi ашудың мақсат-мiндеттерiн түсiндiрген Ақмола облысындағы Халық училищесiнiң директоры:

«Олар қандай мақтауға болса да лайықты, білімді тез меңгеріп алады, оқуға қабілетті

келеді»,-деп жазған Ресей зерттеушісі:

«Орынбор азаматтық гимназиясында, қырғыздар үшiн Троицкiде ашылған мектепте оқып жүрген балалардың оқуы қанағаттанарлық. Қырғыз халқының балаларына тән тамаша қасиеттер бар. Олар бiлiм алуға аса ыждағаттылық, әдептi мiнез және соншалықты құштарлық танытады. Қырғыздардың оқуға деген ғажайып құштарлығын... балаларын Орынбор азаматтық гимназиясына орналастыру үшiн күмiс ақшамен 55 мың сомнан астам қайырымдылық көмек бергенiнен де көруге болады. Әдiлiн айту керек: қырғыз балалары өздерiнiң мiнез-құлқы, оқуға ыждағатты ықыласы, бiлiмдi тез әрi тамаша меңгеруге қабiлетi жағынан да мақтауға әбден лайық»,- деген:

1789 жылы Азия мектебi ашылған:

1872 жылы Мұғалiмдер семинариясы ашылған:

1882 жылы Техникалық училище ашылған:

Санкт-Петербург Орман институтын бiтiрген:

Санкт-Петербург әскери медицина академиясын тәмамдаған:

Томск университетiнiң медицина факультетiн бітірген:

Тарту университетiнiң заң факультетiн бітірген:

Киев университетiнiң заң факультетiн бiтiрген:

Каир университетiн бітірген:

Бомбей университетiн бітірген:

Қарқаралыдан түлеп ұшқан талантты студент болған:

Томск университетiнiң медицина факультетiн, Санкт-Петербург университетiнiң шығыстану және заң факультетiн бiтiрiп шыққан:

Гүлсiм мен Мәриям Асфендияровалар бітірген:

Баянауыл сыртқы округінің аға сұлтаны, зерттеуші, этнограф, қазақ фольклорының

үлгілерін жинаушы:

1845 жылы ашылған Орыс географиялық қоғамының бөлімдері болған қалалар:

1887 жылы ғылыми мұрағат комиссиясы ашылған:

Орыс географиялық қоғамының бөлімі және Торғай статистикасы комитеті ашылған:

1870-1917 жылдар аралығында Ташкент қаласынан жарық көрген Орта Азиядағы тұңғыш басылым:

1870-1872 жылдары аралығында Туркестанские ведомости газетінің қосымшасы ретінде қазақ және өзбек тілдерінде жарық көрген:

1888-1902 жылдары Омбыда қазақ тілінде, «Акмолинские областные ведомости» газетіне қосымша ретінде жарық көрген:

1848 жылы Арал теңізі флотилиясының бастығы ретінде Арал экспедициясын басқарып, алғаш рет Арал теңізіне кешенді зерттеу жүргізген контр-адмирал:

1879 жылы Сыр бойы, Бетпақдаланы аралап, зерттеу нәтижелерін қағаз  түсірген:

Верный, Семей сияқты қалаларда болған саяхатшы-ғалым:

6 томдық фотоқұжаттар жинағы- «Түркістан альбомының» құрастырылуына тапсырма берген Түркістан генерал-губернаторы:

Жазбалары Археология әуесқойларының Түркістан үйірмесінің протоколдарына және Орыс археология қоғамының шығыс бөлімінің жазбаларына енген:

Мына деректердегі ақпараттар кімге тиесілі:

1) 1848–1852 жылдар аралығында Қазақстанның бірқатар жерлерінде болып, тарихи-этнографиялық, географиялық зерттеулер жүргізген ағылшын саяхатшысы, суретші;

2) «Шығыс және Батыс Сібірдегі зерттеулер», «Әмудария бойымен саяхат» атты еңбектерінде «Түнгі ауылға шабуыл», «Аттылы қырғыздардың (қазақтардың) ұрысы» атты суреттер жариялаған;

3) Семей, Аягөз, Қапал, Алматы өңірлерінен қазақтардың тұрмы-салты туралы суреттер салған;

Тұлғаны тап:

1) 1877 жылғы Сібір мен Солтүстік-батыс Түркістанға саяхаты кезінде Семейде болған;

2) «Қырғыздардың (қазақтардың) тұрмысы мен отбасы», «Дала көшпенділері- малшылар»

атты еңбектерін жазған;

Тұлғаны табыңыз:

1)1848 жылы Орынбор корпусына әскери қызметке келген поляк зерттеушісі;

2)1848–1849 жылдары А.И. Бутаков басқарған Арал экспедиясына суретші ретінде қатысқан поляк суретшісі;

3)1853 жылғы Ресей империясы әскерінің Ақмешітке (Қызылорда) жасаған жорығында

болған;

4)1865 жылы Парижде жарық көрген «Қазақ даласына саяхат» атты суретті альбомының авторы;

«Лепсі алқабы», «Шу өзені бойындағы қазақ үйлері», «Алатауда», «Аңшы қазақ» суреттерін салған орыс кескіндемешісі(1842–1904):

Тұлғаны табу керекта просто:

1)А.И. Бутаковтың Арал экспедиясына қатысып, Аралда өткізген жылдарында керемет суреттер салған;

2)Қазақ халқының мәдениетінде өшпес із қалдырған украинаның көрнекті ақыны;

3)450-ге тарта суретінің, соның шамамен 350-ге жуығы Қазақстан тақырыбына арнаған;

4)Әйгілі шығармасының бірі «Қазақ қызы Катя»;

5) «Бақташы бала», «Салт атты қырғыз», «Келі түйген келіншек», «Боранда» суреттерінің авторы

«Қырғыздардың (қазақтардың) ерекше қабілетке ие екендігінде еш күмән жоқ. Бұл халық бүгінгі күні өзінің бірегейлігін сақтап қалған. Халық шығармашылығының үлгілері: мақал-мәтелдер, ән-күй, ертегілер, жұмбақтар, тарихи әңгімелер т.б. туындылар халықтың бай тарихының бар екенін айғақтап, болашақ дамуының кепілі болып табылады. Бостандыққа, еркіндікке ұмтылу, кішіпейілділік, білімге құмарлық – қырғыздарға (қазақтарға) тән қасиеттер...»,- деген:

«...Қазақ әншiлерiнiң арасында әндi ғажап орындайтын талантты жандар бар. Олар әннiң айтылу мәнерi мен әсерiн өздерiнше күшейтiп жiбере алады. Мұның өзi жай ғана ән салу емес, әндi нақышына келтiріп, артистiк шеберлiкпен орындау болып табылады. Қазақ халқы әндерiн өңдеп, көркемдiк қасиетiн арттырудан жалығып көрген емес. Соның арқасында қазақ әндерi өзiнше бөлек, әсем болып келедi. Оның әуенiн ести бастағаннан-ақ қазақтардың әлдебiр өзiндiк ғажайып ортасына енiп кеткендей сезiнесiң. Қазақ даласының бiрде аптап ыстық ауасын, бiрде жерiнiң ғажайып сұлу көрiнiсiн көз алдыңа елестеткендей, тiптi дала өсiмдiктерiнiң аңқыған хош иiсiн сезiнгендей боласың...»,- деген:

1896 жылы Қожа Ахмет Ясауидың «Диуани хикметі» жарық көрген:

Тұлғаны тап:

1) Өзінің он томдық шығармалар жинағының «Түрік тайпалары қазақ хылықтық әдебиетінің үлгілері» деген үшінші томын толығымен қазақ фольклорына арнаған;

2)Қазақ тарихы мен мәдениетінде орын алатын Шығыс зерттеушісі, академик;

3)Орхон, Тоныкөк ескерткіштерінің орыс тіліндегі аудармасын жасаған;

4)Қазақстан мен Орта Азия халықтарының этнографиясы бойынша экспедициялар ұйымдастырған, Кунсткамера мұражайына директорлық қызмет атқарған: