Font size
WorksheetsОқушыларды даму физиологиясы
Total questions: 40
Worksheet time: 30mins
Физиология ғылымы:
Тірі ағзаның, жеке жүйелерінің, мүшелерінің қызметтерін зерттейді
Тірі ағзаны құрылысын зерттейді
Ағзаның әртүрлі тіршілік кезеңдеріндегі қызметтерінің жалпы көрсеткіштерін, қасиеттерін зерттейді
Ағзаның сыртқы және ішкі ортаның әртүрлі әсерлеріне жауабын, бейімделуін, реттелуін зерттейді
Математикалық символдарды зерттейді
Орталық жүйке жүйесінің бөлімдері
Жұлын
Бауыр
Лимфа түйіндері
Мишық, ми сыңарлары
Сопақша ми,ортаңғы ми
Нейрон түрі
Симпатикалық
Афференттік
Эфференттік
Қондырма (аралық)
Бағдарлы
Рецепторлардың орналасуына сәйкес рефлекс түрлері:
Экстерорецептивтік
Қимыл-әрекет
Интерорецептивтік
Тежеуші
Проприрецеппевтік
Сопақша мида орналасқан жүйке орталықтары
Қорғаныс (кірпік қағу, жас шығару, жөтелу, түшкіру т.б.)
Бүгу орталығы
Бағдарлау
Қан айналыс (ЖСЖ, қантамыр), ас қорыту (шайнау, жұту, сөл бөлу)
Тыныс алу (дем алу, дем шығару)
Талдағыштар дегеніміз
Вегетативті
Сыртқы қоршаған ортадағы түрлі тітіркендіргіштерді сезетін
Ішкі ортаның өзгерістерін сезетін
Қан тамырлар
Ми жарты шар қыртысында аяқталатын жүйке жүйесінің күрделі бөлігі
Шартсыз рефлекстер ерекшеліктері
Туа пайда болған, тұқым қуалайды
Тіршілік ету барысында пайда болған, тұқым қуаламайды
Тұрақты, бір түрге тән
Тек адекватты тітіркендіргішке түзіледі, дайын рефлекторлық доғасы бар
Кез келген тітіркендішке түзіледі, жаңа рефлекторлық доға жасалып, тұйықталу қажет
Шартты рефлекстер ерекшеліктері
Туа пайда болған, тұқым қуалайды
Тіршілік ету барысында пайда болған, тұқым қуаламайды
Тұрақты, бір түрге тән
Тұрақты емес, бір өкілге ғана тән
Кез келген тітіркендішке түзіледі, жаңа рефлекторлық доға жасалып, тұйықталу қажет
Гиппократ бойынша темперамент түрлері
Астеник
Холерик
Нормостеник
Меланхолик
Сангвиник
Жаңа туған нәрестеде бір тәуліктегі ұйқы мөлшері (сағат86853)
7
9
20
21
22
Қандағы гемоглобин қосылыстары
Оксидазалар
Карбогемоглобин
Карбоксигемоглобин
Липогемоглобин
Оксигемоглобин
Қанның құрамындағы қан жасушалары
Эритроциттер
Альбуминдер
Лейкоциттер
Глобулиндер
Тромбоциттер
Қан сақтайтын қор мүшелер
Ұйқы безі
Бауыр
Тері және өкпе қан тамырлары
Көк бауыр
Бүйрек
Мектепке дейінгі бала – бақша жасы
4
5
9
10
6
Бастауыш мектеп жасы
4
7
10
9
11
Ересек адам ағзасындағы судың мөлшері (%)
60
70
30
50
65
Физиология ғылымының салалары
Анатомия
Жалпы физиология
Биофизика
Жас ерекшеліктер физиологиясы
Қолданбалы физиология
Мидың толық жетілуі
20 жаста
35 жаста
40 жаста
19 жаста
17 жаста
Ересек адам ағзасындағы қанның мөлшері (л)
10
4
5
6
5,5
Ересек адамның миының орташа салмағы (граммен)
900
1400
1360
1260
500
Тірі ағза қызметінің реттелуі:
Судың әсерімен
Гуморальді - гормондар
Гуморальді - аниондар мен катиондар әсері, биологиялық белсенді заттар
Ферменттердің әсерімен
Жүйкелі ООЖ – нің қатысуымен
ОЖЖ – нің қозуды өткізу ерекшеліктері
Таралған
Қозудың жинақталуы
Ырғақтың трансформациясы
Бір бағытта
Баяулатылған
Талдағыштар бөлімдері
Синапс
Шеткі бөлім - рецептор
Жұлдызшалы
Аралық бөлім - өткізгіш жолдары
Орталық бөлім – үлкен ми сыңарлары қыртысындағы аймақтар
Жоғарғы жүйке әрекетінің төрт типке бөлінуінің негізіне ОЖЖ қызметінің туа біткен келесі ерекшеліктері жатады.
Қозу мен тежелудің лабильдігі
Қозу мен тежелудің күші
Қозу мен тежелудің созылғыштығы
Қозу мен тежелу процесінің теңдігі
Қозу мен тежелу процесінің жылжығыштығы
Ұйқы түрлері
Тәулік бойы
Бір мезгілді күнделікті
Баяу ұйқы
Наркотиктік
Көп мезгілді
Гомеостаз дегеніміз
Бауыр қызметінің тұрақты болуы
Өкпе ұлпасының физико – химиялық қасиеттерінің тұрақты болуы
Ағзаның ішкі сұйық ортасы құрамының салыстырмалы түрде бірқалыпты сақталуы
Ағзаның ішкі сұйық ортасының физико – химиялық қасиеттерінің салыстырмалы түрде сақталуы
Көптеген реттеу жүйесінің қызметі арқылы ағзаның ішкі ортасының салыстырмалы түрде бірқалыпты сақталуы
Эритроциттердің негізгі қызметтері
Сүйектің өсуіне әсер етеді
Қан реакциясының (рН) тұрақтылығын қамтамасыз етеді
Бұлшық еттің жиырылуына әсер етеді
Қанның ұюына қатысады
Жасушаларға О2, одан өкпеге СО2 тасымалдау
Холерикте ЖЖЖ – нің типі
Күшті
Әлсіз
Ұстамсыз, қозу тежелуден басым
Ұстамды, қозу мен тежелу тең
Қозу реакциясын тежеуі өте қиын
Сангвиникте ЖЖЖ – нің типі
Күшті
Әлсіз
Ұстамды, қозу мен тежелу тең
Қозу мен тежелу процестерінің бір – біріне ауысуы баяу
Қозу мен тежелу процестерінің бір – біріне ауысуы жеңіл
Флегматикте ЖЖЖ – нің типі
Күшті
Қозу мен тежелу процестері күшті , салмақты
Қозу реакциясын тежеуі өте қиын
Қозу мен тежелу процестерінің жылжығыштығы нашар
Қозу реакциясын тежеуі өте қиын
Орта мектеп жасы
8
14
17
12
11
Жоғарғы сынып оқушыларының жасы
17
16
15
8
12
Даму дегеніміз
Сапалық көрсеткіштердің сандық көрсеткішке ауысуы
Сөлдердің көп бөлінуі
Өсу (жасушалар санының көбеюі, көлемінің ұлғаюы, салмағының артуы т.б.)
Пішіннің пайда болуы, белгілі бір қызмет атқаруға бейімделуі
Ұлпалар мен мүшелердің айқындалуы
Ішкі сөл бөлетін бездер
Сілекей бездері
Ұйқы безі, бүйрек үсті безі, жыныс бездері
Лимфа түйіндері
Қалқанша безі, қалқанша маңындағы бездер
Эпифиз, гипофиз, тимус
Кальций ионының маңызы
Қуат көзі
Сүйек ұлпасының құрамына кіреді
Бұлшық еттердің жиырылуы мен босаңсуына
Қанның ұюына қатысады
Осмостық қысым мөлшерін сақтауға қатысады
Құрамында құнды белоктар бар тағамдар
Көкөніс
Ет, сүт
Жұмыртқа
Балық уылдырығы
Картоп
Жылу өндіретін мүшелер
Бауыр
Өкпе
Бүйрек
Бұлшық ет
Көз
Көру сезім мүшесінің бөлімдері
Шеткі бөлім - хеморецепторлар
Шеткі бөлім - фоторецепторлар
Орталық бөлім – үлкен ми сыңарлар қыртысының шүйде бөлімінде орналасқан аймақтар
Аралық өткізгіш бөлім – көру жүйкесі
Шеткі бөлім - терморецопторлар
Қалқанша без гормондары
Адреналин
Тироксин
Окситоцин
Трийодтиронин
Кальцитонин
Орталық жүйке жүйесінің қызметтері
Ағзадағы барлық мүшелер мен ұлпалар қызметін реттеу
Тыныс алу
Ағзадағы барлық мүшелер мен ұлпалардың қызметін бір тұтас ағзаның мүдесіне бағындыру
Жиырылу
Ағзаны сыртқы және ішкі ортаның өзгерістеріне бейімдеу
