2. І.Жансүгіров қай өлеңінде терме үлгісін пайдаланғанын белгілеңіз.

Қарсылықты салалас құрмалас сөйлем шылауын көрсетіңіз.

Шәкәрімнің поэмасы

5. 'Абай жолы' роман-эпопеясынан үзінді

1. Қорықтан шыққалы таңертеңнен бері бөгелместен тартқан үш салт атты , аттарын қансорпа қылған қалпында , кешкі екiндi кезінде Көлқайнардағы Құнанбай аулына , Абайдың өз шешесі Ұлжанның отырған аулына , кеп жетіп еді .

2. Көлқайнар суы мөлдір , мол бұлақ болғанмен , кең қоныс емес. Жайлауға қарай Шыңғыс асқалы беттеп келе жатқан елдің үш - төрт аулы қоныпты . Бұның бәрі 'Құнанбай аулы' деп аталады . Көлемі аз бұлақтың айналасына жиі қонған ауылдардың үйлері де , шұбыртқан малы да , адамдары да кешкі мезгілде ыю - қию араласып жатқан сияқты . Жер ошақтардан шыққан түтіндері де біріне - бірі қосылып ұласып , тұтасқан көкшіл мұнардай тарайды , үрген иттер , мал қайырған айғайлар , маңыраған қой , қозы шулары араласып жатыр . Кешкі суға келе жатқан қалың жылқының кісіней шапкан дүбірі , шаң-тозаңы болсын немесе оқта - текте азынай кісінеп , үйірін іздеп шапқан , мiнуден босаған жас айғырлар дауыстары болсын - барлығы да осы отырған ауылдардың осы кештегі тіршілік тынысын білдірген сияқты .

3. Жүргіншілер бұтактың дәл қасына ең жақын қонған ауылға келе жатыр . Ортасында бес үлкен ақ үйлер бар , көп үйлі ауыл – Абайдың екі шешесі Ұлжан мен Айтыздың аулы . Осы ауылдың шеткі үйлерін сырттап , кешкі жайылымға , батыс жакка қарай жаңа өріп бара жатқан бойдақ қойдың ішін аралап , ортадағы үлкен үйлерге қарай беттеп келе жатқан үш аттыны бұл ауыл тез таныды . Әсіресе қораның ортасында қосақталған қойды сауып отырған қатындар бұрын көрген екен . Етектерін белдеріне қайырып түрiп алған , алжапқыш тартқан қалыптарымен , қолдарына шелектерін ұстасып , жүргіншілерге қарап :

- Калашылар , қалашылар келеді !

- Анау Абай , Абай ғой , айналайын - ай ! Апасына айтайыншы , - деді бір картаң катын .

- Бәсе , Телғара гой ... Жаным - ау , мынау . Телғара ! Әпкеме айтайыншы , - деп , тағы бір жас қатын , жеңге де үлкен үйге карай ұмтылысқан .

4. Сағынған баласының келер мөлшерін Байтас кеткеннен бері шешесі Ұлжан да есептеп , осы бүгінге ұйғарып жүр еді . Қырықтың ішіне жаңа кіріп , семіз тартып қалған сары қызыл бәйбіше жаңағы дауыстарды түгел естіді . Өз үйінен шығарда , төрде отырған енесі Зерені де хабарландырып , сүйемелдеп ерте шықты . Құлағы көптен мүкіс тарткан кәрі әжесінің ең бір жаксы көретін немересі - Абай - ды . Оны есінен шығармай , дұғасына кіргізіп , тілеуін тілеп отыратын,

Көлқайнардағы ауылдардың ортақ атауы

. Бір буынды сөзді табыңыз

Әлеуметтік-тұрмыстық шешендік сөздердің негізгі тілдік құралдары

Шоқан Уәлихановтың еңбектері

 I. Марқакөлдің шыныдай тұнық с I. Марқакөлдің шыныдай тұнық суы да, көл жиегіндегі үйірім-үйірім ауыл да, пырылдап, кісінеп, оқыранып, өріске тартып бара жатқан жылқы да, жылқышының қызыл ала тысты тымағы да, анау қозы алып жүрген қайқы төс келіншектің жасыл көйлеri де, аттың жалы да, жеңгесінің басындағы күлді - бадам орамалы - батар күннің сарғылтым сәулесіне шомылып, жер-дүние сары көзілдірікпен қарағандай жымыңдап, саңғырап тұрғанда Ақбілек туып - өскен ауылына жетті. Ауылда иттер шулайды: қотанда қой маңырайды. Аспанда торғай шырылдайды. Қырындап ұшқан кұс. Сары ала керенаулап мыңқылдайды. Енесін іздеп, ауылда лақ безілдейді. Суға бара жатқан үш жас қыз:

Сылдыр-сылдыр қамысқа сырғам түсті.

Сырласпаған жат елге апам түсті.

Апам үшін қабырғам қайысады,

Қолымдағы қос жүзік майысады», - деп шырқап ән салады.

II. Ақбілектің алдынан шауып шыққан бала жолыға сала, тайының құйрығын шошайтып, ауылға қарай ызғытты. Төлеген кейде жылына, кейде жыл ара еліне бір келіп кететін. «Келінді ала келіп, жатып кет» деп, ақсақал отау көтеріп берген. Төлегеннің келетінін естіген соң, ақсақал отауын оң жағына тіктіріп, күтініп отыр еді. Тайлы бала ауылға шауып келіп: - Aғатайымдар келе жатыр! Ақбілек те бар! - дегенде, ақсақал үйде отырып қалып кеткен кіciше: - Әһ! Не дейді?- деп басын жүлып алды.

III. Ақбілек баяғы кеткеннен үйіне қайтып келген жоқ еді. «Ақбілек оқып жүр» деп ақсақал естуші еді. Бірақ «Қыз оқып не болады?» деп, ішінен ұнатпаушы еді. Баяғыда баласы екені болмаса, Ақбілектен біржола күдер үзген еді. Оны көрермін деген ой да жоқ еді. Ақсақал енді қайтерін білмеді. Үйде отыра ма? Алдынан шыға ма? Қалай амандасады? Дым көрмегендей жымпиып отыра ма? Кешірім сұрай ма? Бұл бір шұғыл оқига болды. Суйткенше болмады, қатын-қалаш шулап: - Әне шықты! Төрт кісі! Жоқ, бесеу... екеуi әйел... Біреуі келін гой!.. - дескен даусына ақсақалдың бүйipі қызып, отыра алмады. «Алыстан алты жасар бала келсе, алпыстағы шал барып сәлем берсін» деген мәтелді есіне алып, үйде отырсам, қуанбаған боп көрінермін деп, тысқа шықты. Ж. Аймауытов «Ақбілек» романынан үзінді Мәтіндегі асты сызылған жолдарда қолданылған троп түрі

Зат есімнен жасалған туынды етістікті белгілеңіз.

. Абайдың Гете - Лермонтовтан аударған өлеңін табыңыз.

. ’’Шағырмақ бұлт жай тастар’’ қай жыраудың шығармасы екенін анықтаңыз.

Мөлшер үстеуін табыңыз.

. М. Әуезовтің «Абай жолы» романының «Шытырманда» тарауы бойынша оқиға реттілігі 1. Кішкентай Кәмшаттың қазасы. 2. Абай жер, қыстау мәселелеріне араласуы. 3. Бөжейдің дүние салуы. 4. Түйеөркеш деген жерде Абай мен Тоғжанның кездесуі.

Жұрнақ арқылы жасалған зат есімді анықтаңыз.

Бірыңғай ашық буынды сөзді аныктаңыз.

. «Отырар» поэмасының авторы

. М.Әуезовтің «Абай жолы» романында Ұлжанның Ділда ауылына құдалыққа баруы, Бөжейдің асы, Абайдың Тоғжанмен соңғы кездесуі баяндалатын тарау

Екі шекті, ыспалы музыкалық аспап?

Сөз арасындағы кейінді ықпалды табыңыз.

Дулат Исабековтің  қаламгерлік қыры

. І.Жансүгіров оқыған білім ордасын табыңыз.

. Тыныс белгісі дұрыс қойылған қаратпа сөзді табыңыз.

. Біріккен сөздерге жатпайтын қатар

Негізгі түбір етістікті табыңыз

Буын үндестігінің ғылыми атауы

Фариза Оңғарсынованын «Оюлар» өлеңіндегі өзекті ой

Махамбеттің ағасын атаңыз.

. Жұрнағы бар сөзді анықтаңыз.

Жарасбай, Сәлмен, Қатша атты кейікерлері бар М.Әуезовтің шығармасы

'...Бар арманым айтайын Батырларша жорықта Өлмедім оқтан қайтейін' деп жырлаған жырау

М.Әуезовтің аудармалары

Мөлшер үстеуді белгілеңіз. Аққасқа ізді көріп, біраз иіскелеп алған соң, жонды адырға шауып ала жөнелді.

. Жазба әдеби тілдің тілдік құралдарын (лексикасын) табыңыз.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туының авторын анықтаңыз

Құнанбайдың үлкен ұлы Құдайбердінің анасының есімі

. Қарсылық мәнді жалғаулық шылауларды көрсетіңіз.

Антонимдерді табыңыз.

Тыныс белгісі дұрыс қойылған жерді көрсетіңіз

. Дулат ақынның әкесін табыңыз

Қаратпа сөздің анықтамасын көрсетіңіз.

Пысықтауыш қызметіндегі сан есім

. Антонимді табыңыз.

. Ш.Уәлиханов Асан қайғыны кім деп танығанын белгілеңіз

. М. Әуезовтің «Абай жолы» романында Абай Семейде істі болғанда кепілдікке алып, көмек қолын созған досы, ақын қыз

Сөйлем мазмұнына сенімділікті білдіретін қыстырма сөз қатысқан сөйлем

Мұса Жәлел өлеңдерінің жалпы саны

Буын үндестігіне бағынбайтын қосымшалы сөзді табыңыз

. Тура мағынада тұрған сөз тіркесін белгілеңіз.

Қате жазылған сөзді белгілеңіз.

Бір немесе бірнеше дұрыс жауабы бар тапсырмалар

. Ақан серінің «Жігіттер» өлеңінің негізгі түйіні

Расул Ғамзатовтың қатысты қатар

Тыныс белгісі дұрыс қойылған сөйлем

. Ш.Құдайбердіұлының «Адамдық борышың» өлеңіндегі тірек сөздер

. Ә.Найманбайұлының дастандары

Тайбуырылды баптаған Қобыланды батырдың сүйген жарын табыңыз

. Құрмалас сөйлемдерге байланысты сызықша қойылу керек сөйлем қатары

Туынды үстеу жасалатын септіктер

. F. Мүсіреповтің шығармашылығына қатысты мәлімет(-тер)

Көңіл күйді білдіретін сөйлемде ой аяқталмай кілт үзілгенде, қабаттасып қойылған тыныс белгісі бар сөйлем қатары

Мәнмәтіндік тапсырмалар

61. 003 Айуанның естісі көп, бірақ адамдай толық ақылы жоқ Ыбырай Алтынсарин Ит адамға шын дос жануар. Дүние жүзінде иттің неше атасының түрлері бар: біреуі қора, біреуі үй күзетеді, біреуі малшы орнына мал бағады, біреуі аң, құс алып береді, біреулері, тіпті, ат орнына жегіліп те жүреді. Англия жұртының ең үлкен Лондон деген қаласында өрт болған уақытта, күйіп жатқан үйдің ішінде қалған балаларды алып шығуға үйретілген иттер бар. Соның біреуі Боб деген ит он екі баланы өрттен алып шығыпты. Бір күні бір үй жанып, өрт сөндіргіш адамдар келген уақытта, бір қатын жылап тұрды, балам жанып жатқан үйде қалды деп. Өртшілер әлгі Бобты жіберді: Боб баспалдақпен үйге кіріп, түтін ішінде жоқ боп кетіп, біраздан соң баланы көйлегінен тістеп қана алып келді. Шешесі қуанып баласын алды, өртшілер иттің өрт шалған жері жоқ па деп қарап тұрғанда, Боб өршеленіп жанған үйге қарай тағы ұмтыла беріпті. Өртшілер ойлады шамасы үйде тағы бір бала бар шығар деп; сонымен Бобты және қоя берді. Біраздан соң Боб, ауызында бір тістегені бар, үйден жүгіріп шыға келді. Қараса, әкелгені бір үлкен қуыршақ екен...

2) Автордың қорытынды сөзі

Бірлік Е. Өтетілеуұлы Данияр мектептен келсе, үйдің алды омбы қар болып қалыпты. Ол тамағын ішті, аздап демалды да, аулаға шықты. Қорадан қол шанасын алып, оған талдан тоқыған қорапты таңып бекітті. Қолына күрек алды. Ауланың қарын тазартуға кірісті. Қорапқа қар толтырып, шанамен сырғытып, оны алысқа апарып төгеді. Жалғыз өзі қанша қимылдаса да, ісі өнбеді. –Данияр! Кел, мен саған көмектесейін,–деді көрші үйдегі досы Нариман. Нариман да қол шанасын сүйреп шығыпты. –Содан кейін бірігіп біздің үйдің алдын тазалайық, жарай ма? –Жарайды,–деді Данияр қуанып. Екеуі екі шанамен қар толтырып тасып, жұмысты тез аяқтады. Осыдан кейін Нариманның үйінің алдына келді. Бұлардың жанына көрші үйдегі Берік пен Серік келді. Төртеуі ойнап-күліп жүріп, қызу еңбекке кірісті. Олардың бұл істеріне үлкендер сүйсіне, қызыға қарайды. –Алақай! Екі сағатта бәрін бітірдік!–деп айқайлады балалар. Осылайша, төрт дос күш қосып, төрт үйдің алдын лезде-ақ қардан тазалап шықты. Мұның аты–бірлік.

4) Бұйрық рай түрінде жазылған сөздер

003 Айуанның естісі көп, бірақ адамдай толық ақылы жоқ Ыбырай Алтынсарин Ит адамға шын дос жануар. Дүние жүзінде иттің неше атасының түрлері бар: біреуі қора, біреуі үй күзетеді, біреуі малшы орнына мал бағады, біреуі аң, құс алып береді, біреулері, тіпті, ат орнына жегіліп те жүреді. Англия жұртының ең үлкен Лондон деген қаласында өрт болған уақытта, күйіп жатқан үйдің ішінде қалған балаларды алып шығуға үйретілген иттер бар. Соның біреуі Боб деген ит он екі баланы өрттен алып шығыпты. Бір күні бір үй жанып, өрт сөндіргіш адамдар келген уақытта, бір қатын жылап тұрды, балам жанып жатқан үйде қалды деп. Өртшілер әлгі Бобты жіберді: Боб баспалдақпен үйге кіріп, түтін ішінде жоқ боп кетіп, біраздан соң баланы көйлегінен тістеп қана алып келді. Шешесі қуанып баласын алды, өртшілер иттің өрт шалған жері жоқ па деп қарап тұрғанда, Боб өршеленіп жанған үйге қарай тағы ұмтыла беріпті. Өртшілер ойлады шамасы үйде тағы бір бала бар шығар деп; сонымен Бобты және қоя берді. Біраздан соң Боб, ауызында бір тістегені бар, үйден жүгіріп шыға келді. Қараса, әкелгені бір үлкен қуыршақ екен...

4) Боб қорғаған бала саны

. Адал достық Ержасын мен Темірлан тату, дос. Екеуі бірге ойнайды, мектеп асханасына бірге барады, кітапханадан бірге барып кітап алады. Қашан көрсең де егіз қозыдай бірге жүргені. Сейсенбі күні математикадан бақылау жұмысы болды. Неге екені белгісіз, сол бақылау жұмысынан кейін екі достың арасынан бір сызаттың түскенін мұғалімі де, оқушылар да тез байқады. Екеуі бір-біріне жоламайды. Ержасын өз бетінше сабаққа дайындалып отырады, ал Темірлан қоңырауда өзге сыныптағы балалармен ойнайтын болды. Сабақтан кейін мұғалім екі досты шақырып алып, ұзақ сөйлесті. Темірлан: – Бақылау жұмысы кезінде Ержасын дайын есептерді көшіріп алуға дәптерін бермеді және өзің шығар деп қарамай қойды, мен енді онымен дос болғым келмейді,–деді. Мұғалім шынайы дос туралы әңгімелесіп, түсіндірді. Келесі күні оқушылар өз көздеріне өздері сенбеді. Ержасын мен Темірлан сабаққа бірге келді, сабақ соңына дейін жұптары жазылмады, олар адал достықтың мәнін түсіндірген ұстаздарына дән риза.

4) «Сабақтан кейін мұғалім екі досты шақырып алып, ұзақ сөйлесті» сөйлемінің түрі

Бірлік Е. Өтетілеуұлы Данияр мектептен келсе, үйдің алды омбы қар болып қалыпты. Ол тамағын ішті, аздап демалды да, аулаға шықты. Қорадан қол шанасын алып, оған талдан тоқыған қорапты таңып бекітті. Қолына күрек алды. Ауланың қарын тазартуға кірісті. Қорапқа қар толтырып, шанамен сырғытып, оны алысқа апарып төгеді. Жалғыз өзі қанша қимылдаса да, ісі өнбеді. –Данияр! Кел, мен саған көмектесейін,–деді көрші үйдегі досы Нариман. Нариман да қол шанасын сүйреп шығыпты. –Содан кейін бірігіп біздің үйдің алдын тазалайық, жарай ма? –Жарайды,–деді Данияр қуанып. Екеуі екі шанамен қар толтырып тасып, жұмысты тез аяқтады. Осыдан кейін Нариманның үйінің алдына келді. Бұлардың жанына көрші үйдегі Берік пен Серік келді. Төртеуі ойнап-күліп жүріп, қызу еңбекке кірісті. Олардың бұл істеріне үлкендер сүйсіне, қызыға қарайды. –Алақай! Екі сағатта бәрін бітірдік!–деп айқайлады балалар. Осылайша, төрт дос күш қосып, төрт үйдің алдын лезде-ақ қардан тазалап шықты. Мұның аты–бірлік.

5) Лезде-ақ сөзіндегі ақ шылауының түрі

Тесік шелек Бір байдың үйіне қызметшісі күнде екі шелекпен су таситын. Алайда, оның біреуінің түбі тесік болатын. Бүтін шелекпен суды қожайынның үйіне төкпей-шашпай жеткізсе, тесік шелекке құйылған су жол бойы тамып, жартысы ғана кәдеге жарайтын. Осылайша арада екі жыл сырғып өте шығыпты. Бір күні әдеттегідей өзен жағасына тағы барғанда, шыдамаған тесік шелек су тасушыға қысыла-қымтырыла: «Сізден кешірім сұрасам деп едім, білсеңіз ылғи алдыңызда ұяттан өртене жаздаймын»,– депті. Таңқалған су тасушы: «Неге?» деп сұрайды. Шелек: «Өйткені, түбім тесік болғандықтан, судың жартысын ғана жеткізіп, өзіме жүктелген міндетті толық орындай алмай жүргеніме іштей қатты қысылам. Менің кесірімнен сіз де тиесілі еңбекақыңызды толықтай ала алмай келесіз» дегенде қызметші: «Оған түк те қайғырма. Одан да қожайынның үйіне баратын жолдың сен жағындағы гүлдеріне бір қарашы», – депті жай ғана. Шынында да, қожайынның үйіне жеткенше жолдың өз жағы жапырағы жайқалған, иісі аңқыған гүлдермен көмкеріліпті. Әдемілікке тамсанған шелек бір сәт аңтарылып тұрып қалғанда, су тасушы: –Көрдің бе?–деп сұрапты,–бұл сендегі кемшілікті менің байқағандығым әрі оның өз жөнін тауып орайластыруымның жемісі,–деп сөзін жалғастырыпты. –Жолдың сен жағына әдейілеп гүлдер ектім. Күн сайын су алып қайтқанда сен оларды суғарып тұрдың. Екі жылдан бері қожайынды осылайша қуантып келдім. Егер сен тесік болмағаныңда, гүлдер болар ма еді?!»–деген екен. Пенде болған соң тесік шелек секілді әркімнің де өзіне тән кемшіліктері болары сөзсіз. Алайда, одан қуыстанып, қорқа беру де жөн емес. Дегенмен, кемшілігін түзеп, үлгі ала білсе, жақсылыққа қарай ұмтылса, сіздің де біреуге пайдаңыз тиері сөзсіз.

4) Cу тасуға кеткен уақыт

. Жомарт Мысал әңгіме Атымтай жомарт өзі есепсіз бай бола тұрып, күн сайын бір мезгіл үстіне ескі-құсқы киім киіп, отын кесіп, шөп тасып жұмыс қылады екен. Бір күні өзінің жақын таныстары одан сұрайды: – Жомарт-дәулетіңіз бар, ашқа–тамақ, жалаңашқа–киім, үйсіздерге үй болдыңыз, сөйтіп тұрып өз басыңызды кемшілікке салып, жете алмаған жарлыша отын кесіп, шөп тасығаныңыздың мағынасы не?–деп. Жомарт айтты дейді: – Әуелгісі: әдемі ат, асыл киім, асқан дәулетті өне бойы әдет етсең, көңілге жел кіргізеді, сол желіккен көңілмен, өзімнен терезесі төмен бейшаралардан жиреніп, көз салмай, кем-кетікке жәрдем беруді ұмытармын деп қорқамын. Екіншісі: бар бола тұрып мен жұмыс қылсам, мұным кемшілік емес екенін біліп, кейінгілер үлгі алсын деймін. Үшіншісі: күн сайын өз бейнетіммен тапқан бір-екі пұлға нан сатып алып жесем, бойыма сол тамақ болып тарайды, еңбекпен табылған дәмнің тәттілігі, сіңімділігі болады екен. Төртіншісі: тәңірімнің берген дәулетін өзімсініп, тиісті орындарына жаратпай көбісін өзім ішіп-жеп, өзім тұтынсам, мал берген иесіне күнәлі болармын деп қорқамын,–деді.

1) Атымтай Жомарттың қорқатын жайы

. 002 Байұлы /Авторын алып тастау/ Байұлы жеті жасар күнінде ел көшіп, көп балалар: біреу тайына, біреу атына мінгенде, бір бала жыламсырап қарап тұрып қалды. Мұны көріп, Байұлы қасына барып:

–Сен неге атыңа мінбейсің?–деді.

Бала қамығып:

–Атым жоқ, көшкенде әжеммен түйеге мінуші едім,–деді.

Сонда Байұлы аттан түсіп жаяу әкесіне барып:

–Мен атқа мінгенде, ер-тоқымымен маған бір жорға тай атап едіңіз, сол тайымды біреуге берсем сіз ұрыспайсыз ба?–деді.

Әкесі:

–Кімге бересің? –деді.

Бала қысылыңқырап тұрып, жаяу жылап тұрған жарлының баласын көрсетті. Бұған әкесі де түсініп, бетінен сүйіп:

–Тайыңды кімге берсең де ерік өзіңде,–деді.

Сонан соң Байұлы қуанып, тайды ерттетіп, манағы балаға әкеп беріп, қасына ертіп алды да, шауып кеп, көп балаға қосылды. Сол уакытта бір аксақал кісі қонақ болып жатыр екен, Байұлынын әлгі мырзалығын көріп, разы болып, сыртынан бата берді:

–Ей, құдайым, бұл балаға ұзақ жас бер, мал мен бас бер! Сол кісінің батасы қабыл болып, ақырында Байұлынан он екі ұл туып, бәрі де асқан бай, руға бас болды. Он екі ата Байұлы деген ру сонан болды деседі.

5) Бала қысылыңқырап тұрып, жаяу жылап тұрған ... сөйлемінің жалғасы

Бақшаағаштары ЫбырайАлтынсарин Жаздың әдемі бір күнінде, таңертең бір төре өзінің баласымен бақшаға барып, екеуі де егілген ағаштары мен гүл жапырақтарын көріп жүрді. - Мынау ағаш неліктен тіп-тік, ана біреуі неге қисық біткен? - деп сұрады баласы. - Оның себебі, балам, анау ағашты бағу-қағумен өсірген, қисық бұтақтары болса өсіп. Мынау ағаш бағусыз, өз шығу қалыбымен өскен,- деді атасы. - Олай болса, бағу-қағуда көп мағына бар екен ғой,-деді баласы. - Бағу-қағуда көп мағына барында шек жоқ, шырағым; мұнан сен де өзіңе әбірет алсаң болады; сен жас ағашсың саған да күтім керек; мен сенің қате істеріңді түзеп, пайдалы іске үйретсем, сен менің айтқанымды ұғып, орнына келтірсең, жақсы түзік кісі болып өсерсің, бағусыз бетіңмен кетсең, сен де мынау қисық біткен ағаштай қисық өсерсің,- деді.

4) «Мынау ағаш неліктен тіп-тік, ана біреуі неге қисық біткен?»-деген сөйлеміндегі есімдік болатын сөздер тобы

. Адал достық Ержасын мен Темірлан тату, дос. Екеуі бірге ойнайды, мектеп асханасына бірге барады, кітапханадан бірге барып кітап алады. Қашан көрсең де егіз қозыдай бірге жүргені. Сейсенбі күні математикадан бақылау жұмысы болды. Неге екені белгісіз, сол бақылау жұмысынан кейін екі достың арасынан бір сызаттың түскенін мұғалімі де, оқушылар да тез байқады. Екеуі бір-біріне жоламайды. Ержасын өз бетінше сабаққа дайындалып отырады, ал Темірлан қоңырауда өзге сыныптағы балалармен ойнайтын болды. Сабақтан кейін мұғалім екі досты шақырып алып, ұзақ сөйлесті. Темірлан: – Бақылау жұмысы кезінде Ержасын дайын есептерді көшіріп алуға дәптерін бермеді және өзің шығар деп қарамай қойды, мен енді онымен дос болғым келмейді,–деді. Мұғалім шынайы дос туралы әңгімелесіп, түсіндірді. Келесі күні оқушылар өз көздеріне өздері сенбеді. Ержасын мен Темірлан сабаққа бірге келді, сабақ соңына дейін жұптары жазылмады, олар адал достықтың мәнін түсіндірген ұстаздарына дән риза.

3) Мәтінде кездесетін септеуліктер