Các quan hệ sản xuất hiện có trong xã hội.

Cơ sở kinh tế của xã hội

Hệ tư tưởng của giai cấp thống trị

Những quan điểm, tư tưởng và các thiết chế của xã hội được hình thành trên cơ sở hạ tầng.

Quan hệ sản xuất tàn dư

Quan hệ sản xuất thống trị

Quan hệ sản xuất mầm mống

Quan hệ sản xuất mới

Cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng.

Chúng có quan hệ biện chứng với nhau, trong đó cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng.

Kiến trúc thượng tầng quyết định cơ sở hạ tầng.

Chúng có quan hệ biến chứng với nhau, trong đó kiến trúc thượng tầng quyết định cơ sở hạ tầng.

Tuyệt đối hóa vai trò của yếu tố kinh tế, coi nhẹ vai trò của yếu tố tư tưởng, chính trị, pháp lí.

Tuyệt đối hóa vai trò của của các yếu tố chính trị, tư tưởng, pháp lí biến các yếu tố đó thành tính thứ nhất so với kinh tế.

Cả A, B đều đúng

Cả A, B đều sai

Đường xá, cầu bè, bến cảng, bưu điện,...

Toàn bộ cơ sở vật chất - kỹ thuật của xã hội.

Tổng hợp các quan hệ sản xuất hình thành cơ cấu kinh tế xã hội.

Đời sống vật chất.

1

2

3

4

Luôn luôn thống nhất với nhau.

Thống nhất là căn bản, còn đấu tranh giữa chúng chỉ là tạm thời.

Luôn luôn đối lập với nhau.

Thống nhất và đấu tranh giữa hai mặt đối lập.

Thay đổi chính quyền nhà nước.

Thay đổi của qua hệ sản xuất thống trị.

Thay đổi lực lượng sản xuất.

Sự thống trị của cơ sở hạ tầng.

Tổ chức chính đảng

Tổ chức tôn giáo

Tổ chức nhà nước

Các tổ chức văn hóa - xã hội