wayground logo

Free Printable Worksheets

NEW

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

19 ғасыр әдебиеті Б

Total questions: 50

Worksheet time: 25mins

Name
Class
Date
1.

Бір басыңнан шығады нелер  қылық.

Сүйінбайдың аты бар, өлеңі жоқ,

Жүргендей боп кеттім- ау көзді жұмып.

Сүйінбайды апарып көмгеннен соң,

Отырарсың жотада жалғыз ұлып...-

деп  басталатын Сүйінбайдың «Жұмыққа» атты ағасына арнап айтқан өлеңі не жайында?

a)

Ел бірлігі жайлы;

b)

Өлеңдерін қағазға түсіп қалдыру жайлы;

c)

Мақтау ода жайлы;

d)

Ғылымның пайдасы жайлы;

e)

Отарлық езгі жайлы.

2.

Сүйінбайдың шәкіртін ата

a)

Жамбыл;

b)

Байтоқ;

c)

Махамбет;

d)

Шернияз

e)

Бақтыбай

3.

ХІХ ғасыр әдебиеті тарихында кең өріс алған, басты әдеби үлгісі қисса-дастандар болып табылатын діни -тәлімгерлік  бағыттың әдеби үлгі, түп негіздеріне жатпайтынын ата.

a)

Ауыз әдебиеті арқылы  тараған діни аңыз, әңгімелер;  

b)

Түрік қағанаты дәуіріндегі тасқа қашап жазылған мұралар.

c)

Шығыс әдебиетіндегі қисса-дастандар;

d)

Алтын Орда дәуіріндегі Шығыс әдебиетінде бұрыннан бар сюжеттерді нәзирәгөйлік жолмен түрік халықтары әдебиетінде ұлттық нақышпен қайта түлеткен төл дастандар;

e)

Шығыс жұлдыздары, яки, араб, парсы және  түрік текті халықтар әдебиетінің ең көрнекті өкілдерінің әлемге танымал дастандары;

4.

Діни-тәлімгерлік бағыттағы әдебиетті зерттеуге арналған еңбектер қатарына енбейтінін анықта.

a)

.Нұрғалиев: «Айдын», А, 2000 ж;

b)

Б. Әзірбаева: «Казахско – народные романтические дастаны», А,   1999 ж;

c)

Ө. Күмісбаев: «Абай және Шығыс», А, 1998 ж;

d)

У. Қалижанов: «Қазақ әдебиетіндегі  діни ағартушылық ағым», А, 1998 ж.

5.

Діни-тәлімгерлік бағыттағы ақындарға Кеңес дәуірінде Шоқанның :

«... Осы өлеңдердің тақырыптарының көбісі діни сарында айтылады. Қазір олар Сейіт Баттал қана ерлігін, Зылиха мен Жүсіп махаббатын Ибрахим өмірін, тағы басқа жырлап жүр. Осы жырлар идеясын көрсоқырлығымен және адам нанбассыз карадүрсін мазмұнымен ішті пыстырады »,-деп , бұл әдебиеттің мәнін терең бойламай, ероцентристік , қөзқарас жетегінде кеткен пікірі негізінде теріс баға беріліп келді. Шоқанның осы сөзі оның қай еңбегінде жазылған?

a)

«Қазақтардағы шамандықтың қалдығы»;      

b)

«Тәңірі»;

c)

«Қазақ халық поэзиясының түрлері жөнінде »;

d)

« Сахарадағы мұсылмандық туралы»;

e)

«Қазақ шежіресі».

6.

Жүсіпбек Шайхұсламұлы бастырған қиссалардың қатарына жатпайтынын ата.

a)

«Сал-сал»;    

b)

«Қына Ғафан»;

c)

«Жүсіп пен Зылиха»;

d)

«Зарқұм»;

e)

«Кербаланың шөлінде »

7.

1883 жылы Ташкентте А. Лютш шығарған «Киргизская хрестоматия» жинағына  діни-тәлімгерлік бағыттағы  осы ақындардың қайсынының қай шығармасы енген?

a)

Жүсіпбек Шайхұсламұлы : «Зарқұм»;

b)

Майлықожа Жүсіпқожаұлы : «Райымқұлға»;

c)

Құлыншақ Кемелұлы: «Шырын-Шекер»;

d)

Ақмолла Мұхамедияров : «Халыққа, насихат»;

e)

Шәді Жәңгіров: «Хисаят халифа Һарон-ар Рашид».

8.

Б. Байтұрсынұлы: «Өлеңнің өзі де қазақты екі түрлі болған. Бірі-әнді өлең, екіншісі-мәнді өлең» -деп жазған. Осындағы әнді өлең қай ақындар туындыларына тікелкей қатысы бар?

a)

Азаттық жолындағы жауынгер ақындар;

b)

Сал-серілер мен әнші -ақындар;

c)

Қиссашыл ақындар;

d)

Айтыс ақындары;

e)

«Зар заман» ақындары

9.

Қай өлеңде заман адамының типтік бейнесі суреттелген?

a)

“Тоты құс түсті көбелек”;

b)

“Болыс болдым мінекей”.

c)

“Ал, сенейін, сенейін”

d)

“Интернатта оқып жүр”

e)

“Қыс”;

10.

Ақан өлеңдерінің шыңы қандай өлеңдер?

a)

Ғашықтық лирикасы;

b)

Сатиралық арнау өлеңдері;

c)

Дидактикалық өлеңдері

d)

Табиғат лирикасы;

e)

Саяси - әлеуметтік лирика

11.

Ақан серінің осы өлеңдерінің қайсысы отарлық езгіні суреттеуге арналған?

a)

“Пара-пар крестьянға тең болмадық”;

b)

“Ақ көйлек”;

c)

“Мылтық пен мергеншілдік”;

d)

“Балқадиша”;

e)

“Құлагер”.

12.

Асылы азған заманда,

Алуан-алуан жан шықты,

Арам, араз хан шықты.

Сауып ішер сүті жоқ,

Мініп көрер  күші жоқ,

Ақша деген мал шықты...

Зар заманды суреттеген өлең үзіндінің авторын ата.

a)

Нарманбет Орманбетұлы;

b)

Шортанбай Қапайұлы

c)

Көкбай Жанатайұлы;

d)

Дулат Бабатайұлы;

e)

Мұрат Мөңкеұлы.

13.

Жәдидтік бағыттағы жаңа жазба әдебиет әкілдеріне тән   ерекшеліктер қатарына жатпайтынын анықта.

a)

Діни қисса жанарын өрістетті;

b)

«Зар заман» өкілдері мен діли-тәлімгерлік әдебиет өкілдері енгізген жаңа жазба әдебиет үлгілерін сапалы көркемдік биікке көтереді;

c)

Өзге елдердің мәдениеті мен өркениетін исламдық негізді сақтай отырып, жатсынбай қабылдауға мақырды;

d)

Әдебиеттің тегі мен түрін дамытты;

e)

Оқу – білім, ғылымды, этнопедагогиканы уағыздауды.

14.

Дулаттың өлең шумақтары тұңғыш рет қай ғалымның кітабына енген?     

a)

Х. Сүйіншәлиев;

b)

В. Радлов;

c)

Шоқан Уәлиханов;

d)

С.Сейфуллин;

e)

Ә. Қоңыратбаев.

15.

Отарлау дәуірінің 3 кезеңінің (хандықтың жойылуы, аға сұлтандықтың жойылуы, болыстық ел билеу кезеңі) үшеуін де басынан кешкен, соған қарсы күрескен ақын кім?

a)

Дулат Бабатайұлы.

b)

Махамбет Өтемісұлы;

c)

Шернияз Жарылғасұлы;

d)

Шоқан Уәлиханов;

e)

Мағауия Абайұлы;

16.

Дүние – жемтік, мен – төбет,

Соны бақпай, не бақтым? –

деген Дулаттың заман адамы атынан сөйлеген ащы сатирасы қай өлеңінен алынған?

a)

«Ақжайлау мен Сандықтас»;

b)

«Туралыққа көшпеген»

c)

«Сүлейменге»;

d)

«Сөзім бар да, көзім жоқ»

e)

«Тырнақтай меңі болған соң».

17.

Абайды не себепті ұлы хакім дейміз?

a)

Шығармаларының кез – келген заманның рахани сұранысын өтей алатындығынан;

b)

Шығармаларының сыншыл реализмінен;

c)

Тәлімгерлік бағытынан;

d)

Шығармаларының көркемдік кестесінен;

e)

Шығармаларының тіл ерекшегінен

18.

Абай қай жылдан бастап өз өлеңдерін өз атымен шығара бастаған?

a)

1886

b)

1869

c)

1874

d)

1892

e)

1889

19.

Абай поэмаларының саны нешеу?

a)

3

b)

8

c)

1

d)

4

e)

6

20.

Қазақ әдебиеті тарихындағы тұңғыш оқулықтың авторын ата

a)

Ы. Алтынсарин;

b)

А. Байтұрсынұлы;

c)

С. Сейфуллин;

d)

Қ. Жұмалиев;

e)

С. Мұқанов.

21.

ХІХ ғасыр әдебиетінде  жаңа бет, мың жол салмай, немесе, осындай жаңа әдеби бағыт, ағымдар аясында шығармашылық мұра тудырмай, өздеріне дейінгі поэзия үлгімдері дәстүрмен ғана жүрген ақындарды шартты түрде қай бағыт өкілдері деп айтамыз?.

a)

Ұлт-азаттық бағытдағы әдебиет өкілдері;

b)

Дәстүрлі поэзия өкілдері;

c)

«Зар заман» әдебиетінің өкілдері;

d)

Шадидтік бағыттағы жаңа жазба әдебиет өкілдері;

e)

Сал-серілер мен әнші ақындар.

22.

Ауылым қонған Сырымбет саласына,

          Болдым ғашық ақ сұңқар баласына.

Бидайыққа лайық қарағым-ай,

          Бөктергіге қор болып барсың да.

 

Аулық қонған Сырымбет жел жағына,

          Артық туған бала едің ел бағына

          Дариға, қайылмадың, қалқа бала,

          Жүректің енді елі жоқ қой жарысына.

 

          Алтын қайық жарасар күймесінен,

          Наздана алмас сұлу қыз сүймесімен.

Қоскөл жаққа таныса киіп барған,

Бешпентіңді  беріп кет түймесімен.

Ақан серінің осы ән өлеңі қайсысы?

a)

«Құлагер»;     

b)

«Сырымбет»;

c)

«Балқадиша»;

d)

«Қараторғай»;

e)

«Алтыбасар».

23.

Сегіз серінің әдеби мұрасын жинаушылар қатарына  енбейтінін анықта.

a)

Бекен Төлгенұлы;

b)

Мәди Болатов;           

c)

Шәкір Әбенов;

d)

Қаратай Биғожин;

e)

Сейітқали Қарамендин.

24.

Исатай, Махамбет батырларға арналған төмендегі жорық күйлерінің қайсысы Сегіз серіге тиісілі емес?

a)

«Қос қыран»;        

b)

«Дабыл»;

c)

«Сарыарқа»;

d)

«Жорық»;

e)

«Көк найза»

25.

Тобықты ішінде сонау алыс Көкшетаудан келген, сирек, сый қонақ. Өзі ақын, өзі әнші, өзі сері-Біржан... Құйқұлжыған әніне қалың жиын қыбыр етпей ұйып, мүлгіп отырғанда, кербез әнші өзі де жүзіне бір жылтыр рең бітіп , нұрлана құбылады.

Біржан бейнесі суреттелген осы үзінді қай көркем шығармадан алынған?

a)

М.Әуезов: «Абай жолы»;

b)

М. Төлебаев: «Біржан-Сара» операсы;

c)

С.Мұқанов: «Аққан жұлдыз»;

d)

Ғ.Мүсірепов: «Көз көрген»;

e)

Ә. Нүрпейісов: «Қан мен тер».

26.

Біржан сал Абайдың қай шығармасына (аударма өлеңіне) ән шығарған?

a)

«Татьянаның әні»;

b)

«Көзімнің қарасы»;

c)

«Мен көрдім ұзын қайың құлағынын»

d)

«Сегізаяқ»;

e)

«Айттым сәлем, қаламқас»;

27.

Біреудің аспанда жүр дәрежесі,

Біреудің көкте қолы, жерде басы.

Жақсының жаман менен айырмасы-

Ойласаң жер мен көктей екі арасы.

 

Жігітке ақыл –пана, уайым-қорған,

Сабыр сақтар жігітті қазған ордан.

Көрмегенді көрдім деп айтқан адам-

Біеетіз, ол бір жаман хайуаннан-

деп, халқын  ақыл, білім, әділет пен адамдық жақсы қасиеттерге, шақырған осы үзінді Біржанның қай өлеңінен алынған?

a)

«Көлбай-Жанбай»;    

b)

«Жанбота»;

c)

«Бурылтай»;

d)

«Айтайын мен өлеңді осынау топқа»;

e)

«Көкек».

28.

…Бұрынғының биіндей би қалмады,

Бүгінгігің биінде ми қалмады,

Хатым-құран болмаса молдаларды,

Өлікке тамнан басқа сый қалмады.

 

          Бұрынғының жақсысы тамам болды,

          Елдегінің «жақсысы» жаман болды.

          Арғымақтың аяғын арқан шалып,

Есек озып, бәйге алған заман болды-

деген отаршылдардың жергілікті жердегі сатымсақ өкілдерін сынап айтқан Біржанның осы өлең шумақтары қай өлеңнен алынған?

a)

«Бурылтай»;             

b)

«Жанбота»;

c)

«Ғашығым»;

d)

«Көкек»;

e)

«Сырғақты».

29.

Біржан әндерін бізге жеткізгендер қатарына енбейтінін ата.

a)

Манарбек Ержанов;

b)

Жүсіпбек Елебеков;

c)

Майра Тастамбекова;

d)

Рамазан Елебаев;

e)

Естай Берікімбаев.

30.

Қазақ ән өнерінің алтын қорына қосылған Жаяу Мұсаның ең атақты өлеңдернің қатарына қосылған авторы басқа ән өлеңді көрсет.

a)

«Гауһар қыз;

b)

«Ақ сиса»;

c)

«Айдай».

d)

«Хаулау»;

e)

«Сұрша қыз»;

31.

Қарағым, сенің үшін елден кедім,

Баяғы өзің көрген жерден келдім.

Сен неге мен келгенде тебіренбейсің,

Иіскеп, бір сүйейін деген едім.

Құланның түзде көрдім шоқырағын,

Қайыңнан жасты көрдім жапырағын.

Сен қалған отыз ұлдан жалғыз Зәуреш,

Бір уыс бұйырмады топырағың.

Жақын дос бір-ееіне сыр айтады,

Атасы баласына шын айтады.

Айырылып жалғызымнан қалғаннан соң,

«Көке » деп енді мені кім айтады?!

Сақталмас болат пышақ қын балмаса,

Өтірік неге керек шын болмас

Зырлатып саулы інгендей мен келгенде,

Басыңды бір көтерші тым болмаса...

Отыз ұлдың соңында қалған жалғыз қызд да келмес сапарға аттанып, қайғыдан қан жұтқан әке зарының ән өлеңдегі жан азасееолған осы «Зәуреш» әнінің авторын ата.

a)

Үкілі Ыбырай;

b)

Мұхит Мералыұлы;   

c)

Ақан сері;

d)

Жаяу Мұса Байжанұлы;

e)

Біржан сал Қожағұлұлы.

32.

Біржан сал, Орынбай, Ақан серілерді ұстаз тұтқан, Балуан Шолақ пен дос болған 1929 жылы жаламен ұсталып, содан оралмаған қазақ ән өнерінің боздағы, ұлт өнерінің әсем,  шаттықты әуенін әуелете көтерген сал-сері ақын кім?

a)

Балуан Шолақ;

b)

Үкілі Ыбырай

c)

Иманжүсіп;

d)

Мәди;

e)

Естай.

33.

Осы әнердің қайсысы Балуан Шолақтікі емес?

a)

«Ғалия»;

b)

«Сырымбет»;

c)

«Көкшетау»;

d)

«Желдірме»;

e)

«Ыңғайтөк».

34.

Сұрасаң руымды Қаракесек,

          Досымнан дұшпаным көп қылған өсек.

Дұшпанның қуғындаған жаласынан,

Жатқаным қу қара жер болып төсек.

Міндім де қаракөкпен  жылыстадым,

Бардым да Қара өткелге жыл қыстадым.

Науқасым жанға батып жатқан кезде,

Болмады жан ашитеетуысқаным.

Ән авторын ата.

a)

Естай;

b)

Мәди;

c)

Майра;

d)

Иманжүсіп;

e)

Үкілі Ыбырай.

35.

Әкесі Кенесарымен бірге, өзі 1930 жылғы Созақ көтерілісінде  халықпен бірге отаршылдарға қарсы күрескен, жауынан қайтпаған халық батыры, Ақмола облысы, Жаңаарқа ауданы, Ескене (№ 4) ауылында туып өскен ( туған жері кітаптарда  қате жазылған. Анығын «Қазақ әдебиеті » (14.05.2004) газетіндегі Қ.Ахметов маңаласынан оқып білуге болады).

a)

Балуан Шолақ;

b)

Иманжүсіп Құтпанұлы;

c)

Үкілі Ыбырай;

d)

Естай;

e)

Мәди.

36.

В. В. Радлов «Түрік тайпаларының халық әдебиеті үлгілері» атты жинағының ІІІ томына  енгізген айтыстардың қатарында  жоғын тап.

a)

«Жанақ пен Түбек»;

b)

«Сүйінбай мен Тезек төре».

c)

«Шортанбай мен Орынбай»;

d)

«Ұлбике мен Күдеріқына »;

e)

«Мөпек пен оспан қыз»;

37.

М. Әуезов: «Айтыс ерте заманда жалғыз қазақта емес, басқа елдерде де болған. Олар дәл қазақтың айтысындай нағыз сөз барымтасы болмаған», - дей келіп, атаған өзге халықтардың айтысқа ұқсас өлең түрлерінің қатарына енбейтін көрсет.

a)

Арбатардағы «мұғалла хат» өлеңі;

b)

Италяндардағы «сонеттер»;

c)

Франсуздардағы «тександар»;

d)

Орыстардағы «скоморыстар»;

e)

Ағылшындағы «мейстерзинглер».

38.

«Біржан-Сара» айтысының негізгі нұсқалары нешеу?

a)

2

b)

5

c)

10

d)

1

e)

8

39.

... Соқыр қылды көзімді көрмесін деп,

Жамандықтың соқынан ермесін деп,-

терең тәлімді сөзбен ақындық мақсат, мүддесін танытқан айтыскер ақын кім?

a)

Құлмамбет;

b)

Шөже;

c)

Сабырбай;

d)

Жанақ;

e)

Рысжан.

40.

Х. Досмұхамедұлы отарлық езгіге қарсы әдеби саранның үлкен бағыты  «Зар заман» ағымы өкілдерінің шығармаларын- «болжал өлеңдер» деп атаған еңбегін көрсет.

a)

«Шернияз шешен»;

b)

«Аруақпен айтысу»;

c)

«Қазақтың халық әдебиеті»;

d)

«Аламан»;

e)

«Мұрат ақын сөздері».

41.

Заманның зарын айтып, отарлық езгі кеселдерінің ел ішін жайлаған көріністерін суреттеп, ел мұңы мен зарын уланып, соны уайеетткен ақындарды қалай  атаймыз?

a)

Бостандық рухындағы жауынгер ақындар;

b)

Діни-тәлімгер ақындар;

c)

Айтыскер ақындар;

d)

«Зар заман » ақындары

e)

Сал-серілер мен әнші ақындар;

42.

Еділді тартып алғаны-

          Етікке қалды салғаны.

          Жайықты тартып алғаны-

          Жағаға қолды салғаны,

          Ойлады тартып алғаны-

          Ойындағысы болғаны...-

деп, отаршылдардың отарлық езгісін атына суреттеген Мұрат Маңкерұлының осы сөзі қай шығармасынан алынған үзінді?

a)

«Топқа түскендегі толғауы»;

b)

«Үш қиян»;

c)

«Мұраттың жалпыға айтқаны»;

d)

«Сарыарқа».

e)

«Шәлгез»;

43.

Қазақ әдебиетіндегі жаңа жазба  әдебиетін  А.Байтұрсынұлы «Әдебиет танытқышта » қалай атаған?

a)

Діндар дәуір;

b)

Сындар дәуір;

c)

Ауыз әдебиеті;

d)

Зауықтама;

e)

Сарындама.

44.

Дулат өлеңдерінің көшірме қолжазбаларын сақтап, кейінгіге жеткізуде елеулі еңбек еткен адам

a)

Ш. Әбенов;

b)

Қ. Жұмалиев;

c)

М. Әуезов;

d)

Ш. Бәйішев;

e)

Ә. Марғұлан.

45.

Қазақ әдебиетінде тұңғыш рет мысал жазған кім?

a)

Абай;

b)

Дулат Бабатайұлы;

c)

Ақылбай Абайұлы;

d)

Ақан сері;

e)

Шоқан Уәлиханов

46.

Дулаттың:

                    Қазақ деген ғаріп жұрт,

                    Миығыңды көрсетпей,

                    Ұстарасыз түсті мұрт.

                    Ұйқы басып, сезбедің

                    Шырмағанын жаудың сырт-

деген  өлең шумағындағы отарлық езгіні суреттеу Абайдың қай өлеңімен үндес?

a)

“Қалың елім, қазағым, қайран жұртым”;

b)

“Қартайдық, қайғы ойладық, ұйқы сергек”;

c)

“Патша құдай, сыйындым”;

d)

“Қараша, желтоқсан мен сол бір – екі ай”;

e)

“Лай суға май бітпес қой өткенмен”

47.

Абай  ұстанған негізгі әдеби ағымды ата.

a)

Писсимизм;

b)

Романтизм;

c)

Жәдидизм.

d)

Декаденттік ағым;

e)

Натурализм;

48.

Абайдың дидактикалық шығармасы қайсы?

a)

“Жігіт сөзі”;

b)

“Аттың сыны”;

c)

“Жігіттер, ойын арзан, күлкі қымбат”

d)

“Жаз”;

e)

“Қансонарда бүркітші шығады аңға”

49.

Абайдың қай шығармасы оның көзі тірісінде баспасөзде басылды?

a)

“Бір сұлу қыз тұрыпты хан қолында”;

b)

“Жаз”;

c)

“Қыз сөзі”;

d)

“Единица жақсысы”;

e)

“Өлең – сөздің патшасы, сөз сарасы”

50.

Орыс әдебиетіндегі Тютчев, Фет сияқты қазақ әдебиетінде декаденттік бағыттың негізін салған ақынды ата.

a)

Біржан сал;

b)

Әріп Тәңірбергенов;

c)

Шәңгерей Бөкеев.

d)

Әсет Найманбайұлы;

e)

Ақан сері;